Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” – polskie resortowe odznaczenie cywilne, nadawane przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Historia Odznaka została ustanowiona Rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 2 listopada 2009 r. jako zaszczytne honorowe wyróżnienie i może być nadawana obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej, obywatelom państw obcych, organizacjom lub instytucjom mającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą, za szczególne osiągnięcia w dziedzinie ochrony praw człowieka.
Odznaka jest jednostopniowa.
Zasady nadawania Odznakę nadaje Rzecznik Praw Obywatelskich z własnej inicjatywy lub na wniosek: ministra lub kierownika urzędu centralnego; terenowego organu administracji rządowej lub organu samorządu terytorialnego; rektora uniwersytetu lub innej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie ochrony praw człowieka; organizacji pozarządowej, której statutową działalnością jest ochrona praw człowieka; kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Odznaka może być nadana tej samej osobie tylko raz.
Opis odznaki Odznakę stanowi okrągły medal ze srebra o średnicy 32 mm, z zaznaczoną obustronnie krawędzią, z uszkiem i kółkiem do zawieszenia. Na stronie licowej, okolonej wypukłym majuskułowym napisem w języku łacińskim IUSTITIAS VESTRAS IUDICABO (OSĄDZĘ SPRAWIEDLIWOŚĆ WASZĄ), przerwanym u dołu wypukłym motywem roślinnym, widnieje pośrodku wypukły znak Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiający świątynię antyczną o kolumnach ze stylizowanych postaci ludzkich. Na stronie odwrotnej z wypukłym napisem majuskułowym wkoło RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH przerwanym u dołu wypukłym monogramem z liter RP symbolizującym Rzeczpospolitą Polską, widnieje pośrodku kursywny, minuskułowy, wypukły napis w dwóch wierszach Hominum/Causa.
Odznaka zawieszona jest na wstążce szerokości 36 mm, w kolorze oliwkowym, z dwoma szafirowymi paskami szerokości 6 mm w odległości 2 mm od krawędzi.
Odznakę nosi się na lewej stronie piersi, po orderach i odznaczeniach państwowych.
Odznaczeni
10 grudnia 2009 podczas polskich obchodów Dnia Praw Człowieka Rzecznik Praw Obywatelskich Janusz Kochanowski ogłosił nazwiska osób i organizacji wyróżnionych po raz pierwszy odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”. Pierwszymi odznaczonymi zostali: Jerzy Owsiak; Piotr Pawłowski; Caritas Polska.
Osoby nagrodzone w następnych latach:
2010 – Jerzy Owsiak, Federacja Rodzin Katyńskich, Oleg Zakirow, Stowarzyszenie „Memoriał”, Aleksander Gurjanow, Stowarzyszenie Rodzina Katyńska w Izraelu, Robert P. George, Karin Pohl, Janina Wehrstein, Caritas Polska, Siostra Małgorzata Chmielewska, Polska Akcja Humanitarna, Kamiliańska Misja Pomocy Społecznej, Stefania Szal, Piotr Pawłowski 2011 – Teodor Szymanowski, Maria Sawicka, Josef Lüttig, Hans Gammeltoft-Hansen, Mścisław Lurie, Fundacja Dzieci Niczyje, Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom 2012 – Pavel Kandráč, Elżbieta Modrzewska Manno 2013 – Kazachstańskie Międzynarodowe Biuro Praw Człowieka i Rządów Prawa, Koalicja za Demokrację i Prawa Człowieka, Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Krzysztof Selmaj, Władysław Bartoszewski 2014 – Stowarzyszenie Sądecki Uniwersytet Trzeciego Wieku, Piotr M. A. Cywiński 2015 – Marian Turski, Jolanta Wadowska-Król, Marek Rudnicki, Maria Turkowska-Luty, Zofia Kiera, Tadeusz Jedynak, Jacek Jastrzębski 2016 – Hanna Machińska, Aleksandra Dyrda, Joanna Muszkowska-Penson, Olga Krzyżanowska, Eleonora Zielińska, Wanda Wojtuszewska, Halina Bortnowska, Anna Jakubowska, Maria Zoll-Czarnecka, Agnieszka Bartkowiak, Monika Madalińska, Maria Sielicka-Gracka 2017 – Ks. Robert Sitarek, Daniel Dryniak, Anna Bogucka-Skowrońska, Jacek Taylor, Rafał Pankowski 2018 – Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii „Otwarta Rzeczpospolita”, Stanisława Łukasik, Róża Czempas, Krystyna Stopczyńska i Janina Gałwa ze Stowarzyszenia Lekarze Nadziei, Marek Michalak 2019 – 25-lecie Centrum Praw Kobiet – Urszula Nowakowska, Andras Sajo 2020 – Ewa Ewart, Szymon Modrzejewski, Anna Šabatová, Stanisław Schubert, Aneta Wiewiórowska-Domagalska, Mirosław Wyrzykowski, Mieczysław Augustyn, Danuta Wawrowska, Zdzisław Kędzia 2021 – Agata Nosal-Ikonowicz, Piotr Ikonowicz 2022 – Marian Grzybowski (prawnik), Roman Hauser, Zofia Romaszewska 2023 – Henryk Skarżyński (lekarz) 2024 – Izabela Ciuńczyk i Katarzyna Heba. 2025 – Piotr Hofmański
Przypisy
Bibliografia Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie ustanowienia odznaki honorowej „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”, ustalenia jej wzoru, zasad i trybu nadawania oraz sposobu noszenia ()
Kategoria:Polskie odznaczenia resortowe Kategoria:Rzecznik Praw Obywatelskich