thumb|Portret Ignacego Gogolewskiego z roku 1984, z okresu pracy w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie. thumb|Odcisk dłoni i podpis I. Gogolewskiego w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach Ignacy Gogolewski (ur. 17 czerwca 1931 w Ciechanowie, zm. 15 maja 2022 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser, scenarzysta.
Życiorys Maturę uzyskał w Otwocku i w 1949 rozpoczął studia na wydziale teatralnym w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, gdzie w 1953 zdał egzamin dyplomowy.
Debiutował rolą Demetriusza w przedstawieniu PWST Sen nocy letniej Williama Szekspira, w reżyserii Jana Kreczmara (premiera 26 stycznia 1953). Pierwszą rolą w zawodowym teatrze był Sekretarz w Lalce Bolesława Prusa w reż. Bronisława Dąbrowskiego (Teatr Polski w Warszawie, 1 stycznia 1954), jednak prawdziwy rozgłos przyniosła mu rola Gustawa w Dziadach Adama Mickiewicza w reż. Aleksandra Bardiniego. Z warszawską sceną związany był do 1959, a później także w latach 1975–1980 i 1992–2000.
Był aktorem Teatru Dramatycznego w Warszawie (1959–1962 i 1968–1971) i Teatru Współczesnego w Warszawie (1965–1968). Był dyrektorem Teatru Śląskiego w Katowicach (1971–1974), Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1980–1985) i Teatru Rozmaitości w Warszawie (1985–1989). Po pożarze tego ostatniego teatru w 1989, Gogolewski na dłuższy czas wycofał się z aktywnego życia zawodowego. W ostatnim czasie był aktorem Teatru Narodowego w Warszawie.
Członek Rady Krajowej PRON w 1983 roku„Trybuna Robotnicza”, nr 109 (12961), 10 maja 1983 roku, s. 6., członek Narodowej Rady Kultury w 1986 rokuMarzec 1968 w dokumentach MSW, t. 1: Niepokorni, red. naukowa Franciszek Dąbrowski, Piotr Gontarczyk, Paweł Tomasik, Warszawa 2008, s. 105., w latach 2005–2006 był prezesem ZASP-u.
W 1992 ukazała się książka Ignacego Gogolewskiego Wszyscy jesteśmy aktorami. Składają się na nią wspomnienia aktora oraz refleksje na temat pracy zawodowej. W 2008 opublikowano wywiad-rzekę Od Gustawa-Konrada do... Antka Boryny, będący swoistą autobiografią filmową i teatralną Gogolewskiego. Książka ujawnia również sporo faktów z życia prywatnego aktora. Rozmowy przeprowadziła Jolanta Ciosek.
Ignacy Gogolewski bywa czasem określany mianem jednego z ostatnich mistrzów starej szkoły aktorskiej, opierającej się na szacunku dla słowa, dbałości o frazę muzyczną tekstu, uwzględnianiu rytmu prozy i poezji oraz właściwym operowaniu głosem. Początkowo w szkole teatralnej mówił typową gwarą warszawską, co było rzekomo powodem żartów ze strony kolegówPiotr K. Piotrowski: 'Ignacy Gogolewski, czyli pół wieku na scenie’. „Gazeta Pomorska” nr 124, 28-05-2004. Wortal teatralny e-teatr..
W 2020 ogłosił zakończenie kariery aktorskiej. We wrześniu 2020 Ignacemu Gogolewskiemu nadano tytuł honorowego obywatela Ciechanowa.
