Reakcja Ullmanna lub sprzęganie Ullmanna – reakcja sprzęgania pomiędzy dwoma halogenkami arylowymi w obecności miedzi. Nazwa reakcji pochodzi od nazwiska niemieckiego chemika, Fritza Ullmanna.
center|350px|Mechanizm reakcji Ullmanna
Typowym przykładem reakcji jest sprzęganie dwóch cząsteczek o-chloronitrobenzenu w celu otrzymania cząsteczki 2,2'-dinitrobifenylu w obecności brązu – stopu miedzi.
center|Reakcja Ullmanna
Tradycyjna wersja reakcji Ullmanna wymaga ostrych warunków reakcyjnych i znana jest z niekonsekwencji otrzymywania produktów, a od jej odkrycia wprowadzono pewne udoskonalenia.
Mechanizm reakcji Mechanizm reakcji Ullmanna jest wnikliwie analizowany. Spektroskopia EPR wykazała wydzielanie się pośrednich produktów rodnikowych. Obserwowany ciąg addycji oksydatywnych/eliminacji redukcyjnych na katalizatorze palladowym jest nietypowy dla miedzi, ponieważ miedź(III) jest rzadko spotykana. Reakcja prawdopodobnie wiąże się z powstawaniem związków miedzioorganicznych (RCuX), które reagują z drugim substratem arylowym w reakcji aromatycznej substytucji nukleofilowej. Istnieją również alternatywne mechanizmy reakcji, takie jak metateza wiązań σ
W zmodyfikowanej reakcji Ullmanna 2-bromowinylostyren reaguje z imidazolem w cieczy jonowej tworząc n-winyloimidazol. Reakcja ta prowadzona była w obecności (L)-proliny jako katalizatora.
center
Uwagi
Przypisy Reynold C. Fuson i E. A. Cleveland. 2,2'-dinitrobiphenyl. „Organic Syntheses”. Coll. Vol. 3, 339.
Ullmanna Kategoria:Chemia metaloorganiczna Kategoria:Reakcje sprzęgania węgiel-węgiel Kategoria:Reakcje wolnorodnikowe