thumb|250px| Na środku stolik operatora z pulpitem (monitorem),po jego bokach czytnik i perforator taśmy,pod ścianą dwie szafy jednostki centralnej,z tyłu zasilająca. thumb|right|Pulpit komputera.

ZAM-2 – polski komputer pierwszej generacji zbudowany na lampach, wersja produkcyjna polskiego komputera XYZ. Przeznaczony przede wszystkim do obliczeń numerycznych był także używany do przetwarzania danych np. w Towarzystwie Ubezpieczeń i Reasekuracji WARTA, a w NRD współpracował z maszynami analitycznymi. Wyprodukowano 12 szt. w wersjach: Alfa, Beta i Gamma.

Twór­cy ZAM-2 otrzymali w 1964 r. nagrodę państwową II stopnia.

Zmiany w stosunku do XYZ dodanie rejestru indeksowego i uzupełnienie listy rozkazów zastąpienie pamięci rtęciowej magnetostrykcyjną podwojenie pojemności pamięci bębnowej użycie zamkniętych szaf zamiast stojaków centrali telefonicznej od wersji gamma zastąpienie przekaźnikowej macierzy przełączającej głowice pamięci bębnowej tranzystorową (zastosowana w pozostałych przy naprawach).

Dane techniczne rodzina: ZAM organizacja: jednoadresowy, dynamiczny komputer szeregowy o sterowaniu układowym arytmetyka binarna, zapis liczb znak-moduł stałopozycyjny słowo maszynowe: 36 bitów (długie słowo) lub 18 bitów (krótkie słowo) 18 bitowe liczby całkowite 36 bitowe liczby ułamkowe 18 bitowe słowo rozkazu zawierające pola: 1 bitowy modyfikator rozkazu np. zmieniający długość operantu 5 bitowy kod rozkazu 12 bitowy adres 32 rozkazy arytmetyczne, logiczne i sterownia; brak rozkazów zmiennoprzecinkowych i działań na znakach (lista rozkazów w opisie makroasemblera SAS) szybkość: taktowanie: 405 kc (kilocykli, 405 kHz) ok. 1000 dodawań na sekundę ok. 300 mnożeń na sekundę pamięć: operacyjna pamięć magnetostrykcyjna na liniach opóźniających 1024 krótkich słów ( KiB) średni czas dostępu: 0,36 ms bębnowa głowice stałe pojemność 32 768 słów krótkich (128 ścieżek po 256 słów krótkich) - KiB średni czas dostępu zależny od wykonania macierzy przełączającej głowice: przekaźnikowa: 40 ms tranzystorowa: 20 ms urządzenia zewnętrzne: dalekopis o szybkości 7 znaków na sekundę fotoelektryczny czytnik pięciokanałowej taśmy o szybkości 300 znaków na sekundę perforator pięciokanałowej taśmy o szybkości 30 znaków na sekundę w NRD czytnik kart ELLIOTT-B 42 wymieniony następnie na reproducer kart rozkazy: 32 rozkazy 18 bitowe rejestry: arytmometru: 36 bitowe na magnetostrykcyjnych liniach opóźniających akumulator − 36 bity i bit nadmiaru mnożnik − 36 bitów rejestr pośredniczący 1 bitowe bit nadmiaru akumulatora bit znaku akumulatora bit znaku mnożnika układu sterowania: licznik rozkazów rejestr rozkazów licznik powtórzeń dla rozkazów mnożenia, dzielenia i przesunięć bit modyfikacji rozkazów technologia: ok. 850 lamp elektronowych, 6000 ostrzowych diod germanowych i 500 tranzystorów w pamięci bębnowej tranzystory pakiety montowane na płytkach tekstolitowych, montaż przestrzenny, lutowane połączenia między łączówkami. budowa (moduły): dwie szafy o wymiarach 2300 × 2000 × 400 mm (arytmometr, pamięć wewnętrzna i układ sterowania) stolik operatora pamięć bębnowa stolik urządzenia wejściowego stolik urządzenia wyjściowego zasilacz zajmowana przestrzeń: około 60 m² całkowita waga: około ton zasilanie: 3 fazy 380/220 V, 50 Hz, pobór mocy: około 12,5 KW chłodzenie: szafy i inne urządzenia posiadały wentylatory, a komputer nie wymagał klimatyzacji, jedynie szafa z pamięcią wewnętrzną posiadała wentylatory sterowne przez termostat (pamięć wewnętrzna wymagała stałej temperatury).

Języki programowania SAS - makroasembler SAKO - autokod zwany "Polskim Fortranem".

Produkcja Alfa — dwie sztuki w latach 1960—61 z pamięcią rtęciową wymienioną w czasie uruchamiania na magnetostrykcyjną. Sprzedane Oficerskiej Szkole Łączności w Zegrzu i Biurze Projektów Przemysłu Syntezy Chemicznej w Gliwicach. Beta — dwie sztuki w latach 1961—1962 z pamięcią magnetostrykcyjną. Gamma — osiem sztuk w latach 1962—1965, z czego 2 sztuki wyeksportowano do NRD. W pamięci bębnowej zastosowano tranzystory.

Eksploatacja Opłata za 1 godz. pracy komputera w 1966 wynosiła 800 zł (ok. 433 zł w 2017 po inflacji)Dla porównania: opłata za 1 godz. pracy UMC-1 wynosiła 150 zł (ok. 81 zł w 2017 po inflacji)

Roczne wykorzystanie czasu pracy w ośrodku obliczeniowym „ETOPROJEKT”: Wykorzystanie Czas % Efektywny czas pracy 2631 h 5' 69,8 Przeglądy techniczne 495 h 30' 13,0 Przestoje awaryjne 656 h 19' 17,2 Razem 3782 h 55' 100

Najdłuższy czas bezawaryjnej pracy: 140 h. Najdłuższy czas awarii: 30 h. Najczęściej występowały awarie we/wy, ale były łatwe do usunięcia. Najbardziej kłopotliwe były błędy pamięci operacyjnej. Niezawodność poprawiło zastosowanie klimatyzacji.

Literatura

Konrad Fiałkowski "Maszyna cyfrowa ZAM-2" Wydawnictwa Naukowo-Techniczne,Warszawa 1963 r.

Przypisy

Kategoria:Polskie komputery