thumb|Wojska Łączności w 1939 przed wybuchem II wś 6 batalion telegraficzny (6 btlgr) – oddział łączności Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne Po rozformowaniu 2 pułku łączności (24 września 1930 roku) wchodzący dotychczas w jego skład II batalion został samodzielnym oddziałem. W tym samym roku na podstawie rozkazu szefa łączności Ministerstwa Spraw Wojskowych oddział został przemianowany na 6 batalion.

Jesienią 1937 roku została zlikwidowana kadra kompanii szkolnej, a w jej miejsce utworzona 5 kompania liniowa.

21 sierpnia 1939 został wydany rozkaz DDO MSWojsk. L. 9143/Org. tjn. w sprawie utworzenia pułku łączności w Jarosławiu i przeniesieniu II baonu pułku radiotelegraficznego. Pułk miał powstać w styczniu 1940 z połączenia 6 btlgr (5 kompanii) i II/pradio (4 kompanie) oraz przejąć zadania mobilizacyjne 6 btlgr i część zadań mob. pułku radio. Po ogłoszeniu mobilizacji powszechnej wydany został rozkaz DDO MSWojsk. L. 10671/Org. tjn. wstrzymujący prace związane z utworzeniem pułku. Sformowanie pułku „miało na celu stworzenie silnego ośrodka mob. łączności na południu Polski oraz zdecentralizowanie mob. jednostek radio dla dowództw operacyjnych, skoncentrowanej dotychczas w jednym jedynym miejscu (pułk radio – Warszawa)”.

Mobilizacja Batalion był jednostką mobilizującą. Dowódca batalionu był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji jednostek łączności. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” 6 batalion telegraficzny mobilizował niżej wymianione jednostki łączności: w mobilizacji niejawnej, w grupie brązowej (podgrupa 5): kompanię stacyjną łączności nr 19, kompanię stacyjną łączności nr 20, w mobilizacji niejawnej, w grupie żółtej: kompanię telefoniczno-kablową nr 32, kompanię telefoniczno-kablową nr 33, kompanię telefoniczno-budowlaną nr 21, kompanię telefoniczno-kablową nr 34, kompanię telefoniczno-kablową nr 35, kompanię telefoniczno-budowlaną nr 22, samodzielną drużynę gołębi pocztowych nr 19, pluton łączności Kwatery Głównej nr 47, kompanię telefoniczną nr 47, drużynę parkową łączności nr 47, w I rzucie mobilizacji powszechnej: Stację Telegraficzną nr 7, Stację Telegraficzną nr 8, Stację Telegraficzną nr 9, Stację Telegraficzną nr 10, Stację Telegraficzną nr 11, Stację Telegraficzną nr 12, kompanię telefoniczno-kablową nr 36, kompanię telefoniczno-kablową nr 37, kompanię telefoniczno-budowlaną nr 23, samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 22, samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 23, samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 24, samodzielny pluton telefoniczno-kablowy nr 25, samodzielny pluton telefoniczno-budowlany nr 21, samodzielny pluton telefoniczno-budowlany nr 22, w II rzucie mobilizacji powszechnej: park łączności nr 17, kompania marszowa telegraficzna nr 15, kompania marszowa telegraficzna nr 16, Stacja Gołębi Pocztowych nr 1, Ośrodek Zapasowy Telegraficzny „Jarosław”.

23 sierpnia 1939 zarządzona została mobilizacja jednostek oznaczonych kolorem brązowym. Godzina „A” wyznaczona została na godz. 6.00 24 sierpnia. 27 sierpnia około południa zarządzona została mobilizacja jednostek oznaczonych kolorem żółtych na obszarze Okręgu Korpusu Nr X. Godzina „A” wyznaczona została na wieczór tego dnia.

Dla Armii „Karpaty” zmobilizowano jeden zestaw jednostek łączności, obejmujący: kompanię stacyjną łączności nr 19 pod dowództwem por. Bronisława Ryszarda Zajączyńskiego, kompanię telefoniczno-budowlaną nr 21 pod dowództwem por. rez. Juliana Tyszki, kompanię telefoniczno-kablową nr 32 pod dowództwem ppor. Juliana Wiktora Wortmanna, kompanię telefoniczno-kablową nr 33. Na stanowisko dowódcy łączności Armii „Karpaty” został wyznaczony dotychczasowy dowódca batalionu, ppłk Wiktor Jakub Bernacki. Wymieniony oficer 28 sierpnia 1939 przybył do Rzeszowa, a następnego dnia objął kierownictwo węzła telekomunikacyjnego. 2 września przybyła z Warszawy kompania radio nr 15 pod dowództwem por. Marian Szmidta, zmobilizowana przez pułk radio, która uzupełniła zestaw jednostek łączności armii.

