Kościół Mariacki w Rostocku (niem. Marienkirche (Rostock)) – jeden z czterech głównych kościołów w Rostocku i jedno z głównych dzieł północnoniemieckiego gotyku ceglanego. Z 1232 pochodzą pierwsze wzmianki o istnieniu wczesnogotyckiego kościoła na miejscu obecnej, trzynawowej bazyliki, której budowa rozpoczęła się ok. 1290 i zakończyła w poł. XV w. Chociaż w budowie kościoła powtórzono schemat Kościoła Mariackiego w Lubece to przysadzisty korpus świątyni otrzymał ponadto transept oraz potężny westwerk z niewysoką wieżą; planowana pierwotnie para wież nigdy nie została zrealizowana.
Wewnątrz świątynia ma charakter budowli centralnej na planie prostokąta – nawy dokładnie w połowie przecina transept, mający niemal tę samą długość co one.
Kościół Mariacki słynie z bardzo bogatego wyposażenia: późnogotyckiego ołtarza św. Rocha z 1530, ambony z 1574, chrzcielnicy ze spiżu z 1290, najdoskonalszego dzieła tego rodzaju na obszarze północnych Niemiec i zegara astronomicznego z lat 1472-1643, jedynego niemieckiego zegara astronomicznego ze sprawnie funkcjonującym, średniowiecznym mechanizmem zegarowym.
Pochodzące z okresu średniowiecza obrazy z powodu obowiązującego w reformacji ikonoklazmu zachowały się jedynie w niewielkiej liczbie.
Historia parafii thumb|Widok na Rostock od strony rzeki Warnow według kolorowego miedziorytu Fransa Hogenberga z 1597: Od lewej Altstadt (pol. Stare Miasto) z kościołami św. Piotra i św. Mikołaja, w środku kościół Mariacki, na prawo – kościół św. Jakuba. thumb|Widok na Rostock z lotu ptaka od strony północnej według ryciny Wenzela Hollara z 1624/1625: z lewej strony na dole – Alte Markt (Stary Rynek) z kościołem św. Piotra, powyżej – kościół św. Mikołaja, w centrum – kościół Mariacki, powyżej Neue Markt (Nowy Rynek), na prawo od niego – kościół św. Jakuba. Historia Rostocku rozpoczęła się ok. 1200 wraz z założeniem osady kupieckiej nad rzeką Warnow, w okolicach kościoła św. Piotra po nadaniu lubeckiego prawa miejskiego przez księcia Heinricha Borwina I.
W 1218 osada ta rozszerzyła się na południe w kierunku dawnej osady słowiańskiej w pobliżu kościoła św. Mikołaja. Kościół Mariacki jest wspomniany po raz pierwszy w dokumentach pisanych z 1232 jako kościół parafialny samodzielnej osady, która przyłączyła się od zachodu do starszej części miasta i dysponowała własnym placem targowym i ratuszem. W wyniku dalszej ekspansji w kierunku zachodnim w 1252 powstało Neustadt (Nowe Miasto) jako czwarta, samodzielna osada, której centrum stanowił kościół św. Jakuba. Kiedy w latach 1262-1265 wszystkie te części miasta połączyły się w jeden organizm, centralnie położona część stała się centrum administracyjnym nowego miasta, a kościół Mariacki w konsekwencji uzyskał status kościoła rady miejskiej i głównego kościoła parafialnego. W przeciwieństwie do analogicznych kościołów w Lubece i Stralsundzie kościół Mariacki w Rostocku nigdy nie tworzył jednego zespołu architektonicznego z ratuszem przy centralnym placu miasta, lecz był położony nieco z boku na północny zachód od Neue Markt (Nowego Rynku) pomiędzy ulicami Kröpeliner Straße i Lange Straße.
Od 1260 do kościoła Mariackiego wcielono szkołę łacińską, nad którą patronat sprawowała rada miejska. Patronat nad kościołem sprawowali natomiast aż do reformacji możnowładcy (Landesherren) – dom książęcy Mecklenburg-Schwerin; kontrola nad kościołem była sprawowana jednak również i przez miasto.
Administracyjnie Rostock należał do biskupstwa Schwerin. Finansowo parafia otrzymywała się z kościelnych dziesięcin, opłat za usługi kościelne, dobrowolnych ofiar składanych do puszek kościelnych, zapisów i fundacji. Za te pieniądze wzniesiono kościelne warsztaty (fabrica ecclesiae) nad którymi nadzór samodzielnie mogła sprawować wspólnota parafialna pod przewodnictwem proboszcza. Obok proboszcza nadzór ten sprawowali też świeccy należący do parafii, przeważnie członkowie rady miejskiej.
