II wojna światowa Wojna w Afryce Północnej Wojna w Azji i na Pacyfiku Wojna w Europie Wojna w Polsce
Pozostałe wydarzenia w Polsce 7 stycznia: w Oflagu XI B Braunschweig polscy jeńcy wojenni utworzyli 4-sekcyjny klub sportowy – WKS Orlę. w Krakowie ukazało się pierwsze wydanie gazety „Krakiwśki Wisti”, rozprowadzanej wśród Ukraińców w Generalnym Gubernatorstwie i III Rzeszy. 11 stycznia: w lesie w pobliżu Stutthofu Niemcy rozstrzelali pierwszą grupę działaczy Polonii z Wolnego Miasta Gdańska. w Siedlcach zanotowano najniższą temperaturę w historii Polski (–41 °C). 12 stycznia – akcja T4: żandarmeria niemiecka rozstrzelała 440 pacjentów szpitala psychiatrycznego w Chełmie. 21 stycznia – wybuchło powstanie czortkowskie, skierowane przeciwko sowieckim wojskom okupacyjnym. 24 stycznia – w Tczewie hitlerowcy rozstrzelali 13 zakładników w odwecie za rzekome podpalenie warsztatów samochodowych przez polski ruch oporu. 6 lutego – przedstawiony został tzw. Plan Pabsta, przewidujący 10-krotne zmniejszenie i przebudowę Warszawy. 8 lutego: zostało utworzone getto w Łodzi. po międzynarodowych protestach Niemcy zwolnili 101 osób aresztowanych podczas Sonderaktion Krakau. 10 lutego – Sowieci rozpoczęli masowe deportacje ludności polskiej z terenów zajętych po 17 września 1939 przez Armię Czerwoną. Ponad 200 tys. osób wywieziono do obozów (łagrów), położonych w Starobielsku na Ukrainie, a także na Syberii i w Kazachstanie. Deportacja objęła głównie urzędników państwowych, a także właścicieli ziemskich i osadników wojskowych. Działalność ta etapami trwała aż do lata następnego roku – do najazdu Niemiec na ZSRR. 12 lutego – na cmentarzu żydowskim w Lublinie hitlerowcy rozstrzelali 180 Żydów. 17 lutego – Niemcy zniszczyli pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu. 26 lutego: został utworzony Polityczny Komitet Porozumiewawczy. w odwecie za zabicie przez nieznanych sprawców niemieckiego burmistrza Legionowa, hitlerowcy rozstrzelali w Palmirach blisko 190 osób, głównie mieszkańców Legionowa i pobliskich miejscowości. 27 lutego – w lesie niedaleko wsi Dąbrowice hitlerowcy zamordowali 35 Polaków, przywiezionych z więzienia sądowego w Koninie. 6 marca – Gestapo aresztowało w Toruniu przywódców Polskiej Akcji Niepodległościowej. 13–15 marca – akcja T4: hitlerowcy zamordowali około 500 pacjentów obecnego szpitala psychiatrycznego im. J. Babińskiego w Łodzi. 22 marca: w niemieckim obozie koncentracyjnym Stutthof rozstrzelano 66 osób, m.in.: Mariana Góreckiego, Bronisława Komorowskiego i Tadeusza Ziółkowskiego. pogrom wielkanocny: w Krakowie i Warszawie rozpoczęła się seria napadów na ludność żydowską, pod hasłem „Niech żyje Polska bez Żydów”. 28 marca – w Warszawie został aresztowany przez Gestapo Janusz Kusociński. 30 marca – zwycięstwo Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego majora „Hubala” w starciu z Niemcami pod Huciskiem. 2 kwietnia – w odwecie za zabicie dwóch żołnierzy niemieckich rozstrzelano w Palmirach około 100 osób (w tym 27 kobiet), przywiezionych z Pawiaka i więzienia mokotowskiego. 2–4 kwietnia – akcja T4: hitlerowcy wymordowali 499 pacjentów szpitala psychiatrycznego w Warcie koło Sieradza. 3 kwietnia – zamordowano pierwszych polskich jeńców pod Katyniem, później także w Piatichatkach i w Miednoje. 4 kwietnia – w pierwszej masowej egzekucji na poligonie w Firleju pod Radomiem zostało rozstrzelanych 145 chłopów. 7 kwietnia – Niemcy przeprowadzają pacyfikacje wsi Adamów i Królewiec, mordując 83 osoby. 11 kwietnia: Ostatni etap tzw. pacyfikacji „hubalowskich”. Niemcy doszczętnie palą wsie Gałki, Hucisko i Skłoby. Zamordowanych zostaje około 300 Polaków, w tym 265 mężczyzn ze Skłobów. Łódź została przemianowana na Litzmannstadt. 14 kwietnia: druga deportacja Polaków z terenów zajętych przez ZSRR. w okolicach Serokomli koło Łukowa oddziały niemieckie, w odwecie za zabicie pięcioosobowej rodziny niemieckiego kolonisty, przeprowadziły obławę, w trakcie której schwytano, a następnie rozstrzelano we wsi Józefów Duży 217 osób. 20 kwietnia: powstał Związek Odwetu, organizacja sabotażowo-dywersyjna Związku Walki Zbrojnej. w Krakowie powstał Instytut Prac Niemieckich Na Wschodzie (IDO), mający dokumentować domniemany niemiecki charakter ziem polskich. 