Marantowate (Marantaceae) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu imbirowców (Zingiberales), blisko spokrewniona z siostrzanymi paciorecznikowatymi, od których oddzieliła się ok. 79 milionów lat temu. Wyróżnianych jest w jej obrębie ok. 550 gatunków zaliczanych do 31 rodzajów. Rośliny te rosną w wilgotnych lasach równikowych strefy tropikalnej, na kontynentach amerykańskich sięgając także obszarów pod wpływem ciepłego klimatu umiarkowanego. Największe znaczenie ekonomiczne ma maranta trzcinowa dostarczająca jadalnego kłącza bogatego w skrobię. Jadalne są poza tym kłącza i kwiatostany innych gatunków z rodzaju Maranta i Geoppertia. Niektóre gatunki dostarczają surowca plecionkarskiego (gł. Ischnosiphon, Marantochloa i Schumannianthus. Bardzo liczne gatunki i odmiany uprawne rozpowszechnione są jako ozdobne, w klimacie umiarkowanym jako rośliny doniczkowe.

Morfologia thumb|Kwiatostan Calathea marantifolia thumb|Stromanthe jacquinii thumb|Marantochloa conferta Pokrój byliny o podziemnych kłączach okrytych łuskami i rozgałęziających się sympodialnie. U niektórych gatunków są bogate w skrobię. Rodzina obejmuje zarówno drobne rośliny tworzące przyziemne rozety liści, jak i okazałe, tworzące nadziemny pęd i osiągające kilka m wysokości. U niektórych gatunków pędy są rozgałęzione, są też przedstawiciele należący do lian. Pędy nadziemne przypominają bambusy ze względu na zgrubiałe węzły i zachowane suche pochwy liści.

Liście Duże, często w wielu odcieniach zieleni, wielobarwne i wzorzyste. Wyrastają ułożone na pędach w dwóch rzędach, przy czym u niskich roślin skupiają się zwykle u ich nasady, a u wysokich pojawiają się w nieregularnych odstępach. Liście są ogonkowe (u niektórych gatunków ogonka brak), u nasady z pochwą liściową obejmującą łodygę. Cechą charakterystyczną rodziny jest posiadanie na końcach ogonków liściowych zgrubiałych i miękko owłosionych tzw. poduszek stawowych. Blaszka liściowa jest całobrzega, z wyraźną centralną żyłką przewodzącą i wygiętymi żyłkami drugiego rzędu.

Kwiaty Wyrastają na końcach pędów kwiatowych pojedynczo w kątach podsadek lub skupione w wiechowate, wierzchotkowate, czasem kłosokształtne kwiatostany proste i złożone. Kwiaty są obupłciowe i asymetryczne. Trzy listki zewnętrznego okółka okwiatu są wolne, ale trzy listki okółka wewnętrznego są zrośnięte ze sobą oraz pręcikiem i prątniczkami, przynajmniej u nasady. Tylko jeden pręcik jest płodny i ma pojedynczy woreczek pyłkowy. Pozostałe pręciki są płonne. Trzy prątniczki z zewnętrznego okółka wykształcają się na kształt płatków kwiatu lub są silnie zredukowane. Obok płodnego pręcika okółka wewnętrznego, dwa pozostałe prątniczki są zmodyfikowane – jeden ma kształt kapturkowaty, a drugi jest tęgi i mięsisty. Zalążnia jest dolna i trójkomorowa, przy czym dwie z komór ulegają zwykle redukcji i są płonne. Pojedyncza, silnie zakrzywiona szyjka słupka ukryta jest w kapturku tworzonym przez prątniczek. Podczas odwiedzin kwiatu przez pszczołę szyjka słupka prostuje się zbierając pyłek. Po zebraniu przez owada nektaru wydostając się z kwiatu zbiera on jego pyłek, który wcześniej wysypuje się do zagłębienia na słupku.

Owoce Torebki zawierające od 1 do 3 nasion, otwierające się szczelinami, czasem z mięsistą okrywą. Systematyka Pozycja i podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina marantowatych jest siostrzana dla rodziny paciorecznikowatych w obrębie rzędu imbirowców (Zingiberales) należących kladu jednoliściennych (monocots).

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa Zingiberidae Cronquist, nadrząd Zingiberanae Takht. ex Reveal, rząd imbirowce (Zingiberales Griseb.), rodzina marantowate Marantaceae Petersen in Engl. & Prantl).

Wykaz rodzajów Afrocalathea K.Schum. Calathea G.Mey. – kalatea Ctenanthe Eichler Donax Lour. Goeppertia Nees Halopegia K.Schum. Haumania J.Leonard Hypselodelphys (K.Schum.) Milne-Redh. (syn. Trachyphrynium K.Schum.) Indianthus Suksathan & Borchs. Ischnosiphon Korn. (syn. Hymenocharis Salisb.) Maranta L. (syn. Hylaeanthe A.M.E.Jonker & Jonker, Koernickanthe L.Andersson, Myrosma L.f.) – maranta Marantochloa Brongn. ex Gris (syn. Clinogyne K.Schum., Ataenidia Gagnep.) Megaphrynium Milne-Redh. Monophyllanthe K.Schum. Monotagma K.Schum. Myanmaranthus Nob.Tanaka, Suksathan & K.Armstr. Phrynium Willd. (syn. Monophrynium K.Schum., Phacelophrynium K.Schum.) Pleiostachya K.Schum. Sanblasia L.Andersson Saranthe (Regel & Korn.) Eichler (syn. Ctenophrynium K.Schum.) Sarcophrynium K.Schum. Schumannianthus Gagnep. Stachyphrynium K.Schum. Stromanthe Sond. – stromante Thalia L. Thaumatococcus Benth. Trachyphrynium Benth. (syn. Hytophrynium K.Schum., Hybophrynium K.Schum., Bamburanta L.Linden)

Przypisy

*