Święta

Imieniny obchodzą: Bazyla, Digna, Eksuperiusz, Emeryta, Emmeram, Emmeran, Feliks, Ignacy, Imbram, Innocenty, Joachim, Jonasz, Józefa, Kandyd, Maurycy, Prosimir, Tacjusz, Tomasz, Wiktor i Witalis. Astronomiczna jesień następuje w momencie równonocy jesiennej, która wypada najczęściej 22 albo 23 września. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny – Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej w rocznicę przeniesienia relikwii św. Gabriela Zabłudowskiego (męczennika) Bułgaria, Mali – Święto Niepodległości Międzynarodowe: Dzień bez Samochodu Zakończenie kampanii ekologicznej Europejskiego Tygodnia Zrównoważonego Transportu (od 16 września) Światowy Dzień Nosorożca (ang. World Rhino Day) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: bł. Bernardyna Maria Jabłońska (albertynka) św. Emmeram z Ratyzbony (męczennik) św. Ignacy z Santa Agaty (zm. 1716; prezbiter i kapucyn) Męczennicy z Agaunum, święci: Kandyd, Maurycy, Wiktor, Innocenty i Witalis św. Tomasz z Villanuevy (arcybiskup Walencji)

Wydarzenia w Polsce

  967 – Zwycięska bitwa Mieszka I z Wichmanem i Wolinianami. 1364 – W trakcie spotkania europejskich monarchów i książąt, zwołanego z inicjatywy króla Kazimierza III Wielkiego, odbyła się uczta u Wierzynka. 1411 – Krzyżacy przekazali Rypin w ręce polskie. 1626 – VI wojna polsko-szwedzka: rozpoczęła się bitwa pod Gniewem. 1651 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła św. Jacka w Warszawie. 1889 – W Poznaniu odsłonięto pomnik Wilhelma I Hohenzollerna. 1922 – Założono Obywatelski Komitet Obrony Przeciwgazowej (OKOP). 1926 – Specjalista ds. bankowości i były wiceminister skarbu Edmund Statkiewicz, jego żona i dwóch synów zginęli w niewyjaśnionych okolicznościach w swym domu przy ul. Chłodnej w Warszawie. 1929 – Radio Kraków przeprowadziło pierwszą w kraju transmisję radiową z meczu piłkarskiego (Wisła-Cracovia). 1936 – Dekretem prezydenckim zostały utworzone Junackie Hufce Pracy. 1939 – Kampania wrześniowa: Bój pod Kodziowcami Bitwa pod Łomiankami. Kapitulacja Lwowa przed Armią Czerwoną. Pierwsza z serii zbiorowych egzekucji w Lesie Szpęgawskim koło Starogardu Gdańskiego na 88 pacjentach szpitala psychiatrycznego w Kocborowie. W Brześciu odbyła się wspólna parada zwycięstwa Wehrmachtu i Armii Czerwonej. Zajęcie Grodna przez Armię Czerwoną. Zbrodnia w Boryszewie koło Sochaczewa na 50 polskich jeńcach. Zbrodnia w Uryczu (województwo lwowskie) na 73–100 polskich jeńcach, spalonych żywcem w stodole przez żołnierzy Wehrmachtu przy pomocy ukraińskich nacjonalistów. 1940: Rozpoczęła się operacja wysiedlenia Polaków z powiatu żywieckiego na tereny Generalnego Gubernatorstwa i sprowadzenia w ich miejsce osadników niemieckich. W nocy z 21 na 22 września do obozu Auschwitz przywieziono więźniów z tzw. drugiego transportu warszawskiego, wśród których byli rtm. Witold Pilecki i Władysław Bartoszewski. 1942: Niemcy rozstrzelali około 200 Żydów we wsi Serokomla na Lubelszczyźnie. Rozpoczęła się likwidacja getta w Częstochowie. 1944: 53. dzień powstania warszawskiego: lotnictwo i artyleria sowiecka ostrzelały punkty obsadzone przez Niemców: Dworzec Gdański, Cytadelę, lotniska na Bielanach. PKWN zawarł z Litewską SRR tzw. układ republikański. 1946 – Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ordynację wyborczą do Sejmu Ustawodawczego. 1947 – W Szklarskiej Porębie rozpoczęła się konferencja 9 partii komunistycznych. Utworzono Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych (Kominform). 1949 – Jerzy Dobrzycki i Andrzej Kwiek z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odkryli planetoidę (1572) Posnania. 1953 – Zakończył się pokazowy proces biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka i jego czterech współpracowników. 1955 – Podczas ucieczki z komisariatu przy ul. Wilczej w Warszawie bandyta Jerzy Paramonow zastrzelił funkcjonariusza MO st. sierż. Zbigniewa Łęckiego, a innego zranił. 1964 – Na Wiśle w Warszawie uruchomiono ujęcie wody „Gruba Kaśka”. 1975 – Premiera filmu Noce i dnie w reżyserii Jerzego Antczaka. 1977 – Polska podpisała umowę o przystąpieniu do Połączonego Systemu Przetwarzania Danych o Przeciwniku (SOUD). 1980 – Założono Niezależne Zrzeszenie Studentów. 1986 – Premiera komedii filmowej C.K. Dezerterzy w reżyserii Janusza Majewskiego. 1992 – Relikwie św. Męczennika Młodzieńca Gabriela Zabłudowskiego przeniesiono do prawosławnej katedry św. Mikołaja w Białymstoku. 1997: Na antenie TVP1 rozpoczęto regularną emisję telenoweli Klan. Prokuratura wojskowa umorzyła śledztwo w sprawie płka Ryszarda Kuklińskiego. 2000: Po zakończeniu budowy Mostu Świętokrzyskiego został zamknięty tymczasowy Most Syreny w Warszawie. Zakończono produkcję Fiata 126p. 2014 – Prezydent RP Bronisław Komorowski powołał rząd Ewy Kopacz.