21 kwietnia – utworzono Komitet Porozumiewawczy Organizacji Niepodległościowych. 27 kwietnia – Reichsführer-SS Heinrich Himmler wydał inspektorowi obozów koncentracyjnych Oberführerowi Richardowi Glüecksowi rozkaz założenia w Oświęcimiu obozu koncentracyjnego. W ten sposób rozpoczęła się historia zespołu niemieckich obozów koncentracyjnych, Auschwitz-Birkenau. 30 kwietnia – w okolicach Anielina koło wsi Studzianna, w odległości około 20 km od Opoczna, poległ z bronią w ręku major Henryk Dobrzański pseudonim „Hubal”. 2 maja – do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen wyjechał pierwszy transport więźniów z Pawiaka. 3 maja – hitlerowcy utworzyli getto w Tomaszowie Mazowieckim. 13 maja – z Oflagu II B Arnswalde w Choszcznie uciekło kanałami centralnego ogrzewania 22 polskich oficerów. Schwytano 17 z nich, a 5 przedostało się do Warszawy. 16 maja – w Krakowie odbyła się kluczowa dla Akcji AB konferencja w sprawie „nadzwyczajnych posunięć koniecznych dla zabezpieczenia spokoju i porządku w Generalnym Gubernatorstwie”. 20 maja – do obozu Auschwitz przywieziono pierwszych więźniów – 30 niemieckich kryminalistów. 25 maja: Jan Skorobohaty-Jakubowski został tymczasowo Delegatem Rządu na Kraj. w Wojsławicach w województwie lubelskim oddział SS rozstrzelał 12 Polaków, a 100 zostało wywiezionych do Niemiec. 30 maja – 51 mieszkańców Rudna (powiat parczewski) zostało rozstrzelanych przez Niemców. 31 maja: pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie został wysadzony w powietrze przez niemieckich okupantów. premiera filmu komediowego Sportowiec mimo woli w reżyserii Mieczysława Krawicza i Aleksandra Suchcickiego. 12 czerwca – na Stadionie Leśnym w Kielcach Niemcy rozstrzelali 63 Polaków z miejscowego więzienia. 14 czerwca – do obozu koncentracyjnego Auschwitz dotarł z Tarnowa pierwszy masowy transport 728 mężczyzn, w większości polskich więźniów politycznych. 15 czerwca – Niemcy utworzyli getto żydowskie w Kutnie. 20–21 czerwca – miała miejsce największa i najgłośniejsza ze wszystkich egzekucji przeprowadzonych w Palmirach. W ramach Akcji AB, trzema transportami wywieziono na śmierć 358 więźniów Pawiaka, w tym wielu przedstawicieli polskiej elity politycznej, intelektualnej, sportowej i kulturalnej. 27 czerwca – Akcja AB: w lesie koło wsi Lubzina pod Ropczycami Niemcy rozstrzelali dużą grupę więźniów politycznych przywiezionych z więzienia na zamku w Rzeszowie (źródła podają liczbę 83 lub 104 osób). Wśród ofiar było m.in. 42 członków podziemnych organizacji młodzieżowych. 28 czerwca – w lesie pod wsią Olsztyn koło Częstochowy Niemcy rozstrzelali 14 polskich więźniów politycznych. 29 czerwca: w ramach Akcji AB Niemcy rozstrzelali 760 Polaków w lesie Brzask niedaleko Skarżyska-Kamiennej. Akcja AB: rozpoczęły się masowe egzekucje w Rurach Jezuickich pod Lublinem. 5 lipca – Akcja AB: na zboczach góry Gruszka pod Tarnawą Dolną funkcjonariusze niemieckiej policji porządkowej dokonali masowej egzekucji 112 polskich więźniów z Sanoka. 15 sierpnia: do obozu Auschwitz przywieziono pierwszy transport więźniów z Warszawy. Było w nim 513 więźniów z Pawiaka oraz 1153 schwytanych w łapankach ulicznych. ukazało się pierwsze wydanie „Biuletynu Żołnierskiego”. 17 sierpnia – zniszczenie przez hitlerowców pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie. 1 września – zostało utworzone getto dla ludności żydowskiej na terenie wsi Nowiny Brdowskie i Bugaj. 19 września – Witold Pilecki pozwolił się aresztować Niemcom w łapance ulicznej, by dostać się w celach wywiadowczych do KL Auschwitz. 22 września – do KL Auschwitz przywieziono więźniów z tzw. drugiego transportu warszawskiego. 2 października – w Warszawie Niemcy utworzyli getto żydowskie. 16 października – oficjalnie utworzono warszawskie getto. 16 listopada – Niemcy zamknęli granice warszawskiego getta. 22 listopada – w obozie Auschwitz odbyła się pierwsza egzekucja przez rozstrzelanie, zabito 40 Polaków. 3 grudnia – Cyryl Ratajski został wybrany delegatem rządu emigracyjnego na kraj. 15 grudnia – Niemcy utworzyli getto w Tomaszowie Mazowieckim. 31 grudnia – premiera filmu Żołnierz królowej Madagaskaru.
