Święta
Imieniny obchodzą: Augustyna, Częstobrona, Cyprian, Ermegarda, Eustachy, Ewald, Ewalda, Gerard, Gerarda, Irmegarda, Kandyda, Maksymian, Romana, Sirosław, Sulibor i Teresa. Niemcy – Dzień Jedności Niemiec Honduras – Święto Morazan Korea Południowa – Święto Utworzenia Państwa Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: św. Chrodegang (biskup Metzu) święci: Ewald Biały i Ewald Czarny (bracia; misjonarze i męczennicy z VII wieku) bł. Utto z Metten Transitus – nabożeństwo upamiętniające śmierć św. Franciszka z Asyżu
Wydarzenia w Polsce
1449 – Biskup krakowski kardynał Zbigniew Oleśnicki wraz ze swoim bratem Janem wystawili akt fundacyjny klasztoru paulinów w Pińczowie. 1501 – Sejm walny w Piotrkowie wybrał Aleksandra Jagiellończyka na króla Polski. 1633 – III wojna polsko-rosyjska: zakończyło się nieudane rosyjskie oblężenie Smoleńska. 1654 – IV wojna-polsko-rosyjska: wojska rosyjskie zdobyły Smoleńsk. 1655 – Potop szwedzki: zwycięstwo wojsk szwedzkich w bitwie pod Wojniczem. 1705 – Dzień przed koronacją na króla Polski Stanisław Leszczyński podpisał pacta conventa. 1770 – Konfederacja barska: rozpoczęła się bitwa pod Lackową. 1846 – Zakończono budowę Kolei Górnośląskiej łączącej Wrocław z Mysłowicami. 1905: W Łodzi odbył się wielotysięczny pogrzeb przemysłowca branży włókienniczej Juliusza Kunitzera, zastrzelonego 30 września w tramwaju przez członków PPS – Adolfa Szulca i Stefana Jędrasa. W Szczecinie została otwarta Biblioteka Miejska (obecnie Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica). 1914 – I wojna światowa: stoczono bitwę pod Sochaczewem. 1922 – Rozpoczęło działalność Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Prużanie (obecnie Białoruś). 1926 – Została założona Narodowa Partia Robotnicza-Lewica. 1933 – Marszałek Polski Józef Piłsudski został Honorowym Obywatelem Miasta Krakowa. 1942 – W niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Ravensbrück zostały rozstrzelane cztery polskie działaczki konspiracyjne: siostry Irena (ur. 1918) i Halina (ur. 1922) Poborcówny oraz ich krewne siostry Bronisława (ur. 1922) i Janina (ur. 1915) Cabanówny związane w obozie z Tajną Drużyną Harcerską Mury. 1944: 64. dzień powstania warszawskiego: po północy z 2 na 3 października podpisano honorowy akt o kapitulacji powstania warszawskiego. Gen. Leopold Okulicki objął stanowisko Komendanta Głównego Armii Krajowej. 1949 – Polskie Radio uruchomiło drugi program ogólnopolski. 1958 – Premiera filmu Popiół i diament w reżyserii Andrzeja Wajdy. 1973 – Dokonano oblotu szybowca SZD-41 Jantar Standard. 1978 – Utworzono Wydział Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (od 2019 jako Szkoła Filmowa im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego). 1979 – 7 górników zginęło wskutek wyrzutu skał w KWK „Nowa Ruda”. 1982 – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu Jan Serce w reżyserii Radosława Piwowarskiego. 1988 – Premiera filmu Klątwa Doliny Węży w reżyserii Marka Piestraka. 1994 – Rada Ministrów podjęła decyzję o wysłaniu kontyngentu wojskowego na Haiti. 1996 – Wisława Szymborska została ogłoszona laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. 1997 – Wystartowała telewizja TVN. 2005 – Widoczne było częściowe zaćmienie Słońca. 2015 – Dwóch paralotniarzy zginęło w wyniku zderzenia w powietrzu nad Włoszczową 2023 – W Legnicy zanotowano 29,3 st. C. Padł polski rekord temperatury maksymalnej dla października.
