Istota i cel obserwacji pielęgniarskiej "Obserwacja jest to uważne oglądanie, spostrzeganie elementów wyglądu i zachowania człowieka lub przedmiotów i zjawisk, w tym m.in. niewerbalnych aspektów komunikowania się." Celem obserwacji pielęgniarskiej jest uzyskanie informacji (danych) o pacjencie, jego rodzinie i środowisku. Istotą obserwacji jest obiektywne spostrzeganie objawów, różnego rodzaju zmian w zachowaniu podmiotu opieki, których nie można uzyskać za pomocą wywiadu, analizy dokumentacji czy pomiaru. Jeśli mamy do czynienia z dzieckiem jako podmiotem opieki, którego wiek i stan zdrowia uniemożliwiają bezpośredni werbalny kontakt, obserwacja jest często podstawową metodą w ocenie stanu zdrowia i w dużej mierze zależy od niej postępowanie pielęgniarskie, lekarskie, umożliwiające ratowanie zdrowia i życia pacjenta.
Rodzaje obserwacji W czasie pierwszego kontaktu z pacjentem mamy do czynienia z obserwacją swobodną a jej wyniki rzutują na podjęcie obserwacji bardziej ukierunkowanej. Obserwacja ukierunkowana może mieć szeroki zakres, może być również źródłem istotnych dla pielęgnowania informacji, jeśli zostanie przeprowadzona w sposób odpowiedni- świadomy i umiejętny.
Przedmiot obserwacji Obserwacja podmiotu opieki, czy jego rodziny wobec potrzeby diagnozowania powinna być ukierunkowana na: wygląd ogólny, tj. budowę ciała, proporcje, wady budowy, ubiór, sposób poruszania się, stan higieny; mowę ciała, w tym mimikę; zmiany patologiczne np. na skórze i jej wytworach zachowanie pacjenta i jego rodziny, cechy temperamentu, wrażliwość, wydolność, tempo, np. ruchów, mowy, umiejętność wysłuchania do końca wypowiedzi innych, impulsywność; emocje: ekspresyjne cechy mimiki, fizjologiczne cechy napięcia (napięcie mięśniowe, tempo oddechu, pocenie się, wydzielanie śliny i inne); zachowanie pacjenta w czasie rozmowy: intensywność głosu, dynamika, tembr (jakość, barwa dźwięku), cechy artykulacji słów; reagowanie pacjenta i jego rodziny w różnych sytuacjach aktywność życiową pacjenta
Cechy obserwacji pielęgniarskiej Obserwacja pielęgniarska powinna charakteryzować się: celowością – ścisłe określenie celu obserwacji pielęgniarskiej: podmiot (podopieczny) i przedmiot (zakres i charakter) obserwacji; systematycznością (regularnością) – określenie planu obserwacji i jego realizacji w ściśle określonym czasie; obiektywnością – bezstronne spostrzeganie i rejestrowanie faktów będących podstawą do interpretacji obserwacji, a także weryfikowania z innymi danymi uzyskanymi za pomocą, np. wywiadu, analizy dokumentów lub pomiaru; selektywnością – skupianie uwagi na obserwowaniu najbardziej istotnych i ważnych zjawisk i zachowań pacjenta oraz jego rodziny w danej sytuacji zdrowotnej pacjenta.
Zasady prowadzenia obserwacji Nawiązanie i utrzymanie dwustronnego, werbalnego a także niewerbalnego kontaktu z pacjentem. Ustalenie celu lub celów obserwacji. Obserwacja powinna mieć charakter jak najbardziej obiektywny (bezstronny). Należy obserwować dyskretnie. Informacje uzyskane poprzez obserwację winno się odnotować w dokumentacji pacjenta. Informacje niepewne należy zweryfikować za pomocą innych metod. Poszanowanie godności, intymności i indywidualności pacjenta. Przejawianie wobec pacjenta postawy życzliwości, cierpliwości; budowanie atmosfery wzajemnego zaufania i zrozumienia. Gwarancja prawa do ochrony danych osobowych pacjenta.
Bibliografia Górajek-Jóźwik J., Wprowadzenie do diagnozy pielęgniarskiej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2007
Kategoria:Pielęgniarstwo