Łomianki (do 1951 część gminy Młociny. i do 1954 gminy Cząstków) – gmina miejsko-wiejska w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim. W skład gminy wchodzi 9 sołectw.
W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie warszawskim, a do 1975 w powiecie nowodworskim.
Siedziba gminy to Łomianki.
30 czerwca 2010 r. gminę zamieszkiwało 23 769 mieszkańców, z czego 16 519 miasto Łomianki i 7250 część wiejską. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 26 229 osób. Według danych z 31 grudnia 2019 roku gminę zamieszkiwały 27 203 osoby.
Położenie Miasto i gmina Łomianki położone są 14 km od centrum Warszawy przy drodze krajowej nr 7 Warszawa – Gdańsk (ul. Kolejowa). Łomianki graniczą od północy przez Wisłę z miejscowościami Jabłonna i Rajszew z gminy Jabłonna, i osiedlem Nowodwory w warszawskiej dzielnicy Białołęka, od wschodu z osiedlem Młociny w warszawskiej dzielnicy Bielany, od południa z Kampinoskim Parkiem Narodowym, miejscowościami Laski, i Sieraków z gminy Izabelin, zaś od zachodu ze sołectwami Pieńków oraz Izabelin-Dziekanówek z gminy Czosnów.
Znaczna część Łomianek leży na terenie zalewowym w starorzeczu Wisły, w którym znajdują się m.in. jeziora: Pawłowskie, Fabryczne, Wiejskie, Kiełpińskie, Dziekanowskie i Ostrowskie.
Historia 1951–1954 Gmina Łomianki została utworzona po raz pierwszy 15 maja 1951 w powiecie warszawskim w warszawskim, w związku z włączeniem połowy obszaru gminy Młociny do Warszawy. i równoczesnym przekształceniu obszaru, który nie wszedł w skład Warszawy gminę Łomianki z siedzibą w Łomiankach (Starych).. W skład gminy Łomianki weszły gromady:
1 lipca 1952 od gminy Łomianki odłączono gromady Laski i Mościska, włączając je do nowo utworzonej gminy Izabelin w nowo utworzonym powiecie pruszkowskim. Równocześnie gminę Łomianki włączono do nowo utworzonego powiatu nowodworskiego w tymże województwie, w związku ze zniesieniem powiatu warszawskiego..
Gminę zniesiono 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.:
Od 1973 Gminę Łomianki reaktywowano 1 stycznia 1973 w powiecie nowodworskim w związku kolejną reformą administracyjną kraju., lecz o innych granicach. W jej skład weszło 14 sołectwUchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).:
W sumie nowa gmina Ożarów Mazowiecki objęła obszary (częściowo) dawnych gmin: Młociny (1951–1954 Łomianki) i Cząstków.
W latach 1975–1998 gmina położona była w stołecznym województwie warszawskim.
1 stycznia 1989 utworzono miasto Łomianki z obszarów należących do sześciu wsiUchwała Rady Państwa z dnia 17 listopada 1988 r. w sprawie utworzenia miasta Łomianki w województwie stołecznym warszawskim ().: + Utworzenie miasta Łomianki w 1989 rokuWieśPowierzchnia (ha)ObszarBuraków114,06główna częśćDąbrowa360,18większa częśćWieś składała się z dwóch sołectw: Dąbrowa Wieś i Dąbrowa Leśna. Cała Dąbrowa Leśna oraz zasadnicza część Dąbrowy-Wsi weszła w skład miasta Łomianki. Poza Łomiankami pozostała jedynie namiastka dawnej wsi, która nadala funkcjonuje jako odrębna wieś.Kiełpin Poduchowny6,01mała częśćObszar na zachód od ulicy Armii Poznań.Łomianki (Stare)116,07główna częśćŁomianki Dolne37,02mniejsza częśćObszar na północ od ulicy Rolniczej.Łomianki Górne182,66w całości
1 stycznia 1992 gminę Łomianki i miasto Łomianki połączono w jedną gminę miejsko-wiejską..