Wydarzenia na świecie
42 p.n.e. – Rozpoczęła się 20-dniowa bitwa pod Filippi, w której triumwirowie Marek Antoniusz i Oktawian August zwyciężyli armię republikańską na czele z przywódcami spisku przeciw Cezarowi – Brutusem i Kasjuszem. 382 – Cesarz rzymski Teodozjusz I Wielki zawarł traktat pokojowy z Gotami, pozwalając im osiedlić się na Bałkanach jako sojusznikom (federaci). 1078 – W bitwie pod Czernihowem ze zbuntowanymi bratankami Olegiem Michałem i Borysem Wiaczesławowicem zginął wielki książę kijowski Izjasław I. 1157 – Albrecht Niedźwiedź utworzył Marchię Brandenburską. 1283: Król Piotr III Wielki wydał przywileje dla rycerstwa aragońskiego Privilegio General. W Shrewsbury został stracony przez Anglików za nielojalność niezależny książę Walii Dafydd III ab Gruffydd. 1357 – W Berwick podpisano traktat pokojowy kończący wojnę króla Anglii Edwarda III ze Szkocją. 1527 – Koło Przylądka Świętego Wincentego w południowej Portugalii został osaczony i zatopiony przez 6 baskijskich galeonów okręt francuskiego korsarza Jeana Fleury’ego, który dostał się do niewoli, a następnie został ścięty na rozkaz cesarza Karola V Habsburga. 1569 – Wojny religijne hugenockie: zwycięstwo katolików nad hugenotami w bitwie pod Moncotour. 1574 – Wojna osiemdziesięcioletnia: wojska hiszpańskie zakończyły nieudane oblężenie Lejdy. 1691 – W Limerick podpisano układ pokojowy kończący wojnę irlandzką. 1735 – Wojna o sukcesję polską: Francja i Austria podpisały w Wiedniu preliminaria pokojowe. 1756 – Zmarła ostatnia osoba znająca język połabski, który był używany na lewym brzegu Łaby w okolicach miast Wustrow, Lüchow i Dannenberg. 1762 – Katarzyna II Wielka została koronowana na cesarzową Rosji (22 września według kalendarza juliańskiego) 1813 – VI koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk pruskich nad napoleońskimi w bitwie pod Wartenbergiem. 1815 – We Francji spadł pochodzący z Marsa meteoryt Chassigny. 1823 – Francuskie wojska interwencyjne zdobyły Kadyks, gdzie schronili się członkowie rządu i Kortezów, co zakończyło tzw. trzylecie liberalne w Hiszpanii. 1836 – Powstanie Farrapos w Brazylii: rozpoczęła się bitwa na wyspie Fanfa. 1839 – Otwarto pierwszą linię kolejową we Włoszech (Neapol-Portici). 1849 – 4 dni przed śmiercią poeta i nowelista Edgar Allan Poe został znaleziony na ulicy w Baltimore w stanie delirium. 1861 – Wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa nad Greenbrier River. 1866: Amerykański statek pasażerski „Evening Star” zatonął podczas sztormu w wybrzeży Georgii, w wyniku czego zginęło 266 spośród 278 osób na pokładzie. Podpisano kończący wojnę austriacko-włoską, na mocy którego Włochy odzyskały Wenecję. 1883 – W Berlinie odbyła się premiera operetki Noc w Wenecji Johanna Straussa (syna). 1884 – W Kopenhadze spłonął dawny królewski zamek Christiansborg. 1893 – Rifenowie zaatakowali hiszpańską enklawę Melilla w Maroku, co doprowadziło do wybuchu . 1897 – Aleksandros Zaimis został premierem Grecji. 1899 – Sąd arbitrażowy w Paryżu przyznał Gujanie 90% powierzchni spornego z Wenezuelą terytorium Essequibo. 1900 – W Birmingham odbyło się pierwsze publiczne wykonanie oratorium Sen Gerontiusa z muzyką Edwarda Elgara i librettem Johna Henry’ego Newmana. 1904 – Niemiecki astronom Paul Götz odkrył planetoidę (545) Messalina. 1906 – SOS został przyjęty jako międzynarodowy sygnał ratunkowy. 1910 – Austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (703) Noëmi. 1911: Johann Palisa odkrył planetoidę (719) Albert. Wojna włosko-turecka: wojska włoskie rozpoczęły ostrzał artyleryjski Trypolisu. 1917 – I wojna światowa: Niemiecki okręt podwodny SM UC-14 zatonął po wejściu na minę u wybrzeża belgijskiego, w wyniku czego zginęła cała, 14-osobowa załoga. W koszarach armii rosyjskiej w Dubnie na Wołyniu wybuchł bunt, stłumiony następnego dnia. 1918: Borys III został carem Bułgarii. Maximilian von Baden został kanclerzem Cesarstwa Niemieckiego i premierem Prus. Na Morzu Irlandzkim zderzyły się płynące bez świateł i w różnych konwojach brytyjskie statki SS „City of Calcutta” i , który zatonął wraz z 160 osobami, w tym kapitanem. Premiera niemieckiego horroru niemego Oczy mumii Ma w reżyserii Ernsta Lubitscha. 