Drugi zestaw jednostek telegraficznych łączności operacyjnej przeznaczono dla Armii „Łódź”. 1 września 1939 dowódca armii przydzielił go dowódcy Grupy Operacyjnej „Piotrków”. Zestaw obejmował on: kompanię stacyjną łączności nr 20, kompanię telefoniczno-budowlaną nr 22, kompanię telefoniczno-kablową nr 34 pod dowództwem por. Józefa Mikulskiego, kompanię telefoniczno-kablową nr 35.

Zestaw jednostek łączności oznaczonych wspólnym numerem „47” przeznaczony był dla rezerwowej 36 Dywizji Piechoty. Dowódcą kompanii telefonicznej nr 47 był por. łącz. Mieczysław Ziemowit Rebajn.

Ostatnią jednostką sformowaną w mobilizacji alarmowej była samodzielna drużyna gołębi pocztowych nr 19. Została przeznaczona do głównego odwodu naczelnego dowódcy łączności.

30 sierpnia 1939 między godz. 10.00 a 11.00 powtórnie zarządzono mobilizację powszechną. Jako jej pierwszy dzień wyznaczono 31 sierpnia.

Do głównego odwodu naczelnego dowódcy łączności przewidziano także kompanię telefoniczno-budowlaną nr 23 pod dowództwem por. Władysława Połońskiego.

Kompania marszowa telegraficzna nr 16 została zmobilizowana przez por. rez. Edwarda Michała Białkowskiego w dniach 5–7 września 1939, w folwarku oddalonym o 3 km od Jarosławia. W kompanii było 10 oficerów. 9 lub 10 września kompania przeszła w bród rzekę San i połączyła się w pobliskiej wiosce z kompanią marszową telegraficzną nr 15. Zgodnie z otrzymanymi rozkazami kompania miała maszerować do Przemyśla, lecz sytuacja zmusiła dowódcę do zmiany trasy. Kompania skierowała się do Lubienia Wielkiego, do którego przybyła 12 września. Następnie przez Lwów i Gliniany do Pomorzan. 16 września w Pomorzanach por. Białkowski spotkał dowódcę OZ Tlgr „Jarosław”. Następnie kompania pomaszerowała przez Monasterzyska do Stanisławowa. Nad ranem 19 września w okolicy Stanisławowa kompania została rozbrojona przez oddziały Armii Czerwonej.

Żołnierze batalionu Dowódcy batalionu ppłk łącz. Wacław Świętochowski (do XI 1933 → dyspozycja Ministra Poczt i TelegrafówDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 26 stycznia 1934 r., Nr 2, s. 21. Dyspozycja do 31 lipca 1933.) ppłk łącz. Jan Kaczmarek (XI 1933 - 2 XI 1934 → komendant CWŁącz) ppłk łącz. Aleksander Stanisław Kornel Stebelski (1 XII 1934Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 22 grudnia 1934 r., Nr 14, s. 267. - 20 X 1935) mjr / ppłk łącz. Wiktor Jakub Bernacki (20 X 1935 – 1939)

Zastępcy dowódcy batalionu mjr łącz. Zygmunt Franciszek Chimiak (do 1937) mjr łącz. Eugeniusz Wiktor Łysak (1937 - 1939)

Kwatermistrzowie batalionu kpt. / mjr łącz. Tadeusz Józef Jan Jakubowski (do 1937) kpt. / mjr. łącz. Józef I Wilk (1937 – 1939)

Oficerowie batalionu kpt. łącz. rez. Józef Greiner kpt. łącz. rez. Władysław Horoszkiewicz †1940 Katyń kpt. łącz. rez. Tadeusz Porembalski ppor. łącz. rez. Bronisław Bielec †1940 Katyń ppor. łącz. rez. inż. Gustaw Tadeusz Stanisław Hantke †1940 Charków ppor. łącz. rez. Mieczysław Obarski ppor. łącz. rez. Mieczysław Olszewski †1940 Katyń ppor. łącz. rez. Wacław Jan Osiński †1940 Katyń ppor. łącz. rez. Czesław Rudlicki †1940 Katyń ppor. łącz. rez. Stanisław Śniegocki †1940 Katyń ppor. łącz. rez. Stanisław Wajda ppor. łącz. rez. Marian Spojda †1940 Katyń

+Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939Stanowisko etatoweStopień, imię i nazwiskoprzydział we wrześniu 1939 (uwagi)dowódca batalionuppłk łącz. Wiktor Jakub Bernackidca łączności Armii „Karpaty”I zastępca dowódcymjr łącz. Eugeniusz Wiktor Łysakdowódca OZ Tlgr „Jarosław”adiutantkpt. Bronisław Kazimierz Nanowskidca komp. telef. 24 DP, niemiecka niewolalekarzpor. lek. Maksymilian Eugeniusz HeroldII zastępca dowódcy [kwatermistrz] mjr łącz. Józef I Wilkkwatermistrz OZ Tlgr „Jarosław”oficer mobilizacyjnypor. Bohdan Marek Kruszyńskizastępca oficera mobilizacyjnegopor. Zenon Podziewskioficer administracyjno-materiałowykpt. piech. Władysław PaleskiOZ 2 DP Leg.oficer gospodarczykpt. int. Feliks Gutmeyerofic. gosp. OZ Tlgr „Jarosław”dowódca kompanii obsługichor. Józef Kryteldowódca 1 kompanii kpt. Stanisław Iwańskidowódca plutonuppor. Władysław Wrzesińskidowódca 2 kompaniipor. Mieczysław Ziemowit Rebajndca komp. telef. nr 47dowódca plutonuppor. Aleksander Pawłowiczdowódca plutonuppor. Jan Wojnodowódca 3 kompaniipor. Bogumił Julian Henrichdca 1 komp. OZ Tlgr „Jarosław”dowódca plutonuppor. Jan Bartłomiej KapsaOZ Tlgr „Jarosław”dowódca plutonuppor. Julian Wiktor Wortmanndca komp. telef.-kabl. nr 32dowódca 4 kompaniipor. Bronisław Ryszard Zajączyńskidowódca plutonuppor. Franciszek Czyżkowskidowódca plutonuppor. Franciszek Kowalczykdowódca plutonuppor. Włodzimierz Latyńskidowódca 5 kompaniipor. Władysław Wacław Paprockidowódca plutonuppor. Jan Klejnokomendant parkukpt. adm. (piech.) Wincenty Kozłowskina kursie oficerów sportowych w AWFpor. łącz. Maksymilian Szocofic. żywność. OZ Tlgr „Jarosław”

Symbole batalionu Sztandar

23 maja 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru 6 btlgrDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r., poz. 89.. 18 czerwca 1937 roku, w Warszawie, marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy baonu sztandar ufundowany przez społeczeństwo Jarosławia i Przeworska.

Na lewej stronie płatu sztandarowego są umieszczone: w prawym górnym rogu na tarczy wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, w lewym górnym rogu na tarczy znak wojsk łączności, w prawym dolnym rogu na tarczy herb Jarosławia, w lewym dolnym rogu na tarczy herb Przeworska, na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Płoskirów 6 VIII 1920”Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 7 z 19 czerwca 1937 roku.

Wrześniowe losy sztandaru opisane są w dwóch notatkach.

Relacja z Banknock: cyt.: "6 Batalion Telegraficzny, 7 Batalion Telegraficzny. - Sztandary przewiezione zostały we wrześniu 1939 na Węgry przez mjra Eugeniusza Łysaka, po czym drogą dyplomatyczną odesłane do Francji".

Notatka ppor. J. Dobrowolskiego, ppor. Jana Bartłomieja Kapsy i mjr. Eugeniusza Łysaka sporządzona 13 października 1939 roku w obozie w Csiz-Furdo o treści: „stwierdzamy, że w dniu 13 X 1939 r. zostały przekazane przez mjr. Eugeniusza Łysaka panu gen. bryg. Dembińskiemu, komendantowi obozu internowanych na Węgrzech 2 (dwa) sztandary wojskowe, tj. 6 Baonu Telegr. Jarosław i 7 Baonu Telegr. Poznań”.

Sztandar aktualnie eksponowany jest w Instytucie gen. Sikorskiego w Londynie.

Odznaka pamiątkowa

19 czerwca 1937 roku minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 6 btlgrDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r., poz. 87.. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt równoramiennego krzyża pokrytego czarną emalią z chabrowym obrzeżem. W centrum herb Jarosławia w srebrnym wieńcu. Krzyż nałożony na złotą tarczę słoneczną z czterema błyskawicami o grotach skierowanych na zewnątrz. Trzyczęściowa - oficerska, wykonana w tombaku srebrzonym i emaliowana. Medalion z herbem przytwierdzony nitami, od spodu przykręcona promienista tarcza, na której wybity numer nadania. Wykonanie: Zjednoczeni Grawerzy - Warszawa.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony łączności II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Jarosławiu