Pozostałe wydarzenia na świecie 4 stycznia – w Paryżu podpisano polsko-francuski układ wojskowy o odtworzeniu we Francji Polskich Sił Zbrojnych. Podpisali go premierzy obu krajów – gen. Władysław Sikorski oraz Édouard Daladier. 6 stycznia – Wojna zimowa: fiński pilot myśliwski Jorma Sarvanto zestrzelił podczas jednego lotu bojowego 6 radzieckich bombowców. 7 stycznia – wojna radziecko-fińska: zdecydowanym zwycięstwem Finów zakończyła się bitwa na drodze Raate. 8 stycznia: w Bell Labs w USA zbudowano maszynę liczącą Complex Number Calculator. wojna radziecko-fińska: zwycięstwo wojsk fińskich w bitwie pod Suomussalmi. wprowadzono racjonowanie żywności w Wielkiej Brytanii. 11 stycznia – w Leningradzie odbyła się premiera baletu Romeo i Julia z muzyką Siergieja Prokofjewa. 13 stycznia: ogłoszono powszechną mobilizację w Belgii. dokonano oblotu radzieckiego myśliwca Jak-1. 16 stycznia – Mitsumasa Yonai został premierem Japonii. 21 stycznia – wojna radziecko-fińska: lotnictwo radzieckie zbombardowało Oulu. 23 stycznia – w czasie największej w historii Atlanty burzy śnieżnej spadło 25 cm śniegu. 24 stycznia: marszałek III Rzeszy Hermann Göring powierzył Reinhardowi Heydrichowi „rozwiązanie problemu żydowskiego za pomocą ewakuacji bądź przymusowej emigracji”. premiera filmu Grona gniewu. 29 stycznia – w zderzeniu trzech pociągów w japońskiej Osace zginęło 181 osób. 2 lutego – w Indianapolis odbył się debiutancki występ Franka Sinatry z orkiestrą Tommy’ego Dorseya. 4 lutego – po tajnym procesie został rozstrzelany były ludowy komisarz bezpieczeństwa ZSRR Nikołaj Jeżow. 7 lutego – premiera filmu animowanego Pinokio. 11 lutego: wojna radziecko-fińska: rozpoczęły się walki radziecko-fińskie na linii Mannerheima. została podpisana radziecko-niemiecka umowa handlowa. 12 lutego – zniesiono karę śmierci na Islandii. 16 lutego – u wybrzeży Norwegii załoga brytyjskiego niszczyciela HMS „Cossack” dokonała abordażu na niemiecki okręt „Altmark”, uwalniając 299 brytyjskich jeńców. 21 lutego – powstała amerykańska telewizyjna sieć informacyjna NBC News. 22 lutego: intronizacja XIV Dalajlamy. bitwa o Atlantyk: podczas operacji przeciw brytyjskiemu rybołówstwu na Morzu Północnym został omyłkowo zbombardowany przez własny bombowiec niemiecki niszczyciel Z1 „Leberecht Maass”, w wyniku czego zatonął. Zginęło 282 członków załogi, uratowano 60, z których jeden zmarł. 23 lutego – na Morzu Północnym brytyjski niszczyciel HMS „Gurkha” zatopił niemiecki okręt podwodny U-53; zginęło 42 członków załogi. 27 lutego: odkryto izotop promieniotwórczy węgiel-14. amerykański lotnik Richard Byrd odkrył Wyspę Thurstona na Antarktydzie. 29 lutego: wojna zimowa: Finlandia wystąpiła do ZSRR z propozycją rozpoczęcia rozmów pokojowych. odbyła się 12. ceremonia wręczenia Oscarów; Hattie McDaniel jako pierwsza czarnoskóra aktorka otrzymała Oscara za rolę Mammy w Przeminęło z wiatrem; sam film nagrodzono ogółem ośmioma statuetkami. 1 marca – Adolf Hitler wydał rozporządzenie w sprawie przygotowania inwazji na Norwegię. 5 marca – Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o wymordowaniu ok. 25 tysięcy polskich jeńców wojennych. 6 marca – wojna radziecko-fińska: najskuteczniejszy w historii wojen fiński snajper Simo Häyhä, który zastrzelił ponad 705 żołnierzy radzieckich, został ciężko ranny w wyniku postrzału w twarz. 8 marca – dekrety polskie: w Niemczech wprowadzono obowiązek noszenia oznaczenia „P” przez polskich robotników przymusowych.