Dukszty (ros. Дукштанская волость, lit. Dūkšto valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1895 i 1919–1950. Siedzibą gminy było miasteczko Dukszty (1076 mieszkańców w 1921 rokuSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część II - Ziemia Wileńska – Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933, obecnie na Litwie.

Historia Gmina zbiorowa Dukszty powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego), należącego do guberni kowieńskiejVolosts and gminas of 1890. Governorates: 1st Arkhangelsk - 25th Nizhny Novgorod. St . Petersburg, 1892.. Gminę zniesiono w 1895 roku, a jej obszar podzielono między gminy Sołoki i RymszanyR. Matkevičius (Matusa). Region Ignaliny. – „Diemedis”, Wilno, 2019. // s. 14..

Gminę Dukszty reaktywowano po I wojnie światowej w oryginalnych granicach sprzed 1895 roku, powiększoną o południową część przeciętej granicą gminy Sołoki. 31 października 1919 gminę włączono do utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich nowego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919. 20 grudnia 1920 gmina weszła w skład tymczasowego okręgu nowogródzkiego, a 19 lutego 1921 została włączona do nowo utworzonego woj. nowogródzkiego. Od 13 kwietnia 1922 gmina Dukszty należała do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie. 1 stycznia 1926 roku gminę przyłączono do powiatu święciańskiego w tymże województwie.

11 kwietnia 1929 roku do gminy Dukszty przyłączono część obszaru gminy Daugieliszki – wsie: Grzybiany, Poszylinka, Pogurbie, Dziedziszki, Giedziuny, Garszwinka, Dojniszki, Telukiszki, Gierdziunele, Bojary, Zakamionka, Podeliszki, Piotuchy, Kozłupiszki, Łukszeniszki, Jodoławka, Kołeniszki, Bujwiliszki, Szukieliszki I i II; folwarki: Mironiszki-Leonki, Lubiszki-Dobra Nadzieja; zaścianki Nowiki oraz Lubiszki-Dziedziszki.

24 listopada 1933 roku część obszaru gminy Dukszty włączono do gminy Daugieliszki.

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 19 gromad: Antonowo, Berżeniki, Bojary, Dukszty, Dukszty Kościelne, Garszwinka, Gierkany, Grzybiany, Kalwiszki, Kaniuki, Kozaczyzna, Liguny, Mejłuny, Ogrodniki, Pożemiszki, Soboliszki, Tumalino, Wardzikiemie i WaszkańceRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie święciańskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 148)..

Podczas II wojny światowej powróciła do powiatu jezioroskiego w Komisariacie Rzeszy Wschód. Po wojnie obszar gminy Dukszty wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR (nadal powiat jezioroski). Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu duksztańskiegoDūkšto rajonas. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. 1 (A-Grūdas). – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..

Demografia Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 4021 osób, 3213 było wyznania rzymskokatolickiego, 27 prawosławnego, 1 ewangelickiego, 339 staroobrzędowego, 435 mojżeszowego a 6 mahometańskiego. Jednocześnie 1.728 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 8 białoruska, 19 żydowską, 2031 litewską, 234 rosyjską, a 1 francuską. Było tu 659 budynków mieszkalnych.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w guberni kowieńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w województwie nowogródzkim Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Gminy powiatu brasławskiego (II Rzeczpospolita)