thumb|Miasteczko szachowe Elista (, kałm. Элст, Elst) – miasto na terytorium Federacji Rosyjskiej, ośrodek administracyjny i stolica republiki Kałmucji, ok. 103,1 tys. mieszkańców (2020). Ważny regionalny węzeł transportowy i port lotniczy.
Miasto tworzy odosobniony ośrodek miejski na tle słabo zaludnionych obszarów półpustynnych (półpustynia nadkaspierska). W promieniu ok. 200 km nie znajduje większy ośrodek miejski, a największym miastem w tej odległości jest leżący ok. 170 km na południe Budionnowsk (ok. 60 tys. mieszkańców).
Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł materiałów budowlanych, spożywczy oraz meblarski. Choć wokół Elisty działają niewielkie złoża surowców (ropa, gaz, minerały) oraz rozwija się sektor energetyki odnawialnej, lokalna gospodarka opiera się głównie na administracji publicznej, usługach oraz przetwórstwie rolniczym.
Ze względu na warunki klimatyczne otoczenie miasta stało się jednym z głównych rejonów rozwoju energetyki odnawialnej w Rosji. W okolicach Elisty funkcjonują duże parki fotowoltaiczne oraz farmy wiatrowe (m.in. Elektrownia Wiatrowa Rodnikowskaja i Salska), dla których miasto stanowi zaplecze techniczne i zarządcze.
Geografia thumb|left|Buddyjska Złota Świątynia w Elista Miasto leży w zachodniej części Kałmucji, na wschodnich stokach Wzgórz Jergieni, ok. 260 km od zachodniego wybrzeża Morza Kaspijskiego. Znajduje się w strefie klimatu skrajnie kontynentalnego, w obrębie półpustyni nadkaspierskiej, na skraju suchego rejonu określanego tradycyjnie jako Czarne Ziemie. Najbliższą milionową metropolią oraz głównym centrum regionalnym jest Wołgograd, oddalony o ok. 290 km na północ.
Demografia Dwie trzecie mieszkańców miasta stanowią Kałmukowie, natomiast drugą co do wielkości grupą narodowościową są Rosjanie. Tradycyjną religią Kałmuków jest buddyzm tybetański (Elista jest uznawana za jedno z głównych centrów tej religii w Europie), natomiast populacja rosyjska wyznaje głównie prawosławie. Dla większości populacji przynależność religijna ma charakter kulturowo-tradycyjny.
Ogólna liczba mieszkańców: 1939 – 17,1 tys. mieszk. 1959 – 23,2 tys. mieszk. 1970 – 49,9 tys. mieszk. 1989 – 89,7 tys. mieszk. 2002 – 104,3 tys. mieszk. 2008 – 102,7 tys. mieszk. 2020 – 103,1 tys. mieszk.
Historia Elista została założona w 1865 roku, jako niewielka osada w prowincji Astrachań. Nazwa Elista to hydronim pobliskiej rzeki, której nazwa w miejscowym języku oznacza piasek lub wytrwały. W 1927 r. na bazie istniejącej wsi zbudowano osadę, która w 1930 roku uzyskała prawa miejskie.
Elista od 1924 roku była stolicą obwodu autonomicznego, następnie Kałmuckiej Autonomicznej SRR (socjalistycznej republiki w składzie ZSRR), a od 1991 r. Republiki Kałmucji.
W czasie II wojny światowej, 13 sierpnia 1942 r. Elista została zdobyta przez armię niemiecką (Grupa Armii A). Ponieważ niemiecka ofensywa na południowym odcinku frontu wschodniego w grudniu 1942 r. się załamała, miasto w styczniu 1943 zostało opuszczone przez Grupę Armii Hoth i 4 Armię Pancerną, a następnie jednostki stopniowo wycofywały się na zachód.
Podczas okupacji hitlerowskiej, Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 500 osób. 9 września 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali. Sprawcami zbrodni było Sonderkommando Astrachań.
W latach 1944–1957 ludność kałmucka została wysiedlona na rozkaz Stalina na Syberię. Została ona oskarżona o współpracę z armią niemiecką w trakcie II wojny światowej. W tym czasie Elista nosiła nazwę Stiepnoj (Степно́й). W 1958 po rehabilitacji ponownie utworzono Kałmucką ASRR. Na początku lat 60. XX wieku Elista liczyła ok. 30 tys. mieszkańców i dość szybko się rozwijała. Jej przemysł był wówczas oparty głównie na surowcach zwierzęcych: mięsie, skórach, wełnie.
W 1998 r. w mieście zorganizowano XXXIII Olimpiadę szachową.
Podczas wizyty w mieście w 1998 r. XIV Dalajlama zdecydował o budowie nowej buddyjskiej świątyni dla mieszkańców Elisty. Została ona otwarta w grudniu 2005 roku.
Sport thumb|left|Miasteczko szachowe w Elista Elista była ważnym centrum szachowym, sportu propagowanego przez prezydenta republiki Kirsana Ilumżynowa – mistrza szachowego i prezydenta FIDE. W 1998 r. odbyła się tutaj 33. olimpiada szachowa.
W mieście działa też klub piłkarski FK Elista (wcześniej Urałan Elista), grający obecnie w rozgrywkach Wtoroj diwizion.
Ludzie związani z miastem Kirsan Ilumżynow (1962) – prezydent Republiki Kałmucji Sanan Siugirow (1993) – arcymistrz szachowy
Miasta partnerskie HowellFlags-Kalmykia. Lhasa, od 27 października 2004.
Zobacz też Bitwa stalingradzka
Przypisy
Linki zewnętrzne
Elista na www.mojgorod.ru
Kategoria:Elista Kategoria:Miasta w Kałmucji