1931

Wydarzenia w Polsce

6 stycznia – w Collegium Novum UJ rozpoczął się Zjazd Delegatek Stowarzyszenia Kobiet z Wyższym Wykształceniem. 8 stycznia – krakowska policja zlikwidowała redakcję komunistycznego pisma „Przegląd Społeczny”. Aresztowano trzy osoby, w tym wydawcę. 13 stycznia – krakowska policja rozproszyła demonstrację bezrobotnych przed magistratem. 14 stycznia – przed Collegium Novum UJ w Krakowie odbył się wiec studencki w sprawie brzeskiej. Pochód młodzieży przeszedł pod pomnik Mickiewicza niosąc transparenty z napisami protestacyjnymi oraz kukłę płk. Kostka-Biernackiego. 2 lutego – Antoni Olbromski został naczelnikiem ZHP. 22 lutego: w krakowskim Domu Katolickim odbył się wiec protestacyjny przeciw szerzącej się w prasie, literaturze i teatrze pornografii. W wiecu uczestniczyli m.in. bp Adam Stefan Sapieha i Karol Rostworowski. przebywająca w domu zakonnym w Płocku siostra Faustyna Kowalska miała pierwsze objawienie Chrystusa. 1 marca – Tadeusz Banachiewicz zaprezentował pierwsze obliczenia orbity Plutona. 2 marca – w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Częstochowie wystąpiła Hanka Ordonówna. 7 marca – Hans-Adolf von Moltke został posłem niemieckim w Polsce. 13 marca – Sejm RP uchwalił ustawę znoszącą wszystkie przywileje lub ograniczenia związane z pochodzeniem, narodowością, językiem, rasą lub religią sprzed 1918. 15 marca – z połączenia PSL „Piast”, PSL „Wyzwolenie” i Stronnictwa Chłopskiego powstało Stronnictwo Ludowe. 21 marca – w Warszawie rozbił się prototyp hydroplanu PZL.12. Zginął pilot i konstruktor maszyny Zygmunt Puławski. 23 marca – Józef Piłsudski zakończył trzymiesięczny wypoczynek na Maderze. 30 marca – założono Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w Katowicach. 13 kwietnia – powstał rząd Aleksandra Prystora. 21 kwietnia – ukazało się pierwsze wydanie krakowskiego tygodnika sportowego „Raz, Dwa, Trzy”. 18 maja – strajk 35 tysięcy górników z Zagłębia Dąbrowskiego spowodowany zapowiedzią obniżki płac. 19 maja – w Jaworznie podczas krwawych starć górników z policją zginęło 5 osób. 23–25 maja – w Krakowie odbył się XXII Kongres PPS 24 maja – w Raszynie uruchomiono najsilniejszą w Europie stację radiofoniczną (moc 120 kW), która swym zasięgiem objęła całą Polskę. 25 maja – powstał Związek Związków Zawodowych. 27 maja – utworzenie rządu Aleksandra Prystora. Maj – demonstracje bezrobotnych Polaków. 13 czerwca – w Warszawie, sprinter Edward Trojanowski ustanowił rekord Polski w biegu na 100 m wynikiem 10,7 s. 11–12 lipca – XII Mistrzostwa Polski Mężczyzn w lekkiej atletyce. Trzy zwycięstwa odniósł Janusz Kusociński 1500 m – 4.00,0 s.; 5000 m – 15.03,5 s.; 8 km przełaje – 27.25,0 s. 12 lipca – w Uzdowie odsłonięto pomnik bitwy pod Grunwaldem. 16 lipca – Rada Miasta wybrała na prezydenta Krakowa Władysława Belinę-Prażmowskiego. Kandydaturę twórcy legionowej kawalerii zaproponował prof. Kazimierz Kumaniecki. 20 lipca – w okolicach Lublina przeszło silne tornado. 28 sierpnia – powołanie Naczelnego Komitetu do spraw Bezrobocia. 30 sierpnia – w Bydgoszczy, na torze regatowym, rozegrano Mistrzostwa Polski w pływaniu długodystansowym. Na dystansie 5000 m (temp. wody +15 °C) triumfowali: p.Antkowiakówna – 2.01:14,8 s. i R.Kratochwil – 1.39:31,8 s. 2 września – Polska podpisała Traktat Spitsbergeński. 12 września – w Poznaniu biegacz Klemens Biniakowski ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 49,6 s. 17 września: rozpoczęto seryjną produkcję samolotu Lublin R.XIII. w Stoczni Gdynia odbyło się wodowanie pierwszej samodzielnie zaprojektowanej i wykonanej jednostki – stalowej motorówki „Samarytanka”. 19 września – premiera filmu Dziesięciu z Pawiaka. 26 października – rozpoczął się proces brzeski przywódców Centrolewu (trwał do 13 stycznia 1932). 27 października – pilot Franciszek Jach dokonał w Dęblinie oblotu pierwszego polskiego szybowca wyczynowego NN-1. 31 października – wszedł do służby okręt podwodny ORP Wilk. 1 listopada – powstał Polski Związek Tenisa Stołowego. 22 listopada – „Dar Pomorza” pierwszy raz przepłynął równik. 6 grudnia – oddano do użytku gmach Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie. 9 grudnia – przeprowadzono Drugi Powszechny Spis Ludności. 12 grudnia – we Lwowie powstała korporacja akademicka Slavia. 15 grudnia – ukazało się pierwsze wydanie miesięcznika Kuźnia Młodych. 30/31 grudnia – w willi architekta Henryka Zaremby pod Lwowem, w nocy doszło do zabójstwa podczas snu jego 17-letniej córki Elżbiety. Proces oskarżonej o dokonanie zbrodni guwernantki Rity Gorgonowej był jednym z najgłośniejszych w II RP. W 1977 roku na podstawie tej historii nakręcono film fabularny Sprawa Gorgonowej w reż. Janusza Majewskiego z Ewą Dałkowską w roli tytułowej. Grudzień – powstał Komitet Porozumiewawczy Towarzystw Naukowych.