12 listopada 1419 w kościele Mariackim uroczyście zainaugurowano powstanie uniwersytetu w Rostocku, przez długi czas ściśle związanego z kościołem. Jeszcze dziś wskazuje na to nazwa "stalle profesorskie", którym to mianem określa się stojące poniżej loży książęcej stalle w prezbiterium, jako że kościół aż do ok. 1900 pełnił funkcję zarówno kościoła uniwersyteckiego jak i kościoła rady miejskiej.
W 1531 zawitała do Rostocku reformacja. Jej początki w tym mieście związane były z kościołem św. Piotra, w którym nauczał kaznodzieja Joachim Slüter. W późniejszym czasie natomiast do głosu doszli wybitni teolodzy i zarazem główni pastorzy kościoła Mariackiego, m.in. Valentin Curtius, Georg von Venediger i Lucas Bacmeister der Ältere, archidiakoni Johann Quistorp der Ältere i Heinrich Müller czy radykalny kaznodzieja Johannes Saliger (Johann Beatus, 1568/69) i grono jego następców, zwanych od jego łacińskiego przydomka Beatiner, troszczących się o sprawy wspólnoty w niespokojnych czasach.
W XVIII w. w kościele Mariackim działali znani kościelni muzycy, m.in. kantorzy Daniel Friderici i Erasmus Sartorius czy organista Nicolaus Hasse.
Aktualnym organistą i kantorem w kościele Mariackim jest od 2007 Karl-Bernhardin Kropf.
W czasie przełomu 1989 kościół Mariacki, podobnie jak i inne kościoły w Rostocku, stał się zalążkiem sił opozycyjnych, które gromadziły się na pokojowych modlitwach i nabożeństwach pod przewodnictwem pastora Joachima Gaucka. 19 października 1989 wyszła z kościoła demonstracja przeciwko rządzącej SED, w której wzięło udział ok. 40000 mieszkańców Rostocku.
W 1998 istniejące w centrum miasta wspólnoty parafialne: St. Jakobi, St. Marien i St.Petri/St. Nikolai połączyły się w jedną parafię pod nazwą: Evangelisch-Lutherische Innenstadtgemeinde Rostock.
Historia budowy kościoła thumb|Prezbiterium z obejściem i fragment południowego transeptu (na lewo). Starsze fragmenty budowli są wzniesione z czerwonej cegły zaś młodsze – z kolorowej, glazurowanej cegły, kładzionej naprzemiennie. Rzucający się w oczy jest brak systemu przypór, co sprawia, iż budowla wydaje się bardzo zwarta thumb|Potężny filar na skrzyżowaniu naw Po połączeniu się osad w jeden organizm miejski w 1265 dotychczasowa świątynia okazała niewystarczająca jak na reprezentacyjne potrzeby szybko rozwijającego się miasta hanzeatyckiego; do 1279 wzniesiono więc większy, trzynawowy, halowy kościół z cegły. Z poprzedniego kościoła pozostała tylko jedna kondygnacja z zamykającym ją łukiem w kształcie liścia koniczyny i szczyt w części zachodniej. Zgodnie z wzorcami westfalskimi nawa główna w kościele Mariackim była szeroka, natomiast nawy boczne wąskie; budowla prawdopodobnie nie miała też prezbiterium a jedynie krótkie zamknięcie od wschodu. Ok. 1290 rozpoczęto rozbudowę i przebudowę dotychczasowej budowli na bazylikę z prezbiterium; za przykład posłużyły tym razem plany kościoła Mariackiego w Lubece, z którą Rostock chciał konkurować. Niemal równocześnie rozpoczęły się też prace budowlane przy katedrze w Schwerin i oraz w położonym niedaleko klasztorze cysterskim w Doberan.
Inne miasta hanzeatyckie też nie chciały pozostać w tyle i zaczęły wznosić w tym samym czasie lub nieco później nowe, okazalsze kościoły. Przebudowa kościoła Mariackiego w Rostocku rozpoczęła się od strony wschodniej. W połowie XV w. stary kościół halowy został wyburzony, po czym wzniesiono mury zewnętrzne nowego kościoła. Stara wieża została podwyższona i poszerzona, ale zaplanowana pierwotnie dwuwieżowa fasada nigdy nie doczekała się realizacji, zwłaszcza po tym jak południowy fragment murów wieży podczas prac budowlanych pochylił się nieco w kierunku wschodnim. W tym czasie wzniesiono na przecięciu naw potężne filary przyporowe, które, bardzo oddalone od siebie, są pozostałościami wcześniejszego przęsła. Wskazuje to, iż w budowli już wcześniej zaplanowano jednonawowy transept.