Wydarzenia na świecie

thumb|Bitwa pod Curupayty (1866) na obrazie Candido Lopeza

    66 – Cesarz rzymski Neron sformował Legion I Italica.   530 – Bonifacy II został wybrany na papieża. 1236 – Krucjaty północne: klęska kawalerów mieczowych w bitwie pod Szawlami na Litwie. 1332 – Bazyli Wielki Komnen został cesarzem Trapezuntu. 1499 – Podpisano traktat pokojowy kończący wojnę austriacko-szwajcarską. 1503 – Pius III został wybrany na papieża. 1575 – Rudolf II Habsburg został koronowany na króla Czech. 1586 – Wojna osiemdziesięcioletnia: zwycięstwo wojsk hiszpańskich nad holendersko-angielskimi w bitwie pod Zutphen. 1598 – Angielski pisarz Ben Jonson zastrzelił w pojedynku aktora Gabriela Spensera. 1692 – Stracono ostatnie spośród 20 osób skazanych na śmierć w czasie polowania na czarownice w Salem w Nowej Anglii. 1708 – III wojna północna: zwycięstwo wojsk szwedzkich nad rosyjskimi w bitwie pod Smoleńskiem. 1711: Indianie Tuscarora dokonali masakry osadników w Karolinie Północnej, co doprowadziło do wybuchu tzw. wojny Tuscarorów. Wojna o sukcesję hiszpańską: zwycięstwo Francuzów nad Portugalczykami w bitwie o Rio de Janeiro (12-22 września). 1735 – Robert Walpole, jako pierwszy brytyjski premier, zamieszkał w rezydencji przy Downing Street 10. 1761 – Odbyła się koronacja króla Wielkiej Brytanii Jerzego III i jego żony Zofii Charlotty Mecklenburg-Strelitz. 1789 – VI wojna rosyjsko-turecka: zwycięstwo wojsk rosyjsko-austriackich w bitwie nad Rymnikiem. 1792 – Została zniesiona monarchia i ustanowiona I Republika Francuska. Jest to data początkowa francuskiego kalendarza rewolucyjnego. 1793: I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk hiszpańskich nad francuskimi w bitwie pod Truillas. Powstanie w Wandei: zwycięstwo powstańców nad rewolucyjną armią francuską w bitwie pod Saint-Fulgent. 1804 – Jean-Jacques Dessalines ogłosił się pierwszym cesarzem Haiti (jako Jakub I). 1822 – José de la Mar został prezydentem Peru. 1827 – Według Josepha Smitha otrzymał on od proroka Moroniego złote płytki z inskrypcjami w języku reformowanym egipskim, które Smith przetłumaczył na angielski i w 1830 roku opublikował jako Księgę Mormona. 1841 – José Ballivián został prezydentem Boliwii. 1851 – Założono Fort Des Moines w stanie Iowa (obecnie miasto Des Moines). 1859 – Niemiecki astronom Robert Luther odkrył planetoidę (57) Mnemosyne. 1862: Amerykański astronom Christian Heinrich Friedrich Peters odkrył planetoidę (75) Eurydike. Prezydent USA Abraham Lincoln wydał Proklamację Emancypacji, znoszącą niewolnictwo na obszarach Skonfederowanych Stanów Ameryki. 1863 – Wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Blountville. 1866 – Wojna paragwajska: wojska paragwajskie pod dowództwem dyktatora Francisco Lópeza rozgromiły siły trójprzymierza argentyńsko-brazylijsko-urugwajskiego w bitwie pod Curupayty. 1867 – W Bogocie założono Narodowy Uniwersytet Kolumbii. 1878: Christian Peters odkrył planetoidę (190) Ismene. W Moskwie została założona Rosyjska Akademia Sztuki Teatralnej. 1888 – Paul Eyschen został premierem Luksemburga. 1891: Papież Leon XIII ogłosił encyklikę Octobri Mense. Zwodowano brytyjski transatlantyk „Campania”. 1892 – Francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę (337) Devosa. 1893 – Koło Witebska na Białorusi spadł meteoryt. 1896 – Królowa Wiktoria wyprzedziła swojego dziadka Jerzego III i stała się najdłużej panującym brytyjskim monarchą. 1905 – Niemiecki astronom Paul Götz odkrył planetoidę (576) Emanuela. 