Józef Maroszek (ur. 18 października 1950 w Białymstoku, zm. 20 sierpnia 2024 tamże) – polski historyk.
Życiorys Był bratankiem konstruktora broni i wieloletniego wykładowcy Politechniki Warszawskiej, także Józefa Maroszka.
Absolwent historii i polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, w 1974 r. ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, w 1981 r. uzyskał tam stopień naukowy doktora. W 2000 r. habilitował się na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 2002 r. był profesorem Uniwersytetu w Białymstoku, gdzie pracował w Instytucie Historii i Nauk Politycznych. Aktywny w tworzeniu białostockiego środowiska historycznego, ukształtował pokolenia badaczy zajmujących się dziejami Podlasia, Grodzieńszczyzny oraz pogranicza Litwy i Korony twórca „białostockiej szkoły historycznej”, badaczy-regionalistów, promotor 7 obronionych tam doktoratów, w tym ostatniego pośmiertnego przez Krzysztofa Jodczyka.
Współtwórca Instytutu Historii Filii UW w Białymstoku.
W 2015 roku został odznaczony za ratowanie polskiego dziedzictwa kulturowego.
Profesor Józef Maroszek przez wiele lat był wykładowcą Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku (kierował Zakładem Historii Regionalnej) oraz prezesem Białostockiego Towarzystwa Naukowego.
W swej pracy naukowej podejmował badania, m.in. nad: nowożytnymi dziejami Wielkiego Księstwa Litewskiego i Podlasia, ze szczególnym uwzględnieniem pogranicza na linii rzek Biebrza i Brzozówka, ochroną dziedzictwa kulturowego Litwy i Korony, losami Polaków na Kresach północno-wschodnich w XX w.
Publikacje Józefa Maroszka, szczególnie te z dziedziny historii regionalnej (od Drohiczyna, Białowieży poprzez Jałówkę, Supraśl, Świętą Wodę, Korycin, Knyszyn, Trzcianne, Goniądz po Bobrę Wielką, Pawłowicze, Łosośnę Małą, Tołoczki Wielkie i jeszcze dalej na Wschód – na szlak mickiewiczowski – oraz po Raków, Rudawę i Iwieniec) – poświęcone są tematyce przybliżającej dzieje okolicznych ziem.
Jego zainteresowania naukowe ewoluowały od historii gospodarczo-społecznej do badań nad dziejami osadnictwa oraz przemian gospodarczych i kulturowych na terenie Podlasia, były inspiracją do badań nad historią rodzinną.
Z inspiracji prof. Jerzego Wiśniewskiego skierował swoje zainteresowania naukowe ku Grodzieńszczyźnie i ziemiom dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego (WKL), dostrzegając w tym kierunku nowe perspektywy badawcze po rozpadzie ZSRR.
Większość prac, które wyszły spod pióra Józefa Maroszka koncentruje się na problematyce historii dawnego pogranicza Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego w okresie od wczesnego średniowiecza po wiek XX.
Zdaniem prof Adama Dobrońskiego Podlasie zawdzięcza prof.Józefowi Maroszkowi m. in. opisanie historii jego miast i miasteczek.
Ostatnią książką Józefa Maroszka są wydane w 2025 r. „Dzieje Zabłudowa i dóbr ziemskich w XVI-XX w.”.
W 2020 roku Profesorowi Józefowi Maroszkowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, pod red. Ewy Rogalewskiej – zostały ofiarowane prace pt. „Historia, tradycja, pamięć” (Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego, ISSN 0067-6470; nr 54). Publikacja z 2025 pt. „Józef Maroszek (1950–2024) In memoriam”, sumująca dorobek naukowy profesora oraz jego osiągnięcia i zasługi dla regionu, przygotowana pod red. Ewy Rogalewskiej – z inicjatywy Białostockiego Towarzystwa Naukowego, upamiętniająca pracę badawczą, organizacyjną i kulturalną prof. Józefa Maroszka, na którą złożyły się teksty wspomnieniowe przygotowane przez uczniów, przyjaciół i współpracowników Profesora, jak również artykuły jemu dedykowane nawiązujące do jego zainteresowań naukowych oraz aktywności społecznych – ukazuje dzieła życia profesora, upowszechnia regionalną tradycję, podkreśla wagę dominium i jego genius loci we współczesnym świecie.
Pochowany na cmentarzu św. Rocha w Białymstoku.
Wybrane publikacje Rzemiosło w miastach podlaskich w XVI-XVIII w., Warszawa 1976 Katalog parków i ogrodów zabytkowych woj. białostockiego, t. I-XII, Białystok 1988 Targowiska wiejskie w Koronie Polskiej w XVII i XVIII w., Białystok 1990 Prawa i przywileje miasta i dóbr ziemskich Zabłudów, Białystok 1994 Klasztory Podlasia – źródła kultury i świadomości narodowej, Białystok 1995 Dziedzictwo unii kościelnej w krajobrazie kulturowym Podlasia, Białystok 1996 Księga wizyty dziekańskiej dekanatu podlaskiego, Białystok 1996 Akta albo sprawy Knyszyna 1553-1580 (wstęp i opracowanie J. Maroszek), Białystok 1999 Pogranicze Litwy i Korony w planach króla Zygmunta Augusta – z dziejów realizacji myśli monarszej między Niemnem a Narwią, Białystok 1999
Przypisy
Linki zewnętrzne
Bibliografia prac prof. Józefa Maroszka
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Historycy związani z Białymstokiem Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu w Białymstoku Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Zmarli w 2024