Wydarzenia na świecie

2 stycznia – amerykański fizyk Ernest Lawrence zbudował cyklotron i użył go po raz pierwszy w eksperymentach. 4 stycznia – niemiecka pilotka Elly Beinhorn rozpoczęła lot do Afryki. 6 stycznia – Thomas Edison złożył ostatnią aplikację na patent. 8 stycznia – otwarto Port lotniczy Piarco pod Port-of-Spain (Trynidad i Tobago). 21 stycznia – Isaac Isaacs jako pierwszy Australijczyk został gubernatorem generalnym Australii. 22 stycznia – Isaac Isaacs, jako pierwszy w historii gubernator generalny Australii urodzony w tym kraju, został zaprzysiężony na to stanowisko. 25 stycznia – Mahatma Gandhi zostaje ponownie zwolniony z aresztu. 27 stycznia – we Francji Pierre Laval sformował nowy rząd. 30 stycznia – premiera filmu Światła wielkiego miasta. 3 lutego – trzęsienie ziemi o sile 7,8 w skali Richtera zniszczyło miasto Napier w Nowej Zelandii – zginęło 162 mieszkańców miasta. 10 lutego – Nowe Delhi staje się stolicą Indii. 12 lutego – rozpoczęło działalność Radio Watykańskie. 14 lutego – premiera niemieckiego filmu Książę Dracula – tytułową rolę zagrał Béla Lugosi. 16 lutego – Pehr Evind Svinhufvud został wybrany prezydentem Finlandii. 19 lutego – Abchaska SRR została, jako republika autonomiczna, przyłączona do Gruzińskiej SRR. 20 lutego – stan Kalifornia uzyskał fundusze przyznane przez Kongres Stanów Zjednoczonych na rozpoczęcie budowy mostu San Francisco–Oakland Bay Bridge nad zatoką San Francisco. 21 lutego – peruwiańscy rewolucjoniści porwali trzysilnikowy samolot (Ford Trimotor) i zażądali od pilota rozrzucenia propagandowych ulotek nad Limą. 24 lutego – SS Niemen jako pierwszy polski statek handlowy przepłynął równik. 1 marca: Pehr Evind Svinhufvud został prezydentem Finlandii. amerykański pancernik USS Arizona, po gruntownej przebudowie, ponownie rozpoczął służbę w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych. 3 marca – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję ustanawiającą The Star-Spangled Banner oficjalnym hymnem Stanów Zjednoczonych. 4 marca – podpisano układ między Gandhim a wicekrólem Indii lordem Irvingiem. 5 marca – powstała Komunistyczna Partia Wenezueli (PCV). 7 marca – w Helsinkach, została oddana do użytku nowa siedziba parlamentu Finlandii (Eduskunta). 8 marca – podpisano porozumienie radziecko-tureckie o ograniczaniu flot na Morzu Czarnym. 11 marca: w Związku Radzieckim wprowadzono program usportowienia społeczeństwa pod nazwą „Gotowi do pracy i do obrony ZSRR” (ros. Готов к труду и обороне СССР). David Samanez Ocampo został tymczasowym prezydentem Peru. 15 marca – w wyniku eksplozji dynamitu na norweskim statku SS „Viking” u wybrzeży Nowej Fundlandii zginęło 27 spośród 147 osób na pokładzie. 17 marca – w Nevadzie zostały zalegalizowane gry hazardowe. 21 marca – Juho Sunila został po raz drugi premierem Finlandii. 23 marca: Józef Piłsudski zakończył trzymiesięczny wypoczynek na portugalskiej Maderze. liderzy powstania za niezależność Indii: Bhagat Singh, Rajguru i Sukhdev, zostali powieszeni przez brytyjskie władze kolonialne. 26 marca – założono linie lotnicze Swissair. 31 marca – trzęsienie ziemi w Managui stolicy Nikaragui pozbawiło życia 2 tys. osób. 1 kwietnia – rozpoczęło działalność Międzynarodowe Nansenowskie Biuro do spraw Uchodźców. 2 kwietnia – w Pietermaritzburgu Marjorie Clark ustanowiła rekord świata w biegu płotkarskim na 80 m wynikiem 11,8 s. 6 kwietnia – rząd Portugalii ogłosił stan wojenny na Maderze i na wyspach Azorskich ze względu na próbę militarnego przewrotu w mieście Funchal. 