thumb|Miasto na mapie powiatu radomszczańskiego Radomsko – miasto w województwie łódzkim, siedziba powiatu radomszczańskiego oraz gminy wiejskiej Radomsko. Położone 90 km od Łodzi, 40 km od Częstochowy i 180 km od Warszawy. Leży na Wyżynie Przedborskiej, nad rzeką Radomką.

Było miastem królewskim Korony Królestwa PolskiegoMagazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13. w tenucie radomszczańskiej w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI w.Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 66..

Według danych GUS z 31 grudnia 2023 miasto zamieszkiwały 42 718 osoby.

Położenie Według danych z 2008 Radomsko ma obszar 51,43 km², w tym: tereny zurbanizowane: 13,81 km² użytki rolne: 34,96 km² użytki leśne: 2,17 km² nieużytki: 0,49 km² Miasto stanowi 3,57% powierzchni powiatu. Radomsko leży w historycznej ziemi sieradzkiejZdzisław Noga: Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003, s. 331. .. Położone jest w zachodniej części Wzgórz Radomszczańskich nad rzeką Radomką.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego.

Sąsiednie gminy: Gmina Radomsko, Dobryszyce, Kodrąb, Ładzice

Nazwa miasta Historycznie, pisownia nazwy miasta nie była jednolita. W dokumentach pochodzących z XIII–XV w. najczęściej występują: Radomokye, Radomskye, Radomske, Radomsk, Radomszcze, Radomskie. Dopiero kilka wieków później została przyjęta powszechnie nazwa Radomsko.

Historia

Żydzi w Radomsku Podczas okupacji hitlerowskiej, wiosną 1940 Niemcy utworzyli Getto radomszczańskie dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 9000 Żydów. W październiku 1942 zostali wywiezieni z getta w Radomsku do obozu zagłady Treblinka II i tam zamordowani.

Po licznej tutejszej społeczności żydowskiej zachował się w Radomsku jedynie cmentarz żydowski z ohelem cadyków Rabinowiczów (Wielka Synagoga została zniszczona podczas II wojny światowej), natomiast w Krakowie synagoga Stowarzyszenia Modlitwy i Dobroczynności Chasydów Radomszczańskich oraz Synagoga chasydów z Radomska. Oprócz tego w Radomsku istnieje Otwarte Muzeum Żydowskie upamiętniające miejsca związane z Żydami. W 2016 roku wmurowano kamień węgielny pod Żydowskie Centrum Pielgrzyma w Radomsku przy ul. Rabina Szlomo Rabinowicza.

Zabytki Klasztor franciszkanów ufundowany przez Władysława Łokietka; reprezentuje style od gotyku po późny barok, trawiony licznymi pożarami; XIII/XIV w.; Drewniany kościół św. Marii Magdaleny (XVI, XVIII wiek; murowane kamienne prezbiterium, najstarsza część kościoła) – fundacja królowej Bony); Kolegiata św. Lamberta (1869–1876) zaprojektowany przez jednego z polskich architektów końca XIX w. Konstantego Wojciechowskiego, w stylu neobarokowym;

Dane z 30 czerwca 2004 Ratusz (1857) w stylu romantycznym, obecnie siedziba Muzeum Regionalnego w Radomsku; Drewniany kościół parafialny pw. św. Rocha w dzielnicy Stobiecko Miejskie (1502); wewnątrz piękny gotycko-renesansowy tryptyk z XVI w.; Cmentarz żydowski (kirkut); Chałupa tatarska w dzielnicy Stobiecko Miejskie, obecnie należy do Muzeum Regionalnego; Kamienice z przełomu XIX i XX wieku w centrum miasta; Pałacyk na ul. Stefana Batorego, obecnie Hotel Zameczek; Dworek z początków XX w. przy ulicy Młodzowskiej; Zabytki architektury przemysłowej, m.in. wieża ciśnień; Cmentarz Stary w Radomsku Willa przy ul. Gabriela Narutowicza, obecnie Miejska Biblioteka Publiczna. Willa z 1881 roku, przy ul. Kolejowej 2, odrestaurowana w latach 2008–2013 przez prywatnego przedsiębiorcę, obecnie sala bankietowa, pub, a dawniej dom mieszkalny braci Thonet, założycieli Fabryki Mebli Giętych FAMEG. W czasie powojennym mieściło się tam przedszkole i żłobek miejski, a w latach 90. kasy biletowe i pomieszczenia biurowe PKP.