Od reformy 1 stycznia 1999 gmina Łomianki należy do powiatu warszawskiego zachodniego w województwie mazowieckim.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Łomianki ma obszar 38,06 km², w tym: użytki rolne: 51% użytki leśne: 16%
Gmina stanowi 7,14% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 31 grudnia 2008: Opis Ogółem Mężczyźni KobietyJednostka osób % osób % osób %Populacja 23 155 100 11 239 48,5 11 916 51,5Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 608,38 295,3 313,1
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Łomianki w 2014 roku
Edukacja i nauka Instytucje naukowe Centrum Badań Ekologicznych PAN w Dziekanowie Leśnym (do 2002 Instytut Ekologii PAN), ul. M. Konopnickiej 1
Uczelnie Wyższa Szkoła – Nowa Edukacja w Łomiankach, ul. S. Staszica 2
Szkoły Publiczne Liceum Ogólnokształcące im. Karola Wojtyły w Łomiankach, ul. S. Staszica 2 Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące Nr 71 Szkoła Mistrzostwa Sportowego Polskiego Związku Koszykówki w Łomiankach, ul. S. Staszica 2 Zespół Szkół w Dziekanowie Leśnym – Gimnazjum nr 2 im. Jacka Kuronia, ul. por. Fr. Akinsa 6 Zespół Szkół w Dziekanowie Leśnym – Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej, ul. por. Fr. Akinsa 6 Szkoła Podstawowa nr 1 im. Marii Kownackiej, Łomianki, ul. Warszawska 73 Niepubliczna Szkoła Podstawowa „Moja Szkoła” im. Wandy Chotomskiej, Łomianki, ul. Równa 26 Szkoła Podstawowa im. Adolfa Pilcha ps. Góra-Dolina w Dziekanowie Polskim, ul. Rolnicza 435 Szkoła Podstawowa im. Jadwigi i Romana Kobendzów w Sadowej, ul. Strzelecka 35 Prywatna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Przedszkolnymi „Pro Futuro” w Łomiankach, ul. Warszawska 141 Niepubliczna Szkoła Muzyczna o statusie szkoły publicznej, ul. Warszawska 73 Prywatna Szkoła Językowa „Smart Learning” w Łomiankach, ul. Warszawska 31
Przedszkola Europejskie Przedszkole Niepubliczne „Dziecięca Planeta” w Łomiankach, ul. Działkowa 31 Rodzinny Klub „Zig Zag” Łomiankach, ul. Pionierów 28a Punkt przedszkolny „Kidi Mini” w Łomiankach, ul. Wiślana 52 Przedszkole Samorządowe nr 1 w Łomiankach, ul. Szpitalna 1, Przedszkole Samorządowe w Łomiankach, ul. Kolejowa 51 Przedszkole Samorządowe w Dziekanowie Leśnym, ul. M. Konopnickiej 65 Przedszkole Niepubliczne „Słoneczko” w Łomiankach, ul. Warszawska 126 Przedszkole Niepubliczne Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki im. Aniołów Stróżów w Łomiankach, ul. Warszawska 152 Przedszkole Niepubliczne Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Łomiankach, ul. Jana III Sobieskiego 2 Polsko-Angielskie Przedszkole Niepubliczne „THE TREEHOUSE” w Łomiankach, ul. J. Kusocińskiego 3a Niepubliczne Przedszkole Promujące Zdrowie „Szkrab” w Łomiankach, ul. Szpitalna 12a Przedszkole Niepubliczne „Domowe Przedszkole w Krainie Fantazji” w Łomiankach, ul. Równa 26 Przedszkole Akademia Małego Człowieka w Łomiankach Dolnych, ul.Brzegowa 8d Klub Malucha Krasnal, ul. Zielona 31d Bajkowa Chatka, ul. 1 Maja 4a Przedszkole Niepubliczne, ul. Kalinowa 8
Wyznania religijne Katolicyzm thumb|Kościół św. Małgorzaty Na terenie miasta i gminy Łomianki działają 4 parafie rzymskokatolickie archidiecezji warszawskiej, dekanatu kampinoskiego. Parafie te to: Parafia pw. św. Małgorzaty z Antiochii Pizydyjskiej w Łomiankach, os. Łomianki Górne, Parafia pw. św. Marka Ewangelisty w Łomiankach, os. Dąbrowa Leśna, Parafia pw. bł. Marceliny Darowskiej w Łomiankach, os. Buraków, Parafia pw. Matki Bożej Królowej Rodzin w Dziekanowie Leśnym. Oprócz parafii działają tu także klasztor Augustianów (os. Buraków), Dom Zakonny Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii (Łomianki), a 2 przedszkola prowadzone są przez siostry zakonne ze Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (Siostry Niepokalanki) oraz ze Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki (Siostry Salezjanki). Na terenie Instytutu Badań nad Rodziną UKSW znajduje się także kaplica. W Kiełpinie przy ul. Rolniczej 219 od 2004 roku działa też dom prowincjalny Zgromadzenia Najświętszych Serc, przy którym powstała półpubliczna kaplica bł. Damiana (dostęp 2008-12-21)..
