Leming (Lemmus) – rodzaj gryzonia z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie, Azji i Ameryce Północnej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 86–160 mm, długość ogona 8–18 mm; masa ciała 16,2–130 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1795 roku niemiecki przyrodnik Johann Heinrich Friedrich Link w książce swojego autorstwa zatytułowanej Wkład w historię naturalną. Część druga. O siłach witalnych z perspektywy historyczno-przyrodniczej i klasyfikacji ssaków. Gatunkiem typowym jest (absolutna tautonimia) leminga norweskiego (L. lemmus).
Etymologia Lemmus (Lemnus): ‘leming’. Brachyurus: brakhus ‘krótki’; ουρα ourα ‘ogon’. Gatunek typowy: Fischer wymienił kilka gatunków – Brachyurus Blumenbachii G. Fischer, 1814 (nomen dubium), Mus amphibius Linnaeus, 1758, Mus arvalis Pallas, 1779, Mus lemmus Linnaeus, 1758 i Mus rutilus Pallas, 1779 – z których gatunkiem typowym jest Mus lemmus Linnaeus, 1758. Hypudaeus: gr. ὑπoδαιος hupodaios ‘podziemny’. Gatunek typowy: Illiger wymienił kilka gatunków – Mus amphibius Linnaeus, 1758, Mus arvalis Pallas, 1779 i Mus lemmus Linnaeus, 1758 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus lemmus Linnaeus, 1758. Myodes: gr. μυωδης muōdēs ‘jak mysz’, od gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Pallas wymienił dziesieć gatunków – Mus saxatilis Pallas, 1779 (nomen dubium), Mus alliarius Pallas, 1779 (nomen dubium), Mus oeconomus Pallas, 1776, Mus arvalis Pallas, 1779, Mus socialis Pallas, 1773, Mus gregalis Pallas, 1779, Mus torquatus Pallas, 1779, Mus lagurus Pallas, 1773:, Mus lemmus Linnaeus, 1758 i Mus rutilus Pallas, 1779 – z których gatunkiem typowym jest Mus lemmus Linnaeus, 1758. Mirus: ‘wspaniały, cudowny’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Mirus muhlhoferi (species inquirenda). Miromus: łac. mirus ‘wspaniały, cudowny’; mus, muris ‘mysz’, od gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’.
Taksonomia Lemmus jest rodzajem nominatywnym plemienia lemingów (Lemini), do którego zalicza się także rodzaje Myopus i Synaptomys. Monofiletyczność rodzaju potwierdzają współczesne badania alloenzymów, powtarzających się sekwencji jądrowego DNA oraz sekwencje DNA mitochondrialnego. Współcześni autorzy wyróżniają od 2 do 6 żyjących obecnie gatunków.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNLemmus amurensisVinogradov, 1924leming amurskigatunek monotypowyendemit Rosji: wschodnie Zabajkale i rzeka Amur na wschód wzdłuż Morza Ochockiego do Gór Kołymskich; zakres wysokości: 300–1200 m n.p.m.DC: 8,6–11,9 cmDO: 1–1,5 cmMC: 16,2–51 gLemmus novosibiricusVinogradov, 1924leming wyspowy4 podgatunkiendemit Rosji: wschodnia Syberia, między rzekami Lena i Kołyma, Kamczatka, Wyspy Nowosyberyjskie i Wyspa WranglaDC: 9–16,5 cmDO: 0,1–2,3 cmMC: 13,1–124 gcentruj|150pxLemmus sibiricusKerr, 1892leming brunatnygatunek monotypowyendemit Rosji: północna część europejskiej Rosji, Nowa Ziemia, zachodnia i centralna Syberia na wschód do rzeki Lena; zakres wysokości: do 800 m n.p.m.DC: 9,9–16 cmDO: 0,8–1,8 cmMC: 49–120 gcentruj|120pxLemmus lemmus(Linnaeus, 1758)leming norweskigatunek monotypowy2450Norwegia, zachodnia i północna Szwecja, północna Finlandia i północno-zachodnia Rosja (Półwysep Kolski); południowa granica zasięgu ulega wahaniom w okresach szczytowych; zakres wysokości: 600–2450 m n.p.m.DC: 11,2–15 cmDO: 1–1,8 cmMC: 10–130 gcentruj|150pxLemmus trimucronatus(J. Richardson, 1825)leming nearktyczny3 podgatunkiStany Zjednoczone (wschodnia Alaska) i Kanada (od Jukonu do Nunavut, Archipelag Arktyczny, na południe do Kolumbii Brytyjskiej i północnej Manitoby); zakres wysokości: do 1500 m n.p.m.DC: 11,5–13,3 cmDO: 1,1–1,8 cmMC: 51–90 gLemmus nigripes(F.W. True, 1894)7 podgatunkówpółnocno-wschodnia Rosja (trójkąt między Czukockim Okręgiem Autonomicznym, dolnym biegiem rzeki Kołyma i odizolowana populacja w południowej Kamczatce), Stany Zjednoczone (Aleuty i Alaska) i Kanada (zachodni Jukon); zakres wysokości: do 1500 m n.p.m.DC: 11,5–13,3 cmDO: 1,1–1,8 cmMC: 51–90 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Ponadto znane są gatunki kopalne z epoki plejstocenu: Lemmus kowalskii (Niemcy) Lemmus sheri (Rosja)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Karczowniki