thumb|200px|right|Położenie Brunei thumb|200px|right|Brunei – zdjęcie satelitarne thumb|200px|right|Mapa Brunei thumb|200px|right|Brunei – mapa topograficzna thumb|200px|Bukit Pagon thumb|200px|Sungai Belait Geografia Brunei – dziedzina nauki zajmująca się badaniem Brunei pod względem geograficznym.
Brunei – jedno z najmniejszych państw Azji – leży w Azji Południowo-Wschodniej na wyspie Borneo. Od północnego zachodu Brunei oblewają wody Morza Południowochińskiego. Jest enklawą otoczoną terytorium Malezji. Kraj zaliczany jest do najbogatszych państw Azji.
Położenie i powierzchnia Brunei leży w Azji Południowo-Wschodniej na północnym wybrzeżu Borneo nad Morzem Południowochińskim, ok. 44 km na północ od równika .
Jest enklawą otoczoną terytorium Malezji – obejmuje dwie osobne części otoczone terytorium malezyjskiego stanu Sarawak, zachodnia część kraju jest większa od wschodniej. Stolica Brunei Bandar Seri Begawan leży w części zachodniej. Długość granicy z Malezją to 266 km.
Powierzchnia kraju wynosi 5765 km² (5265 km² zajmuje ląd a 500 km² wody). Długość linii brzegowej to 161 km.
Budowa geologiczna i rzeźba terenu Na północnym wybrzeżu Brunei rozciąga się wąska nizina, która przechodzi tereny pagórkowate na południu. Na południowym wschodzie ciągną się góry Tamabo z najwyższym szczytem Bukit Pagon (1841 m n.p.m.). Wybrzeże jest na przemian piaszczyste i zabagnione, przede wszystkim w części wschodniej.
Klimat Brunei leży w strefie klimatu równikowego wybitnie wilgotnego, będącego pod wpływem wiatrów monsunowych.
W kraju występują dwie długie pory deszczowe, rozdzielone dwoma okresami przejściowymi, gdzie intensywność opadów jest mniejsza. Od grudnia do marca gdy wieje monsun północno-wschodni, a od maja do września monsun południowo-zachodni, które przynoszą obfite opady. Często występują burze. Suma rocznych opadów to 2500–5000 mm. Względna wilgotność powietrza jest wysoka przez cały rok – ponad 80%.
Temperatury mają zasadniczo przebieg typowy dla klimatu równikowego, gdzie przez cały rok jest gorąco, a średnia temperatura miesięczna to 27–28 °C.
Wody Wiele krótkich rzek uchodzących do Morza Południowochińskiego w Zatoce Brunei. Główne rzeki to: Sungai Belait (32 km) – najdłuższa rzeka kraju, Sungai Tutong i Sungai Brunei w części zachodniej oraz Sungai Pandaruan i Sungai Temburong w części wschodniej – wszystkie uchodzą do Morza Południowochińskiego.
Słabo odwadniane nizinach rzek Sungai Belait i Sungai Tutong zajmują duże obszary bagien słodkowodnych i torfowych; w obszarach przybrzeżnych bagna namorzynowe.
Gleby W Brunei przeważają jałowe gleby tropikalne, w dolinach rzek i miejscowo na nizinach występują gleby aluwialne.
Flora i fauna Flora Dominującą formacją roślinną kraju jest wilgotny las równikowy, który zajmuje około 40% powierzchni kraju. Wybrzeże jest porośnięte przez lasy namorzynowe. W lasach występują przede wszystkim drzewa z rodziny dwuskrzydłowatych, zwłaszcza wiele damarzyków.
Fauna Fauna typowa dla Regionu Sundajskiego jest bardzo bogata. W lasach występują m.in. nosacze sundajskie, gerezy, gibbonowate, niedźwiedzie malajskie, sambary jednobarwne, łuskowce i nietoperze. Wśród ptaków wyróżniają się argusy malajskie i dzioborożce. W lasach i na bagnach spotkać można liczne gatunki gadów, m.in. pytony siatkowe.
Demografia Liczba ludności Brunei szacowana jest w 2021 roku na 471 103 tys., przy czym 26% stanowią imigranci (dane szacunkowe na 2019 rok). Dwie trzecie populacji mieszka w stolicy i jej okolicach. Populacja Brunei charakteryzuje się wysoką liczbą osób młodych – jedna piąta ludności ma mniej niż 15 lat, połowa mniej niż 30 lat.
65,7% ludności to Malajowie, 10,3% – Chińczycy, 24% jest innego pochodzenia etnicznego (dane szacunkowe na 2019 rok).
Językiem urzędowym jest język malezyjski, ponadto w powszechnym użyciu jest język angielski i chińskie dialekty.
78,8% ludności wyznaje islam, który jest religią oficjalną, 8,7% – chrześcijaństwo, 7,8% – buddyzm, 4,7% deklaruje inne wyznanie (dane szacunkowe na 2011 rok).
Gospodarka Gospodarka Brunei oparta jest na eksporcie ropy naftowej i gazu ziemnego, który stanowi ok. 65% PKB. Brunei jest uzależnione od importu żywności i dóbr przetworzonych.
PKB per capita jest jednym z najwyższych na świecie. Obywatele Brunei nie płacą podatków; edukacja i usługi medyczne są bezpłatne.
Od końca XX w. Brunei rozwija inne gałęzie gospodarki – rolnictwo, rybołówstwo, turystykę i usługi finansowe.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia