1830

Wydarzenia w Polsce

8 stycznia – na Wawelu został pochowany Prymas Królestwa Polskiego Jan Paweł Woronicz, jego pogrzeb przerodził się w wielką manifestację patriotyczną. 17 marca – w Teatrze Wielkim w Warszawie odbył się pierwszy biletowany koncert Fryderyka Chopina. 18 marca – cesarz Rosji i król Polski Mikołaj I przemianował - na cześć brata, Aleksandra I - Królewski Uniwersytet Warszawski na Uniwersytet Królewsko-Aleksandrowski. 11 maja – Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił pomnik Mikołaja Kopernika w Warszawie. 11 października – w Warszawie odbył się pożegnalny koncert Fryderyka Chopina, który w listopadzie opuścił Polskę na zawsze. 17 października – po wybuchu zwycięskich rewolucji w Belgii i Francji mogących podważyć Święte Przymierze, car Mikołaj I rozkazał przeprowadzenie mobilizacji w armiach polskiej i rosyjskiej. 2 listopada – Fryderyk Chopin wyjechał na zawsze z Polski. 29 listopada – wybuch powstania listopadowego. W nocy młodzi słuchacze Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie pod wodzą porucznika Piotra Wysockiego wraz z cywilnymi spiskowcami rozpoczęli powstanie; wzięcie Arsenału. 30 listopada – Warszawa została oczyszczona z wojsk rosyjskich. Władzę objęła Rada Administracyjna, dążąca do porozumienia z wielkim księciem Konstantym. Wojska rosyjskie i polskie wierne księciu Konstantemu wycofały się pod Warszawę. 1 grudnia – założono Klub Patriotyczny. 3 grudnia – Radę Administracyjną Królestwa Polskiego zastąpił Rząd Tymczasowy. 4 grudnia – powołanie do życia Gwardii Narodowej w Krakowie. Jej uczestnicy wzmocnili oddziały polskie w Warszawie. 5 grudnia – dyktatorem powstania ogłoszono generała Józefa Chłopickiego. 18 grudnia Sejm uznał trwające powstanie (listopadowe) za narodowe. wielki pożar w Ciężkowicach, spłonęła połowa miasta, szpital i kościół. 21 grudnia – powstanie listopadowe: dyktator Józef Chłopicki rozwiązał Rząd Tymczasowy i powołał w jego miejsce Radę Najwyższą Narodową. 29 grudnia – dyktator powstania listopadowego gen. Józef Chłopicki powołał Komisję Rozpoznawczą, zajmującą się osobami podejrzanymi o szpiegostwo na rzecz Rosji.

Na dziedzińcu wawelskim odbył się nieudany pokaz lotu balonem. Biblioteka Czartoryskich posiadała około 70 000 druków i 3 000 rękopisów.

Wydarzenia na świecie

28 stycznia – w Salle Ventadour w Paryżu odbyła się premiera opery komicznej Fra Diavolo z muzyką Daniela Aubera i librettem Eugène'a Scribe'a. 3 lutego – na przyznano niepodległość Grecji. 25 lutego – w Paryżu odbyła się premiera dramatu Hernani Victora Hugo. Marzec – w Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy ukazała się drukiem Księga Mormona. 11 marca – w Teatro La Fenice w Wenecji odbyła się premiera opery Capuleti i Montecchi Vincenzo Belliniego. 16 marca – została odkryta kometa jednopojawieniowa C/1830 F1. 26 marca – opublikowano Księgę Mormona. 30 marca – Leopold I został wielkim księciem Badenii. 6 kwietnia – powstanie Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Mormoni). 3 maja – Anglia: rozpoczęła działalność pierwsza regularna kolejowa linia pasażerska. 13 maja – Ekwador wystąpił z Wielkiej Kolumbii. 14 czerwca – armia francuska wylądowała w Algierii. 18 czerwca – Iyasu IV został cesarzem Etiopii. 26 czerwca – Wilhelm IV został królem Wielkiej Brytanii i Hanoweru. 5 lipca – Francja rozpoczęła podbój Algierii. 18 lipca – uchwalono pierwszą konstytucję Urugwaju. 27 lipca – we Francji wybuchła rewolucja lipcowa, która udaremniła próbę powrotu do absolutyzmu. 29 lipca – rewolucja lipcowa: abdykował król Francji Karol X Burbon. 7 sierpnia – Ludwik Filip I wybrany na króla Francuzów. 25 sierpnia – wybuchło powstanie belgijskie przeciwko Królestwu Niderlandów. 15 września – podczas otwarcia linii kolejowej Liverpool-Manchester zginął polityk William Huskisson, pierwsza znana ofiara wypadku na kolei. 19/20 września – nocą w Brukseli wybuchła rewolucja ludowa. 23 września – do Brukseli na czele 12-tysięcznych wojsk niderlandzkich przybył Fryderyk, młodszy syn Wilhelma I Orańskiego, w celu pacyfikacji Belgów. 26 września – utworzenie Rządu Tymczasowego w Belgii. 26/27 września – w nocy wojska niderlandzkie wycofały się z Brukseli. 4 października – belgijski Rząd Tymczasowy wydał dekret, na mocy którego oderwane od Niderlandów prowincje belgijskie stanowić miały odrębne, niepodległe państwo. 17 października – wojska holenderskie skapitulowały w Gandawie i wycofały się z miasta.

Francuzi rozpoczęli podbój Algierii. W Ameryce Południowej dokonano podziału Wielkiej Kolumbii na Nową Grenadę (dzisiejszą Kolumbię), Wenezuelę i Ekwador. Austriacy stłumili rewolucyjne wrzenie w Państwie Kościelnym, Modenie i Parmie. W Stanach Zjednoczonych powstała pierwsza linia kolejowa. Ostateczna klęska lamarkizmu. Grecja uzyskała niepodległość. Katarzyna Labouré doznała objawienia maryjnego, z wydarzeniem tym wiąże się tradycja medalika z Matką Boską Cudowny Medalik

Urodzili się 6 stycznia – Alfred Hegar, niemiecki lekarz, chirurg, ginekolog (zm. 1914) 31 stycznia - James Blaine, amerykański polityk, senator ze stanu Maine (zm. 1893) 3 lutego – Robert Gascoyne-Cecil, wielokrotny minister spraw zagranicznych i premier Wielkiej Brytanii (zm. 1903) 8 lutego – Abdülaziz, sułtan turecki (zm. 1876) 15 lutego – Edward Józef Rosaz, włoski biskup, błogosławiony katolicki (zm. 1903) 24 lutego - Karolina Světlá, czeska pisarka, feministka (zm. 1899) 5 marca – Étienne-Jules Marey, francuski naukowiec, fizjolog, fotograf (zm. 1904) 9 marca - Julius Dinder, polski duchowny katolicki pochodzenia niemieckiego, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański, prymas Polski (zm. 1890) 22 kwietnia – Emily Davies, angielska działaczka na rzecz emancypacji kobiet (zm. 1921) 23 maja - Bronisław Skibniewski, polski ziemianin (zm. 1904) 29 maja – Louise Michel, francuska anarchistka, rewolucjonistka, bojowniczka Komuny Paryskiej, pionierka feminizmu (zm. 1905) 8 lipca: Aleksandra z Saksonii-Altenburga, księżna rosyjska (zm. 1911) Karl Emil Krummacher, niemiecki teolog kalwiński (zm. 1899) 10 lipca – Camille Pissarro, francuski malarz i grafik (zm. 1903) 10 sierpnia Guido Henckel von Donnersmarck, niemiecki przedsiębiorca (zm. 1916) Toshimichi Ōkubo (jap. 大久保利通), japoński mąż stanu, samuraj z Satsumy (zm. 1878) 18 sierpnia – Franciszek Józef I, cesarz austriacki (zm. 1916) 8 września – Frédéric Mistral, poeta francuski, laureat literackiej Nagrody Nobla za 1904 r. (zm. 1914) 10 września – Mikołaj Maria Alberga y Torres, hiszpański franciszkanin, misjonarz, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1860) 12 września - William Sprague, amerykański generał, polityk, przedsiębiorca, senator ze stanu Rhode Island (zm. 1915) 13 września – Marie von Ebner-Eschenbach, austriacka pisarka (zm. 1916) 15 września – Porfirio Díaz, prezydent Meksyku, dyktator (zm. 1915) 17 września – Maria Teresa Bonzel, niemiecka zakonnica, założycielka Ubogich Sióstr Franciszkanek od Wieczystej Adoracji, błogosławiona katolicka (zm. 1905) 10 października – Izabela II Hiszpańska, królowa Hiszpanii (zm. 1904) 1 listopada – Piotr Almato, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1861) 26 listopada – Rafał Credo, polski malarz, franciszkanin (zm. 1867) 3 grudnia – Frederic Leighton, angielski malarz i rzeźbiarz, czołowy przedstawiciel wiktoriańskiego neoklasycyzmu (zm. 1896) 5 grudnia - Christina Rossetti, brytyjska poetka pochodzenia włoskiego (zm. 1894) 10 grudnia – Emily Dickinson, poetka amerykańska (zm. 1886) Dokładna data nieznana – Albert Brodnicki, rosyjski architekt polskiego pochodzenia

Zmarli

Święta ruchome Tłusty czwartek: 18 lutego Ostatki: 23 lutego Popielec: 24 lutego Niedziela Palmowa: 4 kwietnia Wielki Czwartek: 8 kwietnia Wielki Piątek: 9 kwietnia Wielka Sobota: 10 kwietnia Wielkanoc: 11 kwietnia Poniedziałek Wielkanocny: 12 kwietnia Wniebowstąpienie Pańskie: 20 maja Zesłanie Ducha Świętego: 30 maja Boże Ciało: 10 czerwca

*1830