Brazylijska odmiana języka portugalskiego – jeden z dwóch standardów języka portugalskiego, używany głównie w Brazylii oraz nauczany w innych krajach Ameryki. Względem standardu europejskiego wykazuje szereg różnic w fonetyce, słownictwie i ortografii. Różnice gramatyczne są stosunkowo niewielkie.
Słownictwo Język portugalski używany w Brazylii charakteryzuje się stosunkowo dużym procentem słownictwa pochodzącego głównie z języków tupi oraz języków afrykańskich. Poza tym szereg tzw. neologizmów, czyli słów na określenie nowych zjawisk różni się od wersji stosowanej w Portugalii. Typowe przykłady to zamiast , zamiast , zamiast czy lub zamiast .
Inne różnice dotyczą ortografii słów zapożyczonych, np. (port. , z angielskiego ), (port. z angielskiego ), (port. , z angielskiego ).
Poniższa tabela pokazuje dodatkowe różnice leksykalne:
Brazylia Portugalia lub lub lub lub lub lub lub , lub , , , lub lub lub , , lub lub
Ortografia Od roku 1945 istnieją dwie normy ortograficzne języka portugalskiego: jedna w Brazylii oraz druga funkcjonująca w pozostałych krajach portugalskojęzycznych. Główna różnica dotyczy opuszczania w wariancie brazylijskim niewymawianych spółgłosek np. czy , w przeciwieństwie do form lub w wersji europejskiej.
Portugalski europejski Portugalski brazylijski acção ação baptismo batismo contacto contato direcção direção eléctrico elétrico óptimo ótimo
Z wejściem w życie w 1990 roku porozumienia dotyczącego ujednolicenia ortografii (Acordo Ortográfico de 1990), większość spółgłosek niemych nie jest zapisywana także w odmianie europejskiej. Pozostaje jednak niewielka liczba słów dopuszczających dwie możliwości zapisu, w przypadku gdy spółgłoska jest wymawiana w Brazylii, a niema w Portugalii lub na odwrót. (Przykłady: / lub /)
Zgodnie z nowymi zasadami pisowni ustalonymi przez porozumienie z 2009 roku (Acordo Ortográfico da Língua Portuguesa), które zostały przyjęte w styczniu 2009 znak wyjdzie z użycia, z wyjątkiem nazw własnych, tak więc takie słowa jak , , zapisuje się od tej pory , , .
Portugalski europejski Portugalski brazylijski linguiça lingüiça sequência seqüência frequência freqüência quinquénio qüinqüênio pinguim pingüim
Ze względu na różnice w wymowie samogłoski zamknięte zapisywane są z akcentem „circumflexus” w odmianie brazylijskiej, w Portugalii zaś z akcentem „acutus”, gdyż są wymawiane jako otwarte.
Portugalski europejski Portugalski brazylijski cómodo cômodo fenómeno fenômeno tónico tônico génio gênio
Morfologia i składnia Użycie zaimków osobowych w zdaniu W odmianie brazylijskiej, zwłaszcza w języku mówionym, używa się zaimka (ja), podczas gdy w odmianie europejskiej nie należy go dodawać, np.:
Portugalski europejski Portugalski brazylijski Não quero ir ao cinema. Eu não quero ir ao cinema.
Użycie zaimków zwrotnych W odmianie brazylijskiej stosuje się je przed czasownikiem, a w europejskiej na końcu czasownika poprzedzone myślnikiem, np.:
Portugalski europejski Portugalski brazylijski Lavo-me Eu me lavo
Zaimki dopełnienia bliższego i dalszego - Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze me, te, a, o, nos, vos, as, os me, te, lhe, nos vos, lhes
Odmiana europejska Dopełnienie bliższe
Zasada jest taka, że w odmianie europejskiej stosuje się je zawsze (tzn. nie należy ich w żadnym wypadku pomijać) i występują po czasowniku poprzedzone myślnikiem (są jeszcze warianty, gdy wstawia się je dosłownie wewnątrz czasownika i ze względów fonetycznych dodaje spółgłoskę) np.:
→ (zjadłem go)
→ (planuję zjeść go)
→ (zjem go)
Dopełnienie dalsze Używa się ich po czasowniku posiłkowym. Są one poprzedzone myślnikiem, np.
i przed czasownikiem .
Odmiana brazylijska Dopełnienie bliższe Tendencja jest taka, by je pomijać (choć oczywiście mogą się pojawić w zdaniu, zwłaszcza o charakterze bardziej formalnym wtedy występują przed czasownikiem), np.
lub po prostu (zamiast )
Dopełnienie dalsze Tutaj również coraz rzadziej można usłyszeć w takiej formie jak w Portugalii, zwłaszcza pomija się , często zastępuje się je stosownym wyrażeniem przyimkowym, np.:
(zamiast )
lub po prostu (zamiast )
Bibliografia
Kategoria:Języki Brazylii Kategoria:Język portugalski Kategoria:Odmiany terytorialne języków