1919: Opublikowano tzw. Raport Morgenthaua z pobytu w Polsce amerykańskiej misji rządowej mającej zbadać doniesienia o pogromach na Żydach. Zwodowano japoński niszczyciel „Okikaze”. 1920 – Diego Manuel Chamorro wygrał wybory prezydenckie w Nikaragui. 1925 – Zwodowano amerykański lotniskowiec USS „Lexington”. 1926: Premiera amerykańskiego filmu Kusicielka w reżyserii Freda Niblo i Mauritza Stillera. Słowacki speleolog Ján Majko odkrył jaskinię Domica, będącą słowacką częścią leżącej na granicy z Węgrami największej w Krasie Słowacko-Węgierskim jaskini Baradla. 1928 – Francuski okręt podwodny „Ondine” zatonął wraz z całą, 43-osobową załogą po przypadkowym staranowaniu przez grecki parowiec „Aikaterini Gouloudris” nieopodal hiszpańskiego Vigo. 1929: Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców zostało przemianowane na Jugosławię. Wielka Brytania i ZSRR wznowiły stosunki dyplomatyczne. 1931 – Założono turecki bank centralny. 1932 – Irak uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii). 1933 – Nieznany napastnik oddał dwa niecelne strzały w kierunku opuszczającego budynek parlamentu kanclerza Austrii Engelberta Dollfußa. 1935 – Włochy dokonały inwazji na Abisynię. 1936 – Hiszpańska wojna domowa: w artykule Dolores Ibárruri w komunistycznej gazecie „” pojawiło się pierwsze znane użycie terminu „piąta kolumna”, przypisane przez autorkę generałowi nacjonalistów Emilio Moli. 1938 – W lesie pod Moskwą utworzono pierwszą szkołę radzieckiego wywiadu zagranicznego. 1941: Front wschodni: wojska niemieckie zajęły miasto Orzeł. Premiera filmu Sokół maltański w reżyserii Johna Hustona. 1942 – Z poligonu w Peenemünde na wyspie Uznam wystrzelono pierwszą rakietę V-2. Był to pierwszy ziemski obiekt, który przekroczył umowną granicę kosmosu. 1943 – Kampania śródziemnomorska: rozpoczęła się bitwa o wyspę Kos, zakończona następnego dnia zwycięstwem wojsk niemieckich. 1944 – Wojna na Pacyfiku: Amerykański okręt podwodny USS „Seawolf” został prawdopodobnie omyłkowo zatopiony przez niszczyciel podczas bitwy o Morotai, w wyniku czego zginęła cała, 100-osobowa załoga. Japoński okręt podwodny I-177 został zatopiony przez niszczyciel , w wyniku czego zginęła cała, 101-osobowa załoga. 1945 – W Paryżu została powołana Światowa Federacja Związków Zawodowych (WFTU). 1946 – Należący do Douglas DC-4, lecący z międzylądowaniami z Nowego Jorku do Berlina, rozbił się pod Stephenville na Nowej Fundlandii, w wyniku czego zginęło wszystkich 39 osób na pokładzie. 1947 – W więzieniu Landsberg pod Monachium powieszono 10 nazistowskich zbrodniarzy skazanych na śmierć w procesie załogi obozu koncentracyjnego Flossenbürg. 1950 – Getúlio Vargas wygrał wybory prezydenckie w Brazylii. 1952 – Na statku u północno-zachodnich wybrzeży Australii zdetonowano pierwszą brytyjską próbną bombę atomową. 1955 – Norodom Sihanouk został po raz piąty premierem Kambodży. 1959 – Zwodowano amerykański okręt podwodny z napędem jądrowym USS „Theodore Roosevelt”. 1960 – Jânio Quadros wygrał wybory prezydenckie w Brazylii. 1962: Walter Schirra jako trzeci Amerykanin odbył lot w kosmos na pokładzie statku Mercury-Atlas 8 W Nigerii spadł meteoryt Zagami pochodzenia marsjańskiego. W wyniku eksplozji kotła parowego w budynku New York Telephone Company na Górnym Manhattanie zginęły 23 osoby, a 94 zostały ranne. 1963: Huragan Flora uderzył na Haiti, i Dominikanę zabijając ok. 5,5 tys. osób. Prezydent Hondurasu Ramón Villeda Morales został obalony przez armię. 1965: Premiera filmu Wstręt w reżyserii Romana Polańskiego. Zakarijja Muhji ad-Din został premierem Egiptu. 1966 – Na pustyni Negew w Izraelu otwarto bazę lotniczą Chacerim. 1967 – Pilot ustanowił na samolocie rakietowym North American X-15 obowiązujący do dziś rekord prędkości samolotu załogowego (7274 km/h). 1968 – W Peru gen. Juan Velasco Alvarado obalił prezydenta Fernando Belaúnde Terry’ego. 1969 – Oddano do użytku wieżę telewizyjną w Berlinie Wschodnim. 1972 – Wszedł w życie amerykańsko-radziecki Traktat ABM o ograniczeniu systemów antybalistycznych. 1976 – Koalicja SPD-FDP wygrała ponownie wybory parlamentarne w RFN. 1978 – Odbyły się uroczystości pogrzebowe papieża Jana Pawła I. 1980 – 4 osoby zginęły, a 20 zostało rannych w zamachu bombowym na synagogę w Paryżu.