Zarodziec (Plasmodium) – rodzaj jednokomórkowych pierwotniaków, pasożytów wewnątrzkomórkowych wywołujących malarię u gadów, ptaków i ssaków (w tym ludzi). Wszystkie gatunki są przenoszone przez komary.
Inwazyjna postać zarodźca (sporozoit) rozpoczyna cykl życiowy w śliniankach komara. Gdy komar ugryzie żywiciela zarodźca (np. człowieka), sporozoit przedostaje się do jego układu krwionośnego. Następnie wędruje do wątroby i śledziony, gdzie rozmnaża się bezpłciowo, tworząc kryptozoity, które dostają się do erytrocytów. Tam namnażają się i rosną, aż erytrocyt się rozerwie. Uwolnione w ten sposób merozoity atakują kolejne krwinki. Temu etapowi malarii towarzyszy gorączka i dreszcze. Z części merozoitów tworzą się gametocyty, które po ugryzieniu żywiciela przez komara przedostają się do przewodu pokarmowego tego ostatniego. Tam gametocyty przekształcają się w gamety i następuje rozmnażanie płciowe. Powstałe zygoty przenikają przez ścianę jelita i tworzą sporozoity, które przedostają się do ślinianek komara.
Sześć gatunków atakujących człowieka i wywołujących różne postacie malarii:
Podrodzaj Laverania Plasmodium falciparum (zarodziec sierpowaty) Podrodzaj Plasmodium Plasmodium vivax (zarodziec ruchliwy) Plasmodium ovale (zarodziec owalny), obecnie uważany za obejmujący 2 odrębne gatunki: Plasmodium ovale curtisi Plasmodium ovale wallikeri Plasmodium malariae (zarodziec pasmowy) Plasmodium knowlesi ()Kuna A. Gajewski M.: Malaria w: Flisiak R.(red): Choroby zakaźne i pasożytnicze. T IV. Wydawnictwo Czelej 2020.
Inne gatunki: Plasmodium berghei Plasmodium brasilianum Plasmodium chabaudi Plasmodium cynomolgi Plasmodium gallinaceum Plasmodium lophurae
Przypisy
Kategoria:Apikompleksy