Postawa w stanie wojennym W stanie wojennym Ignacy Gogolewski, wówczas dyrektor teatru w Lublinie, zdecydował się złamać bojkot środowiska i podjął współpracę z telewizją publiczną, przenosząc do Teatru Telewizji lubelskie przedstawienia, m.in. wyreżyserowany przez siebie Pierwszy dzień wolności Leona Kruczkowskiego (1982). Później wielokrotnie bronił swej decyzji, uzasadniając ją wykorzystaniem szansy, jaka pojawiła się przed prowincjonalnym teatremAktor tłumaczył: „Przecież ja to robiłem dla zespołu, nie dla siebie. Ja miałem ugruntowaną pozycję artystyczną; to zespół lubelski miał szansę pokazać się w telewizji”. Fragment wypowiedzi z tekstu Jacka Szczerby „Ja Gustaw, Ty Ignacy”, zamieszczonego w „Gazecie Wyborczej” nr 158, 8.07.2008. Cyt. za: e-teatr.pl – polski wortal teatralny..
W stanie wojennym występował w filmach Ryszarda Filipskiego i Bohdana Poręby, krytykował też w prasie aktorów bojkotujących reżim. W 1983 r. w wywiadzie dla pisma „Ekran” mówił: „To środowisko to zgrupowanie niebywale wybujałych indywidualności. Może to była obawa przed nieuniknioną stratą pozycji, jaką w latach 60. ten zawód sobie wywalczył”Roman Pawłowski: „Gogolewski wygrywa i przeprasza”. „Gazeta Wyborcza” nr 72, 26.03.2005. Cyt. za: e-teatr.pl – polski wortal teatralny..
Życie prywatne W latach 1954–1964 jego żoną była aktorka Katarzyna Łaniewska, z którą miał córkę AgnieszkęProgram Grunt to rodzinka – Katarzyna Łaniewska, Polsat, dostęp na internetowej platformie Ipla.. Miał syna Tadeusza (ur. 1975) z nieformalnego związkuTygodnik „Życie na Gorąco” nr 25, 23 czerwca 2016, s. 5. z Elżbietą, pracownicą Ministerstwa Kultury i Sztuki z lat 70. W styczniu 1978 ożenił się z Mariną Samet-Niecikowską, dziennikarką telewizyjną i dyrektorką Departamentu Programowego Naczelnego Zarządu Kinematografii, która 16 marca 1978 zginęła w katastrofie lotniczej w GabareTygodnik „Rewia”, 2 grudnia 2015 Nr 49, s. 44–45.. Jego wieloletnią partnerką życiową była Ewa Kwiecień.
Zmarł 15 maja 2022. Został pochowany 23 maja na cmentarzu parafialnym w Otwocku.
Dorobek zawodowy Jako aktor Role teatralne 1954: Dziady Adama Mickiewicza – Gustaw (reż. Aleksander Bardini, Teatr Polski w Warszawie) 1958: Mazepa Juliusza Słowackiego – Mazepa (reż. Roman Zawistowski, Teatr Polski w Warszawie) 1959: Beatrix Cenci Juliusza Słowackiego – Giano Giani (reż. Jan Kreczmar, Teatr Polski w Warszawie) 1960: Makbet Williama Szekspira – Malkolm (reż. Bohdan Korzeniewski, Teatr Dramatyczny w Warszawie) 1961: Król Edyp Sofoklesa – Kreon (reż. Ludwik René, Teatr Dramatyczny w Warszawie) 1964: Wiśniowy sad Antona Czechowa – Piotr Siergiejewicz Trofimow (reż. Władysław Krasnowiecki, Teatr Narodowy w Warszawie) 1965: Kordian Juliusza Słowackiego – Kordian (reż. Kazimierz Dejmek, Teatr Narodowy) 1967: Szklana menażeria Tennessee Williamsa – Syn (reż. Izabella Cywińska, Teatr Współczesny w Warszawie) 1967: Skiz Gabrieli Zapolskiej – Wituś (reż. Andrzej Łapicki, Teatr Współczesny w Warszawie) 1971: Kochanek Harolda Pintera – Ryszard (reż. Jan