Ujsoły – gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie żywieckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bielskim.
Gmina Ujsoły położona jest w południowej części województwa śląskiego, w Beskidzie Żywieckim, tuż przy granicy ze Słowacją. Gmina ma charakter typowo górski, zajmuje obszar prawie 11 tysięcy ha podzielony na cztery sołectwa: Ujsoły, Glinka, Złatna, Soblówka zamieszkiwane przez prawie 5 tysięcy osób.
Siedziba gminy to Ujsoły.
Ujsoły to jeden z najbardziej dziewiczych zakątków Polski. Największym bogactwem tej ziemi są lasy zajmujące ponad 70% powierzchni całej gminy. W celu ochrony tego cennego przyrodniczo terenu włączono cały obszar gminy w obręb Żywieckiego Parku Krajobrazowego i utworzono 3 rezerwaty przyrody: Oszast, Muńcuł, Dziobaki chroniące pozostałości prastarej puszczy karpackiej.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 4686 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2019 roku gminę zamieszkiwało 4541 osób.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Ujsoły ma obszar 109,95 km², w tym: użytki rolne: 25% użytki leśne: 70%
Gmina stanowi 10,57% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 4686 100 2327 49,7 2359 50,3gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 42,6 21,2 21,5
Folklor góralski
Początki gospodarowania na tym terenie sięgają wieku XV. Pierwszymi osadnikami byli pasterze napływający z terenu Karpat Wschodnich, którzy wykorzystywali dobre warunki do wypasu bydła i osiedlali się na okolicznych halach. Początkowo osadnicy byli ludźmi wolnymi, później wraz z wprowadzaniem gospodarki folwarcznej oraz zmuszaniem do odrabiania pańszczyzny ich swoboda była ograniczana, wobec czego okazywali swój sprzeciw w zbójnictwie.
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Ujsoły w 2014 roku
Turystyka Przez tereny obecnej gminy przechodził historyczny szlak handlowy prowadzący na słowacką Orawę i dalej do Wiednia.
Wytyczono tu ponad 80 km szlaków pieszych i 70 km szlaków rowerowych biegnących po najbardziej atrakcyjnych widokowo szczytach górskich. W Złatnej na Śmierdzącym Potoku znajduje się źródełko wody siarkowej zwane Źródłem Matki Boskiej, .
Turyści mogą przenocować w schroniskach górskich na Hali Lipowskiej, Hali Rysianka, Rycerzowej i Krawcowym Wierchu oraz w pensjonatach prywatnych.
Zabytki Pozostałości dawnego budownictwa drewnianego z II połowy XIX wieku – Ujsoły, Złatna Przydrożne kapliczki kapliczka w Ujsołach, Smreków, Wajdów Groń Leśniczówka w ZłatnejTrudne warunki życia, kamieniste gleby, surowy klimat oraz wielkie przestrzenie zmuszały mieszkańców do bycia samowystarczalnymi. Do dziś przetrwały ślady kunsztu budowlanego górali, którego przykładem jest zabytkowa leśniczówka w Złatnej. Pozostałości huty szkła w Złatnej – HutaNa początku XIX wieku powstały pierwsze zakłady przemysłowe: tartak napędzany energią wodną oraz huta szkła, pozostałości której można zobaczyć dziś w Złatnej. Kamienny krzyż z 1833 r. – Złatna Huta
Kultura Izba regionalna w Glince gromadzi stare, ręcznie wykonane sprzęty użytku domowego oraz dawniej używane sprzęty rolnicze stanowiące o pracowitości i trudzie mieszkańców. Przodkowie pozostawili po sobie bogate dziedzictwo kulturowe: zwyczaje, język, stroje starannie chronione przez współczesnych mieszkańców wsi doceniających mądrość i dorobek ojców. Na terenie gminy działają zespoły folklorystyczne kultywujące stare tradycje: "Juhas", "Młode Juhasy", "Jedlicka" oraz "Cichowianie" z Soblówki.
Zespół pieśni i tańca Juhas może się poszczycić występami w wielu krajach świata i udziałem w licznych festiwalach folklorystycznych. Dziecięcy zespół folklorystyczny nosi nazwę Tęczowe kropelki.
Huda
Tylko w Ujsołach przetrwał niespotykany nigdzie indziej zwyczaj palenia "hud" czyli wielkich ognisk w noc świętego Wawrzyńca. Zwyczaj ten stał się okazją do obchodów corocznego święta gromadzącego liczne rzesze miłośników gór i góralskich tradycji.
Cykliczne imprezy promocyjne: Koncert Kolęd i Pastorałek - styczeń Skuter Cross - luty (zawody skuterów śnieżnych) Konkurs palm wielkanocnych - kwiecień Majówka na sportowo - maj Gminny Dzień Dziecka – 1 czerwca Zwyk Bacowski - czerwiec (impreza pasterska) Turniej Piłki Kamieńcowej o Puchar Wójta Gminy Ujsoły - lipiec Koncertowe Lato w Ujsołach - lipiec "Wawrzyńcowe Hudy" – sierpień (impreza folklorystyczna w ramach Tygodnia Kultury Beskidzkiej) Turystyczny Przegląd Piosenki Studenckiej - sierpień Gminne Dożynki - wrzesień Sylwester "Pod Gwiazdami" - 31 grudnia
Legenda
Miejscowości wchodzące w skład gminy Glinka Soblówka, przysiółki wsi: Cicha, Kiełbasówka, Królowa, Młado Hora, Petkówka, Smereków Wielki, Słonkówka, Szczytkówka, Śliwkówka Ujsoły, przysiółki wsi: Danielka, Kręcichłosty, Stawiska Złatna, przysiółki wsi: Herdula, Jakubków, Kotrysia Polana, Lora, Okrągłe, Zagroń, Zapolanka
Sąsiednie gminy Jeleśnia, Milówka, Rajcza, Węgierska Górka. Gmina sąsiaduje ze Słowacją.
Przypisy