Napad paniki, inaczej napad lęku lub atak paniki (ang. panic attack, lub anxiety attack) – to pojęcie stosowane w psychopatologii, określające jeden z objawów lękowych.
Obraz objawowy napadu paniki Napad paniki, jako objaw, oznacza wystąpienie krótkotrwałego epizodu lęku o skrajnie wysokim nasileniu (uczucia paniki). Zwykle napady lęku osiągają pełną intensywność w ciągu około 2–10 minut, a następnie stopniowo, samoistnie ustępują. Ich całkowity czas trwania to najczęściej około kilku-kilkunastu minut. Mogą niekiedy trwać przez dłuższy czas, lecz (dla uproszczenia ich różnicowania z innymi objawami lękowymi) przyjmuje się, że nie dłużej niż 2 godziny. Mogą pojawiać się bez żadnej uchwytnej dla pacjenta przyczyny (np. napady paniki w przebiegu zespołu lęku napadowego), jak również mogą być inicjowane określonymi sytuacjami (np. napad paniki w przebiegu fobii społecznej) lub stanami chorobowymi (np. napad paniki w przebiegu depresji agitowanej). Napadom paniki towarzyszą nieprzyjemne doznania somatyczne (cielesne), w tym związane z aktywnością autonomicznego układu nerwowego. Objawy składające się na napad paniki u poszczególnych osób mogą się różnić. Najczęstszymi z nich są: wzrost ciśnienia tętniczego krwi, palpitacje serca, ból w klatce piersiowej, duszność, uczucie braku tchu, uczucie dławienia, przyśpieszony oddech, suchość w jamie ustnej, pocenie się, drżenie ciała, uderzenia gorąca, nieukładowe zawroty głowy, zasłabnięcia, derealizacja (poczucie nierealności otoczenia, w którym znajduje się dana osoba, „jak gdyby ta sytuacja nie działa się naprawdę”, „jak gdyby to, co się dzieje wokół mnie, nie było rzeczywistością”), depersonalizacja (poczucie nierealności, obcości samego siebie, „jak gdybym nie był samym sobą”, „jak gdyby nie dotyczyło mnie to, co czuję”), parestezje – uczucie drętwienia lub mrowienia w różnych częściach ciała, nudności.
Napadom paniki często towarzyszy wtórny lęk przed śmiercią (np. zawałem, uduszeniem się) lub utratą kontroli (np. „utratą zmysłów” lub chorobą psychiczną). Jednocześnie, w trakcie ataku paniki zdolność krytycznego osądu sytuacji, zdolność do kontrolowania swojego zachowania, do werbalnego komunikowania się z innymi mogą być ograniczone.
Diagnostyka różnicowa Do niektórych z zaburzeń i chorób, w przebiegu których mogą występować napady paniki, należą: zespół lęku napadowego, zaburzenia lękowe uogólnione, zaburzenia lękowe w postaci fobii, zaburzenia afektywne (np. depresja agitowana, zespół Cotarda), reakcja na ciężki stres lub zaburzenia adaptacyjne, zespoły otępienne o organicznym podłożu (np. reakcja katastroficzna), zaburzenia psychotyczne.
Wśród chorób somatycznych, w przebiegu których mogą wystąpić objawy napadów paniki, wymienia się: nadczynność tarczycy, napadową hipoglikemię, guz chromochłonny nadnerczy (), wypadanie płatka zastawki dwudzielnej, tężyczkę, ostrą chorobę niedokrwienną serca, padaczkę.
M.in. z tych względów pacjenci zgłaszający się z powodu występowania napadów paniki wymagają przeprowadzenia starannej diagnostyki różnicowej i badań dodatkowych. Leczenie objawów, jakimi są napady paniki, uzależnione jest od ich podłoża.
Zobacz też reakcja walka lub ucieczka
Przypisy
Kategoria:Izolowane objawy psychiatryczne