9 kwietnia: niemiecki astronom Karl Wilhelm Reinmuth odkrył planetoidę (1180) Rita. w Argentynie wykonano wyrok śmierci na anarchiście Severino Digiovanni. 13 kwietnia – rozpoczął się proces seryjnego mordercy Petera Kürtena (Wampira z Düsseldorfu). 14 kwietnia: proklamowano Drugą Republikę Hiszpańską (hisz. Segunda República Española). proklamowano Republikę Katalońską. Reijirō Wakatsuki został po raz drugi premierem Japonii. Heinrich Sahm został burmistrzem Berlina. założono hiszpański klub piłkarski Granada CF. 15 kwietnia – udany zamach na przywódcę jednej z frakcji mafii amerykańskiej Joe Masseria, kończy okres wojny o przywództwo tej organizacji przestępczej. Na krótko Salvatore Maranzano zostaje capo di tutti i capi – „szefem wszystkich szefów”. W niecałe sześć miesięcy Maranzano zostaje zamordowany, co prowadzi do powstania przywództwa złożonego z pięciu rodzin mafijnych. 19 kwietnia – Nicolae Iorga został premierem Rumunii. 21 kwietnia – w Paryżu powstało Francusko-Polskie Towarzystwo Kolejowe S.A. mające wybudować i eksploatować magistralę węglową Śląsk-Gdynia. 22 kwietnia – Austria, Dania, Niemcy, Szwecja, USA, Wielka Brytania i Włochy uznają powstanie republiki w Hiszpanii. 1 maja – prezydent Herbert Hoover dokonał otwarcia Empire State Building w Nowym Jorku. 4 maja – Mustafa Kemal Atatürk został ponownie wybrany prezydentem Turcji. 5 maja – Stanisław Skarżyński i Andrzej Markiewicz zakończyli udany lot dookoła Afryki – 26 000 km polskim samolotem PZL Ł-2. 11 maja: Hiszpania: powszechne wystąpienia przeciwko Kościołowi. W Madrycie i innych miastach doszło do podpaleń i plądrowań kościołów i klasztorów. Władze powstałej republiki (14 kwietnia 1931) zniosły naukę religii w szkołach i nakazały konfiskatę dóbr należących do szlachty i kleru. Creditanstalt, największy bank austriacki, zbankrutował. Bankructwo to zapoczątkowało upadek wielu banków w Centralnej Europie i przyczyniło się do upadku systemu finansowego na świecie. premiera niemieckiego filmu sensacyjnego M – Morderca w reżyserii Fritza Langa. 13 maja – Paul Doumer został wybrany prezydentem Francji. 15 maja – papież Pius XI wydał encyklikę Quadragesimo anno. 19 maja – w ZSRR ogłoszono drugi plan pięcioletni. 26 maja – w Harbinie w okupowanej przez Japończyków Mandżurii została założona przez rosyjskich emigrantów politycznych Rosyjska Partia Faszystowska. 27 maja – Auguste Piccard i Paul Kipfer wznieśli się balonem stratosferycznym na rekordową wysokość 15 785 m. 31 maja – na Słowacji rozpoczęto budowę linii kolejowej Červená Skala – Margecany, ostatniej części tzw. środkowosłowackiej kolejowej linii transwersalnej. 5 czerwca – niemiecki kanclerz Heinrich Brüning w czasie wizyty w Londynie ostrzegł premiera brytyjskiego Ramsaya MacDonalda, że upadek austriackiego systemu bankowego, spowodowany bankructwem Creditanstalt, stawia cały system bankowości w Niemczech na granicy upadłości. 6 czerwca: Jules Renkin został premierem Belgii. w Monachium spłonął doszczętnie Pałac Szklany. 13 czerwca – Paul Doumer został prezydentem Francji. 14 czerwca – przepełniony wycieczkowy statek „Saint-Philibert”, powracajcy do portu w Nantes z wyspy Île de Noirmoutier, zatonł u ujścia rzeki Loary we Francji, ponad 450 osób straciło życie. 15 czerwca – w Waszyngtonie podpisano traktaty przyjaźni, handlowy i konsularny między Polską i Stanami Zjednoczonymi. 19 czerwca – pierwsze drzwi otwierane przez fotokomórkę.