W 1398 sklepienia naw zawaliły się. Nowa koncepcja wzniesienia transeptu, o czym informuje inskrypcja obok portalu w południowym ramieniu transeptu, wydaje się w świetle dzisiejszych badań wątpliwa, jako że wszystko wskazuje na kontynuację budowy ok. 1398.
Charakterystyczne dla fazy budowlanej ok. 1400 jest zastosowanie naprzemiennego kładzenia glazurowanych cegieł w kolorze gliniastożółtym i zielonym, podczas gdy w starszych fragmentach budowli kładziono cegły czerwone. W dokumencie z 1420 pojawia się wzmianka o ołtarzu w nawie bocznej, co skłania do założenia, iż już wtedy był on zbudowany. Ok. 1440 podwyższono wieżę o jedno piętro a w 1454 zakończono budowę sklepień; tym samym kościół został zamknięty od góry.
Po nastaniu reformacji wnętrze świątyni zostało przystosowane do potrzeb liturgii protestanckiej. Z czterech ołtarzy, których istnienie jest poświadczone ok. 1500, przetrwały tylko dwa: ołtarz św. Rocha i jedno skrzydło ołtarza Mariackiego. W latach 1723/1724 po raz pierwszy pomalowano wnętrze kościoła na biało. Z wcześniejszych malowideł przetrwał tylko XV-wieczny fryz z motywami roślinnymi na środku sklepienia pod wieżą. Dalsze malowidła zostały odkryte i wydobyte na światło dzienne podczas prac konserwacyjnych w 2005.
Obecne zwieńczenie wieży i sygnaturka pochodzą z 1796; choć już na sztychu z XVII w. widać podobną konstrukcję dachu. W latach 1901/1902 poddano po raz kolejny renowacji miedziane pokrycie dachu. thumb|Kościół Mariacki pośród morza ruin w 1945 Podczas drugiej wojny światowej kościół Mariackie przetrwał, jako jedyny z kościołów Rostocku, ciężkie bombardowania z 1942 i 1944 odnosząc stosunkowo nieznaczne uszkodzenia pośrodku zniszczonego Starego Miasta. Kilka bomb zapalających ugodziło kościół podczas trzech kolejnych ataków powietrznych: spłonęła wówczas latarnia wieży, więźba dachowa i obie małe wieżyczki. Dzięki szybkiej akcji z narażeniem życia pożar został ugaszony przez ówczesnego zakrystiana Friedricha Bombowskiego, jego córkę, kilku śmiałków i wojskową straż pożarną. Unieszkodliwili oni dalsze, zrzucone bomby fosforowe, zanim te zdążyły wywołać jeszcze silniejszy pożar. Córka zakrystiana uległa zatruciu spalinami w 1942. Zmarła w maju 1945 w wieku 24 latFriedrich Bombowski:"Bericht über die Brände der Marienkirche zu Rostock bei den Bombenangriffen im April und Oktober 1942 und im Februar 1944". In "St. Marien Rostock. Die Rettung der Kirche im Jahre 1942". Hrsg Ev.-Lutherische Pfarre St. Marien, Rostock.
Po wojnie naprędce usunięto uszkodzenia i kościół mógł być używany zgodnie ze swym przeznaczeniem.
Renowacja Zniszczenia spowodowane przez przeciekający dach i jego korozja sprawiły, iż nieodzowna stała się gruntowna restauracja świątyni, tym bardziej, że odwiedza ją ok. 200000 turystów rocznie, co jest dla jej wnętrza dodatkowym obciążeniem.
Gruntowna renowacja świątyni mogła rozpocząć się po 1992 dzięki połączeniu wysiłków m.in. landu Meklemburgia-Pomorze Przednie, władz miasta Rostock, fundacji Deutsche Stiftung Denkmalschutz i samych mieszkańców miasta. Pomiędzy 1992 a 2005 wydano na cele restauracyjne sumę ok. 5,5 mln euro.
Od 2004 wykonano uszczelnienie dachów świątyni, zabezpieczono jej mury i odrestaurowano sklepienia. Do 2012 planuje się wykonanie dalszych niezbędnych prac, szczególnie zabezpieczenia prezbiterium i naw, renowacje grożących wypadnięciem okien, westwerku i organów. W sierpniu 2008 poddano renowacji westwerk a zwłaszcza mocno zwietrzałe blendy na jego południowej ścianie.
Architektura Opis budowli thumb|Rzut przyziemia kościoła Mariackiego Kościół Mariacki jest trzynawową bazyliką. Dwuprzęsłowy korpus główny przecina się z jednonawowym transeptem dając kwadratowe skrzyżowanie naw i tworząc w ten sposób typ budowli centralnej na planie krzyża greckiego: długość transeptu wynosi 73 m wobec 76 m długości kościoła na osi wschód-zachód, włącznie z westwerkiem i obejściem.