Zabytki niezachowane: Cerkiew prawosławna pw. św. Mikołaja Cudotwórcy przy dzisiejszym skrzyżowaniu ulicy Staszica z ul. G. Narutowicza (zbudowana w latach 1909–1912, zburzona w 1925); Cerkiew prawosławna pw. św. Sergiusza z Radoneża – świątynia wojskowa, przy obecnej ul. Bugaj (zbudowana w 1893, zburzona po 1918); Kościół Ewangelicki przy ul. Wł. Reymonta; Pałacyk przy ul. Wł. Reymonta; Stary Ratusz na placu 3 maja; Wielka Synagoga przy obecnej ulicy B. Joselewicza (zbudowana w 1908 roku, spalona w okresie II wojny światowej)

Osiedla i ulice Centrum (obejmuje historyczne śródmieście Radomska, złożone głównie z kamienic oraz osiedle mieszkaniowe w kwartale ulic Stefana Wyszyńskiego – Feliksa Fabianiego – Rolna – Tysiąclecia; główne ulice: plac 3 Maja, Gabriela Narutowicza, Krakowska, Przedborska, Władysława Reymonta, Tadeusza Kościuszki, Stefana Żeromskiego) Osiedle Tysiąclecia (osiedle powstało w 1967; obejmuje zespoły mieszkaniowe z lat 70. i 80. XX w. jak również w niewielkim stopniu zabudowę jednorodzinną i szeregową; główne arterie: Tysiąclecia, Piastowska, Jagiellońska, Leszka Czarnego, Armii Krajowej, Starowiejska) Osiedle Kowalowiec (powstało w okresie międzywojennym jako osiedle dla bezrobotnych; po wojnie obszar gwałtownej rozbudowy jednorodzinnej; przy ulicy 11 Listopada oraz Brzeźnickiej (od Antoniego Pajdaka do Jana Matejki) znajdują się bloki mieszkalne; główne arterie: 11 Listopada, ks. Kościowa) Osiedle Brzeźnicka (obejmuje bloki mieszkalne wybudowane w latach 60. na ulicach Brzeźnickiej, Miłej i Stefana Batorego) Młodzowy (obszar dawnej Kolonii Młodzowy; główne ulice: Młodzowska, Ignacego Krasickiego, Henryka Sucharskiego) Kopiec (powstały przed II wojną światową obszar złożony z domów jednorodzinnych i niskich kamienic; główne ulice: Józefa Ignacego Kraszewskiego, Kopiec) Miłaczki – Bugaj (powstały przed II wojną światową obszar złożony z domów jednorodzinnych i niskich kamienic; główne ulice: Bugaj, Jana Kilińskiego, Miłaczki, Hugona Kołłątaja, Architektów) Osiedle Dwunastka (osiedle mieszkaniowe przy ulicach Targowej i Piwnej, wybudowane w latach 90. przez SM „Dwunastka”) Osiedle Adama Mickiewicza (osiedle domów jednorodzinnych powstałe w latach 80; główne ulice: Szarych Szeregów, Pana Tadeusza, Jacka Soplicy) Osiedle Stefana Batorego (osiedle domów jednorodzinnych powstałe w czasach PRL; główne ulice: Ciepła, Henryka Sienkiewicza, ks. Antoniego Turleja) Folwarki (wieś przyłączona do Radomska w 1977; główne ulice: Krakowska, Gidelska, Marii Dąbrowskiej, Stara Droga) Wymysłówek (wieś przyłączona do Radomska w 1986; główne ulice: Wymysłowska) Sucha Wieś (wieś przyłączona do Radomska w 1986; główne ulice: Partyzancka, Strażacka, Strzałkowska) Stobiecko Miejskie (wieś przyłączona do Radomska w 1986; główne ulice: Brzeźnicka, św. Rocha) Bogwidzowy (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku; główne ulice: Mikołaja Reja, Przemysłowa, Jeżynowa) Bartodzieje Podleśne, Bartodzieje Bankowe, Bartodzieje Włościańskie (wsie przyłączone do Radomska w 1986; główne ulice: Gabriela Narutowicza, Wincentego Witosa, Batalionów Chłopskich) Saniki (wieś przyłączona do Radomska w 1986; główne ulice: Sanicka) Kierków (okolice cmentarza żydowskiego w Radomsku)

