Srebrny Niedźwiedź dla najlepszej aktorki (niem. Silberner Bär/Beste Darstellerin) – nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie w latach 1956-2020 dla najlepszej roli kobiecej spośród filmów konkursu głównego. Laureatkę nagrody wybierało międzynarodowe jury konkursu głównego. W historii festiwalu pięciokrotnie nagroda nie została przyznana (1969, 1970, 1973, 1974, 1990).
Organizatorzy festiwalu zdecydowali się od 2021 zastąpić nagrodę dla najlepszej aktorki i aktora wyróżnieniami za najlepszą rolę pierwszo- i drugoplanową po to, by nie różnicować wykonawców ze względu na ich płeć. Berlinale było pierwszym międzynarodowym festiwalem, który zdecydował się na taki równościowy i neutralny płciowo krok. Wkrótce później podobnej zmiany w nagrodach aktorskich dokonał również MFF w San Sebastián.
Statystyki thumb|200px|right|Shirley MacLaine, jedyna dwukrotna zdobywczyni Srebrnego Niedźwiedzia. thumb|200px|right|Edith Evans, najstarsza laureatka Srebrnego Niedźwiedzia – za rolę w filmie Szepczące ściany (1967). thumb|200px|right|Jadwiga Barańska, jedna z dwóch polskich laureatek Srebrnego Niedźwiedzia – za rolę w filmie Noce i dnie (1976). thumb|200px|right|Halle Berry, laureatka Srebrnego Niedźwiedzia za rolę w filmie Czekając na wyrok (2002). thumb|200px|right|Nina Hoss nagrodzona za rolę w filmie Yella (2007). thumb|200px|right|Paula Beer ze Srebrnym Niedźwiedziem za rolę w filmie Undine (2020). Najczęściej nagradzane były role aktorek amerykańskich (12) i niemieckich (11). W dwóch przypadkach jury przyznało nagrody dla aktorskiego kolektywu (od trzech aktorek wzwyż), a dotyczyło to filmów: Godziny (2003, trzy nagrodzone aktorki) oraz Rozstanie (2011, pięć aktorek).
Tylko Amerykance Shirley MacLaine udało się zdobyć nagrodę dwukrotnie (1959, 1971).
Japonka Sachiko Hidari była jedyną zdobywczynią nagrody za role w dwóch różnych filmach (1964). Pierwszą czarnoskórą laureatką była Amerykanka Halle Berry (2002). Najmłodszą zdobywczynią nagrody była Iranka Kimia Hosseini - miała skończonych zaledwie siedem lat. Najstarszą laureatką była 79-letnia Angielka Edith Evans (1967).
Francuzka Juliette Binoche i Amerykanka Julianne Moore to jedyne aktorki, które zdobyły nagrody aktorskie na wszystkich trzech najważniejszych europejskich festiwalach filmowych: Puchar Volpiego na MFF w Wenecji, nagrodę dla najlepszej aktorki na MFF w Cannes oraz Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie. Cztery role nagrodzone w Berlinie przyniosły ich laureatkom również Oscara dla najlepszej aktorki pierwszo- lub drugoplanowej (Juliette Binoche, Halle Berry, Nicole Kidman i Charlize Theron).
Nagrodę otrzymały dwukrotnie polskie aktorki: Jadwiga Barańska (1976) i Barbara Grabowska (1981).
