Antynomia (gr. antinomia – sprzeczność praw) – logiczna sprzeczność, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności. Termin używany w logice, epistemologii.
Przykłady
Antynomia klas samozwrotnych Por. też: antynomia klas samozwrotnych. Niech oznacza zbiór takich wypowiedzi, które nie mogą orzekać o samych sobie. Czy wypowiedź: = „Zdanie należy do zbioru ” należy do zbioru czy nie? Inaczej: czy zdanie może mówić o samym sobie? Jeśli tak, to zdanie orzeka, że należy do zbioru , czyli orzeka coś o samym sobie, czego nie może czynić, należąc do zbioru .
Jeśli nie, zdanie to powinno należeć do zbioru , ale wówczas nie może przecież orzekać o samym sobie, więc do zbioru nie należy.
Jak widać, założenie, że zdanie będące antynomią jest prawdziwe, prowadzi do paradoksu i jednocześnie założenie przeciwne także.
Paradoks kłamcy
Innym przykładem antynomii jest paradoks kłamcy: „Jeżeli kłamca mówi, że kłamie, to znaczy, że zawsze kłamie i nie kłamie zarazem” (Eubulides z Miletu)
Zobacz też
sofizmat paralogizm oksymoron
Linki zewnętrzne Marek Lechniak, Antynomia, Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, ptta.pl [dostęp 2024-05-05]. Antinomy , Encyclopedia of Mathematics, encyclopediaofmath.org [dostęp 2025-04-23].
Kategoria:Logika Kategoria:Immanuel Kant