Ferenc Kazinczy (ur. 27 października 1759, zm. 23 sierpnia 1831) – węgierski pisarz okresu oświecenia, najwybitniejszy organizator życia literackiego na Węgrzech.
Życiorys Na świat przyszedł w rodzinie szlacheckiej wyznania protestanckiego. W 1769 roku podjął naukę kolegium w Sarospatak. Przez rok (1777- 1778) studiował w Wiedniu sztuki piękne. Następnie odbywał praktykę prawniczą m.in. w Peszcie. Związał się z masonerią. Został inspektorem szkół powszechnych w Górnych Węgrzech, zasłużył się działalnością na rzecz systemu oświatowego.
W 1788 roku, wraz z dwoma innymi pisarzami, Jánosem Batsányim i Dávidem Barótim Szabó, założył pismo Magyar Museum, które było pierwszym periodykiem literackim na Węgrzech. Jednak po wydaniu pierwszego numeru Kazinczy wystąpił z redakcji czasopisma z powodu różnic światopoglądowych i założył swoje własne zatytułowane Orpheus, wydawane w latach 1790-1791.
W 1774 r. wstąpił do jakobinów, w efekcie został aresztowany i kolejne 7 lat życia spędził w więzieniach (swoje przeżycia z tego okresu opisał w Dzienniku mojej niewoli). Na uzyskanych w wyniku małżeństwa z Sophie Török ziemiach Kazinczy stworzył ośrodek życia literackiego. Stał się ogromnym autorytetem dla młodych autorów, którzy kierowali się jego zdaniem (pomógł przyczynić się karierom wielu z nich). Jako utalentowany i obiektywny krytyk prowadził też korespondencję z innymi "ludźmi pióra", wydaną następnie w 23 tomach.
Ponadto Kazinczy był przywódcą obozu neologów, jednego z odłamów ruchu odnowy języka węgierskiego, dążącego do reform.
W 1806 roku zamieszkał z żoną i siedmiorgiem dzieci w swoim majątku w Széphalom. Tam poświęcił się twórczości literackiej. Przekładał także utwory: Moliera, Szekspira, Sterne’a, Goethego, Schillera, Wielanda, Lessinga. W 1819 r. ukazał się jego esej pt. Ortolog i neolog u nas i u innych narodów, zamykający okres sporów o odnowienie języka.
Wybrane publikacje
Kolce i kwiaty (1811); List poetycki do pana Mihalya Vitkovisca (1811); Ortolog i neolog u nas i u innych narodów (1819); Wspomnienia z mojego życia (1828); Dziennik mojej niewoli (1931); Listy siedmiogrodzkie (wyd. 1939).
Przypisy
Linki zewnętrzne Kazinczy, Ferenc von. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). T. 3, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1965, s. 278.
Kategoria:Węgierscy pisarze Kategoria:Urodzeni w 1759 Kategoria:Zmarli w 1831 Kategoria:Zmarli na cholerę