thumb|250px|Owoce pomidora zwyczajnego Pomidor (Solanum sekcja Lycopersicon Mill.) – sekcja w obrębie rodzaju psianka (Solanum) obejmująca grupę gatunków wyodrębnianych dawniej w rodzaj pomidor (Lycopersicon). Rośliny te pochodzą z zachodniej części Ameryki Południowej. Jeden z gatunków – pomidor zwyczajny (Solanum lycopersicum) – jest rozpowszechnioną rośliną uprawną. Według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług jego owoc jest warzywemRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz.U. 2015 poz. 1676)..
Systematyka Przedstawiciele tej grupy do odrębnego rodzaju zostali zaliczeni przez szkockiego botanika Philipa Millera w 1754. Analizy molekularne dowiodły, że wyodrębnienie tej grupy w osobny rodzaj zmienia rodzaj psianka Solanum w takson parafiletyczny i dlatego taksonomowie traktują grupę jako sekcję w obrębie rodzaju Solanum.
Synonimy nomenklatoryczne Lycopersicon P. Miller 1754
Wykaz gatunków (Obejmujący 10 taksonów na podstawie danych Germplasm Resources Information Network): Peralta (L. Riley) Fosberg (Dunal) Reiche (C. M. Rick et al.) D. M. Spooner et al. J. F. Macbr. S. C. Darwin & Peralta S. Knapp & D. M. Spooner Peralta Solanum lycopersicum L. – pomidor zwyczajny D. M. Spooner et al. Correll L. L.
Zastosowanie Najpopularniejszym gatunkiem uprawianym i spożywanym jest pomidor zwyczajny. Jego owoce (w znaczeniu botanicznym) są warzywami według klasyfikacji towarów spożywczychNomenklatura Scalona stanowiąca obowiązującą urzędowo klasyfikację towarów w Unii Europejskiej (Główny Urząd Statystyczny)..
Wartości odżywcze Owoc pomidora zwyczajnego jest niskokaloryczny. Zawiera 22 kcal w 100 gramach. Jest dobrym źródłem potasu, beta-karotenu oraz witamin C i E. Pomidory zawierają także zdrowy dla człowieka likopen. Żółte odmiany pomidorów są słodsze i mają wyższą zawartość cukru.
Pochodzenie nazwy Polska nazwa pomidor pojawiła się w XIX wieku i została zapożyczona z języka włoskiego, gdzie brzmi . Samogłoska i w wyrazie polskim odzwierciedla włoski wariant , będący pierwotnie liczbą mnogą, ponieważ zanim stało się zrostem, było grupą wyrazową , dosł. „jabłko (owoc) ze złota”, której forma mnoga brzmiała . Współcześnie używa się po włosku w liczbie pojedycznej zarówno , jak i (liczba mnoga, odpowiednio, lub ).
Historia wprowadzenia pomidorów do Europy i rola w kulturze Pomidory po raz pierwszy opisał w Europie w 1544 roku Włoch Pierandrea Matthioli, określając je łacińskim określeniem mala aurea, co także znaczy „złote jabłka”, wspominając, że najpierw są zielone, a po dojrzeniu właśnie złotego koloru (pomidory odmian dojrzewających na czerwono opisane zostały we Włoszech niedługo później – w 1554). W 1554 Rembert Dodoens poświęcił rozdział pomidorom podając listę ich określeń w łacinie: Pomum Amoris, Poma Amoris, Pomum aureum oraz po francusku, niemiecku i angielsku i w każdym z tych języków nazwy te znaczyły „złote jabłka” lub „jabłka miłości”. W 1561 włoski botanik napisał, że pomidory zwane są przez jednych pomi d’oro (złotymi jabłkami), a przez innych pomi del Peru (jabłka z Peru). Było to później wykorzystywane do wskazania na pochodzenia pomidorów, ale przegląd piśmiennictwa z XVI wieku wskazuje w tym wypadku na pomyłkę – określenia tego wcześniej używano bowiem w stosunku do bielunia dziędzierzawy Datura stramonium (także we Francji, gdzie zwano je Pomme de Perou). Późniejsze źródła powtarzają pomi del Peru w odniesieniu do pomidorów wyraźnie za Anguillarą, utrwalając jego błąd. Właściwą ojczyznę pochodzenia pomidorów sprowadzonych do Europy podał w 1572 Melchior Wieland z Padwy wskazując na Meksyk (Tenochtitlán), podając przy tym nazwę z języka nahuatl tomatl. Nazwa ta szybko w ciągu XVII wieku wyparła w językach europejskich wcześniejsze określenia, które przetrwały w użyciu tylko we Włoszech jako Pomi d’oro, a na Wyspach Brytyjskich i w Stanach Zjednoczonych pozostało w użyciu określenie Love apple (jabłko miłości).
Określenie pomidorów jabłkami miłości wiązało się z zaliczaniem ich do afrodyzjaków. W końcu XVI wieku Francuz Charles de L’Écluse w nawiązaniu do stosowanych wówczas nazw uznał te owoce za mityczne złote jabłka, stanowiące symbol wiecznego życia i boskiej płodności.
Zobacz też
Tomatina – hiszpańskie święto, podczas którego uczestnicy obrzucają się nawzajem pomidorami
Przypisy
Kategoria:Psiankowate