1906 – Rozruchy na tle rasowym w Atlancie w stanie Georgia, w wyniku których zginęło co najmniej 27 osób. 1908 – Bułgaria proklamowała niepodległość (od Imperium Osmańskiego). 1910 – Pilot Grzegorz Piotrowski na samolocie Bleriot IX, wraz z pasażerem-korespondentem prasowym, wykonał 27-kilometrowy przelot nad morzem z Petersburga do twierdzy Kronsztad na wyspie Kotlin, gdzie wylądował na placu przed koszarami. 1914 – I wojna światowa: Na Morzu Północnym trzy brytyjskie krążowniki zostały zatopione przez niemiecki okręt podwodny U-9. Niemiecki krążownik SMS „Emden” ostrzelał brytyjskie instalacje w indyjskim porcie Madras. 1915 – I wojna światowa: Francuzi rozpoczęli ofensywę w Szampanii. W Lille Niemcy rozstrzelali 5 francuskich konspiratorów. 1919 – Premiera szwedzkiego filmu historycznego Skarb rodu Arne w reżyserii Mauritza Stillera. 1927 – Rozpoczął działalność Teatr Polski w Rydze. 1933 – Została utworzona Izba Kultury Rzeszy. 1934 – Wybuch gazu w kopalni w pobliżu Wrexham w Walii zabił 266 górników. 1937: Generał lejtnant byłej armii rosyjskiej, dyplomata, jeden z przywódców „Białych” w czasie wojny domowej w Rosji i przywódca wojskowej antykomunistycznej emigracji Jewgienij Miller został porwany w Paryżu przez agentów NKWD i następnie przewieziony statkiem do ZSRR. Na Ukrainie utworzono obwód żytomierski, połtawski i mikołajowski. 1938 – Gen. Jan Syrový został premierem Czechosłowacji. 1940 – Wojna na Pacyfiku: wojska japońskie wkroczyły do Indochin Francuskich. 1941 – Front wschodni: zakończyła się nieudana niemiecko-fińska operacja „Silberfuchs”, której celem było zdobycie portu Murmańsk. 1943: 6 brytyjskich miniaturowych okrętów podwodnych typu X przeprowadziło atak na niemieckie pancerniki stacjonujące w norweskim fiordzie, w wyniku którego poważne uszkodzenia, skutkujące faktycznym wycofaniem z linii, odniósł „Tirpitz”, największy wówczas okręt Kriegsmarine. Strona brytyjska straciła wszystkie użyte w akcji okręty podwodne oraz 9 zabitych i 6 wziętych do niewoli członków ich załóg. Komisarz generalny okupowanej Białorusi Wilhelm Kube zginął w wyniku wybuchu bomby podłożonej pod łóżkiem w jego mieszkaniu w Mińsku przez białoruską sprzątaczkę Alenę Mazanik. 1944: Front wschodni: Armia Czerwona zajęła Tallinn. Front zachodni: rozpoczął się atak kanadyjskiej 3 Dywizji Piechoty na niemiecki garnizon i fortyfikacje francuskiego portu Calais w celu zneutralizowania niemieckiej baterii ciężkiej artylerii przybrzeżnej dalekiego zasięgu na przylądku Cap Gris-Nez, która zagrażała alianckim okrętom zbliżającym się do portu w Boulogne, zdobytego tego samego dnia. 1948 – I wojna arabsko-izraelska: Liga Arabska powołała jednostronnie w Gazie rząd palestyński z muftim Jerozolimy na czele i proklamowała niepodległość arabskiej części Palestyny. 1950 – Wojna koreańska: rozpoczęła się druga bitwa o Seul. 1953 – Na University of Illinois at Urbana-Champaign uruchomiono komputer ILLIAC I. 1955 – Założono Uniwersytet w indonezyjskim Manado. 1957 – François Duvalier wygrał wybory prezydenckie na Haiti. 1959: Uruchomiono połączenie telefoniczne między Europą a USA. Zwodowano amerykański okręt podwodny z napędem jądrowym USS „Patrick Henry”. 1960 – Mali proklamowało niepodległość (od Francji). 1961 – Oblatano prototyp śmigłowca Mi-2. 1962 – Oddano do użytku odcinek autostrady A1 łączący Rzym z Neapolem. 1964 – Na Broadwayu w Nowym Jorku odbyła się premiera musicalu Skrzypek na dachu z muzyką Jerry’ego Bocka i tekstem Sheldona Harncka.