Inne wyznania Inne wyznania nie mają obecnie swoich świątyń na terenie miasta i gminy. W okresie przed II wojną światową istniała tu synagoga i kaplica ewangelicka, co miało związek ze składem etnicznym miejscowej ludności. Po wojnie jedynym śladem po ewangelikach są jedynie 3 cmentarze – w Dąbrowie Zachodniej, Dziekanowie Leśnym i Kępie Kiełpińskiej.
Festyny Gmina i radni osiedli organizują co roku festyn z okazji Dni Łomianek (koniec czerwca), imprezy w ogródku jordanowskim, częste festyny na placu zabaw w Kiełpinie itd. Poza tym w Łomiankach działa Klub Jeździecki Wilczeniec – miejsce częstych imprez firmowych, także wykorzystywany jako plener filmowy. Jazz Cafe Łomianki jest częstym miejscem koncertów muzyków, nie tylko jazzowych. W Łomiankach odbywają się także Tarasowe Spotkania Kabaretowe w tzw. Żółtym Domku u Tygryska (4-5 kabaretów rocznie). Pod koniec września co roku odbywa się rekonstrukcja historyczna walk, jakie toczyły się na przedpolach Warszawy w kampanii wrześniowej.
Prasa W Łomiankach wychodzi prasa lokalna – bezpłatny dwutygodnik Gazeta Łomiankowska wydawany przez Urząd Miasta Łomianki, gazeta bezpłatna Echo Łomianek i BielanGazeta bezpłatna Echo., a także tygodnik Życie Łomianek. Bliskość Warszawy sprawia, że można tu też nabyć prasę warszawską.
Miejscowości thumb|upright=2.2|Miasto i gmina Łomianki:* kolorem jasnozielonym zaznaczono sołectwa gminy* kolorem khaki zaznaczono obszar miasta Na terenie gminy znajdują się miejscowości podstawowe i ich części: Łomianki – miasto, Łomianki Centralne – niestandaryzowana część miasta Łomianki Górne – część miasta Prochownia – niestandaryzowana część miasta Stare Łomianki – niestandaryzowana część miasta Dąbrowa – wieś, Dziekanów Leśny – wieś, sołectwa Dziekanów Leśny i Dziekanów Bajkowy Dziekanów Nowy – wieś Dziekanów Polski – wieś Kępa Kiełpińska – wieś Kiełpin – wieś Kiełpin-Posilany – niestandaryzowana część wsi Kiełpin Poduchowny – wieś Łomianki Dolne – wieś Sadowa – wieś Sadówka – niestandaryzowana część wsi
Sołectwa i osiedla Podział gminy na jednostki pomocnicze gminy nie odpowiada podziałowi na miejscowościRady sołeckie i osiedlowe.. Osiedle Miejscowości Buraków Łomianki Dąbrowa Leśna Dąbrowa Dąbrowa Rajska Dąbrowa Dąbrowa Zachodnia Łomianki i Dąbrowa Łomianki Baczyńskiego Łomianki Łomianki Centralne Łomianki Łomianki Fabryczne Łomianki Łomianki Górne Łomianki Łomianki Majowe Łomianki Łomianki Pawłowo Łomianki Łomianki Powstańców Łomianki Łomianki Prochownia Łomianki Łomianki Równoległa Łomianki Łomianki Stare Łomianki Łomianki Trylogia Łomianki Sołectwo Miejscowości Dziekanów Bajkowy Dziekanów Leśny Dziekanów Leśny Dziekanów Leśny, Dziekanów Polski, Kiełpin Dziekanów Nowy Dziekanów Nowy Dziekanów Polski Dziekanów Polski Kiełpin Dziekanów Polski Kępa Kiełpińska Kępa Kiełpińska Łomianki Chopina Łomianki DolneŁomianki Dolne Łomianki Dolne Sadowa Dziekanów Polski, Sadowa
Sąsiednie gminy Czosnów, Izabelin, Jabłonna, m.st. Warszawa
Przypisy
Linki zewnętrzne Urząd Miasta i Gminy Łomianki www.LOMIANKI.INFO – łomiankowski informator społeczno-biznesowy