Demografia Dane demograficzne: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 46 087 100 24 319 52,77 22955 47,23Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 896

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Radomska w 2014 roku

Pomniki

św. Jadwigi Andegaweńskiej Króla Polski, patronki miasta Pomnik – obelisk upamiętniający 65 rocznicę likwidacji przez niemieckich okupantów getta żydowskiego w Radomsku św. Jana Nepomucena Popiersie Władysława Stanisława Reymonta Ławeczka Władysława Reymonta Konstytucji 3 Maja Grób Nieznanego Żołnierza Jana Pawła II (trzy) Stanisława Staszica Konspiracyjnego Wojska Polskiego mogiła – pomnik żołnierzy polskich i radzieckich oraz ofiar okupacji niemieckiej na Nowym Cmentarzu

Gospodarka Radomsko jest dużym ośrodkiem przemysłu drzewnego z ponad 125-letnią tradycją. Najstarszym zakładem meblowym jest Fameg. na terenie Radomska i najbliższej okolicy zarejestrowanych jest ponad 600 zakładów stolarskich, z których większość powstała po 1990. Radomsko jest też dużym ośrodkiem przemysłu metalowego, maszynowego i szklarskiego.

Radomsko leży na szlaku komunikacyjnym przy trasie A-1 i posiada podstrefę Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (ŁSSE), w której działa kilkanaście przedsiębiorstw. Pod południową częścią Radomska (w dzielnicy Stobiecko Miejskie) znajdują się odkryte w latach 70. XX w. duże pokłady wód geotermalnych.

W mieście jest 6 hoteliZameczek, Europa, As, Exclusive, Milenium, Restauracja Hotel Zodiak..

Wyludnienie miasta

Od kilku lat Radomsko sukcesywnie wyludnia się. Według danych Polskiej Akademii Nauk Radomsko jest jednym z najszybciej wyludniających się miast w województwie łódzkim. W wyniku emigracji miasto to mogło zmniejszyć się o 8 do 10 tysięcy osób – to jest 16% wszystkich mieszkańców miasta. Faktyczna liczba mieszkańców może wynosić więc od 38 tysięcy do 40 tysięcy. Wyliczenie oparto na podstawie sporządzonych umów na wywóz śmieci, gdzie wnosi się opłatę od osoby. Liczba ta odpowiada Radomsku z 1978, gdzie według spisu powszechnego w mieście zamieszkiwało 39 500 mieszkańców. W ciągu ostatnich kilkunastu lat w mieście odnotowuje się ujemny przyrost naturalny oraz ujemne saldo migracji mieszkańców. Przykładowo w 2016 w Radomsku urodziło się 378 dzieci, a zmarły 572 osoby, co oznacza, że zmarło o 194 osób więcej, niż się urodziło. Według Polskiej Akademii Nauk w powiecie i Radomsku do 2050 ludność zmniejszy się o ok. 30 procent. W powiecie radomszczańskim zostanie 75–78 tys. mieszkańców, w samym Radomsku niespełna 30 tysięcy. Wyludnienie miasta zaczyna stawać się niepokojącym zjawiskiem, które odbija się na życiu gospodarczym miastaInformatycy potrzebni od zaraz [reklama]., a firmy mają problemy ze znalezieniem pracowników.

Tabela urodzeń i zgonów oraz saldo migracji mieszkańców. RokLiczba urodzeńLiczba zgonówPrzyrost naturalnySaldo migracji2018371545 -174 -1572017407568 -161 -1582016378572 -194 -1992015364538 -174 -1872014367512 -145 -762013370556 -186 -1642012395536 -141 -422011408574 -166 -1422010416539-123 -2472009466554-88 -282008439536 -97 -1582007458538 -80 -1142006443508 -65 -1772005405503 -98 -1302004405533 -128 -226

Ludność ukraińska