Laureatki Srebrnego Niedźwiedzia Rok Aktorka Tytuł polski Tytuł oryginalny 1956 Elsa Martinelli Donatella Donatella 1957 Yvonne Mitchell Kobieta w szlafroku Woman in a Dressing Gown 1958 Anna Magnani Dziki jest wiatr Wild Is the Wind 1959 Shirley MacLaine Jak zdobyć męża Ask Any Girl 1960 Juliette Mayniel Kiermasz Kirmes 1961 Anna Karina Kobieta jest kobietą Une femme est une femme 1962 Rita Gam Viveca Lindfors No Exit No Exit 1963 Bibi Andersson Kochanka Älskarinnan 1964 Sachiko Hidari Kobieta owadOna i on にっぽん昆虫記 / Nippon konchûki彼女と彼 / Kanojo to kare 1965 Madhur Jaffrey Shakespeare-Wallah Shakespeare Wallah 1966 Lola Albright Lord Love a Duck Lord Love a Duck 1967 Edith Evans Szepczące ściany The Whisperers 1968 Stéphane Audran Łanie Les biches 19691970 Nagrody nie przyznano. 1971 Shirley MacLaine Pustka Desperate Characters Simone Signoret Kot Le chat 1972 Elizabeth Taylor Hammersmith Is Out Hammersmith Is Out 19731974 Nagrody nie przyznano. 1975 Kinuyo Tanaka Sandakan nr 8 サンダカン八番娼館 望郷Sandakan hachibanshokan bohkyo 1976 Jadwiga Barańska Noce i dnie Noce i dnie 1977 Lily Tomlin Ostatni seans The Late Show 1978 Gena Rowlands Premiera Opening Night 1979 Hanna Schygulla Małżeństwo Marii Braun Die Ehe der Maria Braun 1980 Renate Krößner Solo Sunny Solo Sunny 1981 Barbara Grabowska Gorączka Gorączka 1982 Katrin Saß Roczne poręczenie Bürgschaft für ein Jahr 1983 Jewgienija Głuszenko Zakochany na własne życzenie Влюблён по собственному желаниюWljublion po sobstwiennomu żełaniju 1984 Inna Czurikowa Romans polowy Военно-полевой романWojenno-poliewoj roman 1985 Jo Kennedy Wrong World Wrong World 1986 Marcélia Cartaxo Godzina gwiazdy A Hora da Estrela Charlotte Valandrey Czerwony pocałunek Rouge baiser 1987 Ana Beatriz Nogueira Vera Vera 1988 Holly Hunter Telepasja Broadcast News 1989 Isabelle Adjani Camille Claudel Camille Claudel 1990 Nagrody nie przyznano. 1991 Victoria Abril Kochankowie Amantes 1992 Maggie Cheung Aktorka 阮玲玉Ruan Lingyu 1993 Michelle Pfeiffer Pole miłości Love Field 1994 Crissy Rock Biedroneczko, biedroneczko Ladybird, Ladybird 1995 Josephine Siao Letni śnieg 女人四十Nu ren si shi 1996 Anouk Grinberg Mój mężczyzna Mon homme 1997 Juliette Binoche Angielski pacjent The English Patient 1998 Fernanda Montenegro Dworzec nadziei Central do Brasil 1999 Juliane Köhler Maria Schrader Aimée i Jaguar Aimée & Jaguar 2000 Bibiana Beglau Nadja Uhl Legenda Rity Die Stille nach dem Schuß 2001 Kerry Fox Intymność Intimacy 2002 Halle Berry Czekając na wyrok Monster's Ball 2003 Nicole Kidman Julianne Moore Meryl Streep Godziny The Hours 2004 Catalina Sandino Moreno Maria łaski pełna Maria Full of Grace Charlize Theron Monster Monster 2005 Julia Jentsch Sophie Scholl – ostatnie dni Sophie Scholl – Die letzten Tage 2006 Sandra Hüller Requiem Requiem 2007 Nina Hoss Yella Yella 2008 Sally Hawkins Happy-Go-Lucky, czyli co nas uszczęśliwia Happy-Go-Lucky 2009 Birgit Minichmayr Wszyscy inni Alle Anderen 2010 Shinobu Terajima Gąsienica キャタピラーKyatapirâ 2011 Leila Hatami Sareh Bayat Sarina Farhadi Kimia Hosseini Shirin Yazdanbakhsh Rozstanie جدایی نادر از سیمینJodaeiye Nader az Simin 2012 Rachel Mwanza Wiedźma wojny Rebelle 2013 Paulina García Gloria Gloria 2014 Haru Kuroki Mały domek 小さいおうちChiisai ouchi 2015 Charlotte Rampling 45 lat 45 Years 2016 Trine Dyrholm Komuna Kollektivet 2017 Kim Min-hee Samotnie na plaży pod wieczór 밤의 해변에서 혼자Bamui haebyun-eoseo honja 2018 Ana Brun Dziedziczki Las herederas 2019 Yong Mei Żegnaj, mój synu 地久天长Di jiu tian chang 2020 Paula Beer Undine Undine
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona festiwalu
Kategoria:Złoty, Srebrny i Brązowy Niedźwiedź Kategoria:Nagrody dla aktorek filmowych