thumb|Peumus boldus thumb|Owoce Xymalos monospora Poleńcowate (Monimiaceae) – rodzina niewielkich drzew, krzewów, rzadko lian z rzędu wawrzynowców (Laurales). Należy do niej w zależności od ujęcia systematycznego 22 do 25 rodzajów z ok. 275 gatunkami. Występują na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej i subtropikalnej, do strefy umiarkowanej sięgając na półkuli południowej (w Chile, Australii i w Nowej Zelandii).
Liście Peumus boldus z Ameryki Południowej służą do wyrobu przyprawy i naparów, owoce tego gatunku są spożywane, a z kory sporządzany jest barwnik. Z drewna wytwarza się węgiel drzewny. Drewno kilku gatunków jest użytkowane lokalnie. Cenionego drewna dostarcza Xymalos monospora i Hedycarya angustifolia. Poza tym w kosmetyce i medycynie wykorzystywane bywają olejki eteryczne z tych roślin.
Morfologia Pokrój Niewielkie, aromatyczne drzewa, krzewy i liany. Liście Naprzeciwległe, rzadko w okółkach, pojedyncze, zwykle całobrzegie, rzadko słabo piłkowane lub ząbkowane, bez przylistków. Za młodu liście są często owłosione, z wiekiem zwykle łysieją. Kwiaty Zwykle zebrane w wierzchotkowate kwiatostany, rzadziej pojedyncze. Kwiaty są jednopłciowe (obupłciowe u rodzaju Hortonia), promieniste, drobne. Dno kwiatowe kubeczkowate, dzwonkowate do kulistawego. Liczba listków okwiatu jest różna u poszczególnych przedstawicieli, wynosi od 3 do wielu, często w dwóch lub większej liczbie okółków. W kwiatach męskich liczba pręcików sięga do 1800 (rodzaj Tambourissa), czasem zrastają się one w rurkę (rodzaj Tetrasynandra). Nitki i łączniki są rozszerzone, często przerastają pylniki, tworząc szczytową, sterylną i ogruczoloną część pręcika, czasem upodabniając się do listków okwiatu. Pylniki otwierają się pękając szczelinowo lub klapami. Ziarna pyłku są pojedyncze (złączone w tetrady tylko u Hedycarya). Słupkowie tworzą wolne i liczne słupki (tylko w rodzaju Xymalos i Hennecartia pojedyncze; u Decaryodendron jest ich do tysiąca, a u Tambourissa do dwóch tysięcy), zawierające po jednym zalążku. Słupki są nagie lub pokryte jednokomórkowymi włoskami, często drewniejącymi lub gwiazdkowatymi. Owoce Orzechy i pozorne pestkowce – z właściwym owocem otoczonym przez zmięśniałe dno kwiatowe. Nasiona zawierają dużo bielma i drobny zarodek.
Systematyka W dawniejszych systemach włączano tu rodzaje z rodzin oboczkowate Atherospermataceae i Siparunaceae obejmujące podobne morfologicznie rośliny, ale w efekcie rodzina była taksonem polifiletycznym. Niejasne pozostają relacje między poleńcowatymi a hernandiowatymi Hernandiaceae i wawrzynowatymi Lauraceae – analizy wskazują na siostrzany charakter poleńcowatych względem obu tych rodzin, ewentualnie tylko hernandiowatych (z wawrzynowatymi zajmującymi pozycję bazalną w grupie).
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Podział na rodzaje
Przypisy
Kategoria:Poleńcowate