Bratkowski, Teatr Dramatyczny w Warszawie) 1971: Juliusz Cezar Williama Szekspira – Brutus (reż. Ludwik René, Teatr Dramatyczny w Warszawie) 1973: Świętoszek Moliera – Tartuffe (reż. Witold Skaruch, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach) 1974: Wesele Stanisława Wyspiańskiego – Poeta (reż. Zbigniew Bogdański, Teatr Śląski w Katowicach) 1975: Otello Williama Szekspira – Otello (reż. August Kowalczyk, Teatr Polski w Warszawie) 1975: Cyd Pierre’a Corneille’a, w przekładzie Stanisława Wyspiańskiego – Prologus (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr Polski w Warszawie) 1977: Maskarada Jarosława Iwaszkiewicza – Aleksandr Puszkin (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr Polski w Warszawie) 1983: Fantazy Juliusza Słowackiego – hrabia Fantazy Dafnicki (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie) 1984: Zemsta Aleksandra Fredry – Rejent Milczek (reż. Jan Świderski, Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie) 1986: Warszawianka Stanisława Wyspiańskiego – Józef Chłopicki (reż. Ludwik René, Teatr Rozmaitości w Warszawie) 1987: Ożenek Nikołaja Gogola – Podkolesin (reż Boris Morozow, Teatr Rozmaitości w Warszawie) 1989: Lato w Nohant Jarosława Iwaszkiewicza – Antoni Wodziński (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr Rozmaitości w Warszawie) 1993: Świętoszek Moliera – Orgon (reż. Jan Bratkowski, Teatr Polski w Warszawie) 1993: Szczęśliwe wydarzenie Sławomira Mrożka – Przybysz (reż. Kazimierz Dejmek, Teatr Polski w Warszawie) 1995: Krzesła Eugène’a Ionesco – On (reż. Maciej Prus, Teatr Polski w Warszawie) 1996: Juliusz Cezar Williama Szekspira – Juliusz Cezar (reż. Maciej Prus, Teatr Polski w Warszawie) 2000: Operetka Witolda Gombrowicza – Hrabia Szarm (reż. Jerzy Grzegorzewski, Teatr Narodowy) 2001: Na czworakach Tadeusza Różewicza – Laurenty (reż. Kazimierz Kutz, Teatr Narodowy) 2002: Kurka Wodna Stanisława Ignacego Witkiewicza – Wojciech Wałpor (reż. Jan Englert, Teatr Narodowy) 2004: Ryszard II Williama Szekspira – Jan z Gandawy (reż. Andrzej Seweryn, Teatr Narodowy) 2007: Stara kobieta wysiaduje Tadeusza Różewicza – Pan B (reż. Stanisław Różewicz, Teatr Narodowy) 2008: Grube ryby Michała Bałuckiego – Onufry Ciaputkiewicz (reż. Krystyna Janda, Teatr Polonia w Warszawie) 2009: Diabeł w purpurze Antoine Raulta – Kardynał Jules Mazarin (reż. Romuald Szejd, Teatr Scena Prezentacje w Warszawie) 2011: 32 omdlenia Antona Czechowa (reż. Andrzej Domalik, Teatr Polonia)
Role w Teatrze Telewizji 1957: Legenda Aurea Juliana Tuwima (reż. Jerzy Gruza) 1962: Męczeństwo Piotra Oheya Sławomira Mrożka – Sekretarz protokołu (reż. Erwin Axer) 1963: Kordian Juliusza Słowackiego – Kordian (reż. Jerzy Antczak) 1969: Cyd Pierre’a Corneille’a (w przekładzie Stanisława Wyspiańskiego) – Don Rodrygo (reż. Ludwik René) 1969: Mazepa Juliusza Słowackiego – Mazepa (reż. Gustaw Holoubek) 1969: Bracia Karamazow Fiodora Dostojewskiego – Dymitr Karamazow (reż. Jerzy Krasowski) 1970: Granica Zofii Nałkowskiej – Zenon Ziembiewicz (reż. Janusz Warmiński) 1970: Drugi pokój Zbigniewa Herberta – On (reż. Roman Załuski) 1974: Hedda Gabler Henryka Ibsena – Eilert Lovborg (reż. Jan Świderski) 1981: Molier, czyli Zmowa świętoszków Michaiła Bułhakowa – Ludwik XIV (reż. Maciej Wojtyszko) 2001: Operetka Witolda Gombrowicza – Hrabia Szarm (reż. Jerzy Grzegorzewski) 2009: Wróg ludu Henrika Ibsena – Morten Kill (reż. Piotr Trzaskalski)
