Bartłomiej Apostoł, znany również jako Natanael, (zm. ok. 51 albo ok. 70 w Albanopolis) – jeden z dwunastu apostołów dwojga imion, zwany w Ewangeliach Mateusza, Marka i Łukasza Bartłomiejem (grecko-aramejskie bar-Tholomaios „syn Tolomaja-Ptolemeusza” lub „syn oracza”), a przez Jana – Natanaelem (hebr. „Bóg dał”). Wbrew apokryfom i stanowisku Augustyna z Hippony i Grzegorza Wielkiego Kościół rzymskokatolicki przyjął, że to ta sama osoba; męczennik i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.
Życiorys W Nowym Testamencie Występuje tylko w Ewangeliach synoptycznych oraz Dziejach Apostolskich i wymieniany jest tylko podczas powołania apostołów. Ewangelia Jana wspomina Natanaela pochodzącego z Kany Galilejskiej, przez co początkowo bywał utożsamiany z Szymonem Kananejczykiem. Współcześnie przyjmuje się, że Natanael i Bartłomiej to ta sama osoba. Nie wiadomo o nim nic pewnego poza tym, że miał jakieś związki z Filipem, gdyż ich imiona występują razem.
W źródłach pozabiblijnych Euzebiusz z Cezarei twierdzi, że po Zmartwychwstaniu Jezusa miał wyruszyć z na misję ewangelizacyjną na półwysep Indyjski oraz do Etiopii. Późniejszy Pseudo-Hieronim wspomina o Arabia Felix, a Pseudo-Jan Chryzostom – o Frygii i Likaonii. VIII-wieczna legenda Pseudo-Epifaniusza mówi o pobycie i męczeńskiej śmierci Bartłomieja w Armenii. Sam charakter śmierci też ma kilka wersji – miał zostać ukrzyżowany, ścięty albo obdarty ze skóry (ta wersja znajduje odwzorowanie w ikonografii). Według tradycji miało to nastąpić w Albanopolis ok. 51 albo ok. 70 roku.
Do tekstów apokryficznych należy trudna do zidentyfikowania Ewangelia Bartłomieja, a także Zapytania Bartłomieja (III/IV wiek) oraz Księga Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa przez Bartłomieja Apostoła (V/VI wiek). Istnieją także apokryfy Dziejów Apostolskich Pseudo-Abdiasza, jednak nie przynoszą one informacji faktograficznych na temat Bartłomieja. Armeński opis śmierci zawarty w Męczeństwie Bartłomieja informuje o pobycie u Elamitów, Persów i Medów. Do innych legendarnych dzieł należy zaliczyć Męczeństwo Bartłomieja i Judy, Dzieje Bartłomieja i Andrzeja oraz Nauczanie w Oazach.
Kult Ikonografia W ikonografii przedstawiany jest z kordelasem do zdzierania skóry oraz jako postać z widoczną tkanką mięśniową, ze skórą trzymaną w ręku. Na takiej skórze przedstawionej na fresku Sąd Ostateczny w kaplicy Sykstyńskiej Michał Anioł umieścił swój autoportret.
Patronat Jest patronem wielu rzemieślników: rzeźników, garbarzy, introligatorów, siodlarzy, szewców, tynkarzy, górników, krawców, piekarzy, sztukatorów, a we Florencji – sprzedawców oliwy, serów i soli; wzywany w przypadku chorób nerwowych, konwulsji i chorób skóry. Ponadto jest uważany za patrona bartników, pasterzy, właścicieli winnic, grzybiarzy i rolników.
Relikwie Relikwie świętego znajdują się w katedrze wystawionej ku jego czci w Benewencie oraz w bazylice św. Bartłomieja w Rzymie. Od 30 sierpnia 2015 roku decyzją Stolicy Apostolskiej relikwie św. Bartłomieja znajdują się również w sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich.
Dzień obchodów Święto liturgiczne św. Bartłomieja w Kościele katolickim obchodzone jest 24 sierpnia.
Cerkiew prawosławna wspomina apostoła w ciągu roku liturgicznego czterokrotnie: 11/24 czerwca, tj. 24 czerwca według kalendarza gregoriańskiego 22 kwietnia/5 maja, tj. 5 maja 30 czerwca/13 lipca (Sobór dwunastu apostołów), tj. 13 lipca 24 sierpnia/7 września, tj. 7 września
Galeria
Zobacz też kult świętych modlitwa za wstawiennictwem świętego święci i błogosławieni Kościoła katolickiego święci prawosławni Herb powiatu opoczyńskiego
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Domenico Agasso, San Bartolomeo Apostolo (publ. 22.08.04, dost. 6.05.09)
Kategoria:Apostołowie Kategoria:Męczennicy wczesnochrześcijańscy Kategoria:Postacie Nowego Testamentu Kategoria:Starożytni Żydzi Kategoria:Straceni przez dekapitację Kategoria:Straceni przez obdarcie ze skóry Kategoria:Straceni przez ukrzyżowanie Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Święci koptyjscy Kategoria:Święci prawosławni Kategoria:Patroni piekarzy Kategoria:Urodzeni w I wieku Kategoria:Zmarli w I wieku