Tichon Nikołajewicz Chriennikow, (ur. , zm. 14 sierpnia 2007 w Moskwie) – rosyjski i radziecki kompozytor, pianista, w latach 1948–1991, z nadania politycznego, generalny sekretarz Związku Kompozytorów ZSRR.
Życiorys Urodził się w muzykalnej rodzinie. W dzieciństwie zaczął naukę gry na fortepianie. W wieku kilkunastu lat przeniósł się do Moskwy, gdzie uczył się kompozycji i gry na fortepianie w szkole muzycznej Gnesinów (1929–1932), a potem studiował w moskiewskim Konserwatorium (1932–1936) u Wisariona Szebaldina i Heinricha Neuhausa. Podczas studiów skomponował I Koncert fortepianowy i I Symfonię. Wykonaniem symfonii dyrygował Leopold StokowskiThe Economist, obituary, 1.09.2007, str. 73. W 1939 skomponował operę Burza o tematyce rewolucyjnej.
W 1947 wstąpił do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. W 1948 z woli ówczesnych władz ZSRR został wybrany generalnym sekretarzem Związku Kompozytorów ZSRR, funkcję tę pełnił do 1991 roku. Przez tę nominację i swoją pozycję postrzegany był jako stalinowski komisarz, realizujący partyjną linię w muzyce. Na zjeździe kompozytorów w 1948 wygłosił referat przygotowany przez władze partyjne, w którym oskarżył Prokofjewa, Szostakowicza i Chaczaturiana o formalizm i naśladowanie Zachodu, co było elementem kampanii władz przeciw tym kompozytorom. Mimo to dostrzega się też, że dzięki swojej pozycji starał się następnie chronić kompozytorów przed atakami władz i pomagać im, miał m.in. udział w przyznaniu Prokofjewowi i Szostakowiczowi Nagród Stalinowskich.
Skomponował trzy symfonie, cztery koncerty fortepianowe, dwa koncerty skrzypcowe, dwa koncerty wiolonczelowe, opery, operetki, balety, muzykę kameralną i filmową. Jego muzyka realizowała estetykę socrealistyczną, nawiązywała do rosyjskich pieśni ludowych, była melodyjna, przeznaczona dla mas, pozbawiona eksperymentów formalnych.
Za swoje dokonania był nagradzany przez władze ZSRR tytułami: Ludowego Artysty ZSRR (1963), Bohatera Pracy Socjalistycznej (1973), trzykrotnie Nagrodą Stalinowską (1942, 1946, 1952), Nagrodą Państwową (1967), Nagrodą Leninowską (1974), w Rosji Nagrodą Prezydencką (2003).
Wybrana muzyka filmowa thumb|Tichon Chriennikow przy fortepianie, 1982 Źródło: 1926: Matka (wersja z 1970 roku) 1941: Świniarka i pastuch 1944: O szóstej wieczorem po wojnie 1951: Donieccy górnicy 1954: Dygnitarz na tratwie 1962: Ballada huzarska 1972: Rusłan i Ludmiła
Nagrody i odznaczenia thumb|Tichon Chriennikow odbiera nagrodę od prezydenta Władimira Putina, 2003 Ludowy Artysta ZSRR Bohater Pracy Socjalistycznej (9 czerwca 1973) Nagroda Stalinowska (trzykrotnie, 1942, 1946 i 1951) Nagroda Leninowska (1974) Nagroda Państwowa ZSRR (1967) Nagroda Państwowa RFSRR im. Glinki (1979) Order Lenina (czterokrotnie, 8 czerwca 1963, 2 lipca 1971, 9 czerwca 1973 i 9 czerwca 1983) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (dwukrotnie, 14 października 1966 i 9 czerwca 1988) Order Honoru (Federacja Rosyjska) (8 czerwca 1998) Medal „Za obronę Moskwy” (5 stycznia 1944) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (9 maja 1945) Order Cyryla i Metodego I klasy (Ludowa Republika Bułgarii, 1968) Order Za Zasługi dla Kultury (Rumunia (1985) Oficer Orderu Sztuki i Literatury (Francja, 1994) I inne.
Przypisy
Bibliografia Daniel Passent: Muzyka w służbie ZSRR w: Polityka nr 28 (2409)/2003
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Moskiewskiego Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Oficerowie Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Cyryla i Metodego Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Honoru (Federacja Rosyjska) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Rosjanie odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Radzieccy kompozytorzy muzyki filmowej Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Radzieccy artyści socrealizmu Kategoria:Rosyjscy artyści socrealizmu