Filmografia 1953: Trzy opowieści – Derka 1954: Trudna miłość – porucznik UB 1955: Zaczarowany rower – Mieczysław Duchowicz 1956: Pożegnanie z diabłem – Antoni Łuczak, reporter „Trybuny Ludu” 1957: Król Maciuś I – król Zły 1958: Żołnierz królowej Madagaskaru – Władek Mącki 1958: Noc poślubna – Janek, mąż Hanki 1961: Dziś w nocy umrze miasto – esesman Eryk 1962: Dziewczyna z dobrego domu – Andrzej Wroński 1963: Mansarda – Gruszecki 1965: Wystrzał – dwie role: Sylvio oraz hrabia 1966: Mistrz – młody aktor 1966: Chciałbym się ogolić – klient 1966: Szyfry – doktor Zygmunt Gross 1967: Jowita – Michał Podgórski 1968: Hrabina Cosel – baron Fryderyk Kyan 1968: Samotność we dwoje – Adalbert von Kschitzky 1969: Urząd – Juliusz Starzewski 1970: Romantyczni – Henryk Zaborowski 1971: Bolesław Śmiały – król Polski Bolesław II Śmiały 1973: Chłopi – Antek Boryna 1977: Żołnierze wolności – Bolesław Bierut (cz. 1 i 2) 1979: Hotel klasy lux – sekretarz PZPR Satała 1980: Polonia Restituta – Stefan Żeromski 1980: Spotkanie na Atlantyku – profesor Nowak 1980: Zamach stanu – sędzia Hermanowski 1980: Bo oszalałem dla niej – aktor Barnaba 1981: Karabiny – ksiądz Bruno 1983: Dom świętego Kazimierza – Cyprian Kamil Norwid 1983: Magiczne ognie – Marian Biel 1986: Komedianci z wczorajszej ulicy – reżyser Graciani 1986: A żyć trzeba dalej 2001: Czarna plaża – Sider 2014: The Last Waltz – biskup 2017: Wyklęty – Józef Gierada, były funkcjonariusz UBP w teraźniejszości
Role serialowe 1967: Stawka większa niż życie – kapitan Willy Rupert (odc. 5) 1968: Hrabina Cosel – baron Fryderyk Kyan 1972: Chłopi – Antek Boryna 1982: Polonia Restituta – Stefan Żeromski 1985: Zamach stanu – sędzia Hermanowski (odc. 5) 1985: Kwestia wyboru 2003–2005: Na dobre i na złe – Franciszek Koziński 2006–2007: Pogoda na piątek – Marian Zamecznik, ojciec Tomasza 2012: Lekarze – Gustaw Musiał (odc. 10) 2014: Galeria – Ignacy
Role dubbingowe 1955: Zakochany kundel – Jim (wersja z 1962 roku) 1996: O czym szumią wierzby – Szczurek 2005: Lassie – Książę 2005: Oliver Twist – pan Brownlow 2009: Dzieci Ireny Sendlerowej – Rozenfled 2009: Odlot – Charles Muntz 2009: Góra Czarownic – Harlan 2012: Avengers – dozorca magazynu 2012–2013: Szpiedzy w Warszawie – generał Beauvilliers
Jako reżyser Filmy 1978: Romans Teresy Hennert – również scenariusz (na podstawie powieści Zofii Nałkowskiej) 1983: Dom świętego Kazimierza
Przedstawienia teatralne 1969: Śnieg Stanisława Przybyszewskiego (Teatr Dramatyczny w Warszawie) 1971: Ruy Blas Wiktora Hugo (Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach) 1972: Barany na starcie Arta Buchwalda (Teatr Śląski w Katowicach)