Kaiserliche Marine (z ) – marynarka wojenna Cesarstwa Niemieckiego, powstała w 1871 roku z przekształconej floty Związku Północnoniemieckiego. Początkowo była przewidywana głównie do obrony własnych wybrzeży i szlaków handlowych, wkrótce została zaangażowana we wspieranie niemieckich interesów imperialnych, a od lat 90. XIX wieku była sukcesywnie rozbudowywana. Wielkie zasługi dla jej rozwoju położył admirał Alfred von Tirpitz, od 1897 roku minister marynarki. W wyniku promowanych przez niego, a wspieranych przez cesarza Wilhelma II programów rozbudowy floty, Kaiserliche Marine stała się w latach poprzedzających I wojnę światową drugą potęgą morską świata, ustępując jedynie Royal Navy.
W trakcie działań wojennych w latach 1914–1918 okręty niemieckie brały udział w szeregu większych i mniejszych starć, poczynając od bitwy pod Coronelem, pierwszej od ponad stulecia porażki Royal Navy na morzu. W największym z nich, bitwie jutlandzkiej, Kaiserliche Marine odniosła taktyczne zwycięstwo, ale sytuacja strategiczna spowodowała niemal całkowite zaniechanie akcji dużych jednostek, przenosząc ciężar prowadzenia wojny na okręty podwodne.
W wyniku ustaleń rozejmu w Compiègne z 11 listopada 1918 roku niemal wszystkie spośród nowoczesnych okrętów floty cesarskiej zostały internowane w brytyjskiej bazie, w Scapa Flow. Tam też faktycznie zakończyła się historia Kaiserliche Marine, gdy dla uchronienia ich przed przejęciem przez zwycięzców, zostały 21 czerwca 1919 roku zatopione przez własne załogi.
Pierwsze lata thumb|Niemiecka karta pocztowa z widoczną banderą wojenną wzoru obowiązującego do 1892 Zwycięstwo w wojnie francusko-pruskiej pozwoliło kanclerzowi Związku Północnoniemieckiego i premierowi Prus, Ottonowi von Bismarckowi, urzeczywistnić swe dążenia: 18 stycznia 1871 roku Wilhelm I Hohenzollern proklamował się w Wersalu cesarzem niemieckim. Marynarka wojenna II Rzeszy została powołana na mocy ustawy konstytucyjnej z 16 kwietnia 1871 roku. W akcie tym po raz pierwszy (Sekcja IX, Artykuł 53) została użyta nazwa Kaiserliche MarineAndrzej Perepeczko: Rozkwitająca Kaiserliche Marine.. W istocie nastąpiła jedynie zmiana nazwy: flota Cesarstwa była dawną marynarką wojenną Związku Północnoniemieckiego (Marine des Norddeutschen Bundes), początkowo zachowano również tę samą banderę. Rozkaz cesarski z dnia 15 czerwca tego samego roku ustalał zasady dowodzenia flotą, przekazując je Ministrowi Marynarki z zachowaniem roli cesarza jako głównodowodzącego. Tymczasowym dowódcą floty został książę Adalbert Pruski. Od 1 stycznia 1872 roku Ministerstwo Marynarki otrzymało oficjalną nazwę Admiralicji Cesarskiej (Kaiserliche Admiralität). Jej pierwszym szefem został mianowany generał armii lądowej, Albert von Stosch. Wzorem Royal Navy, okręty floty cesarskiej otrzymały przed nazwą akronim SMS, pochodzący od słów Seiner Majestät Schiff (Okręt Jego Cesarskiej Mości).
W planach kanclerza Bismarcka nie było miejsca na silną flotę wojenną Cesarstwa. Wybór generała von Stoscha na stanowisko, dokonany z pominięciem admirałów Związku Północnoniemieckiego (w tym bohatera wojny 1864 roku, ) był uzasadniony jego zdolnościami administracyjnymi i politycznymi a popierany przez znaczące osobistości, w tym Kronprinza. Polityka Bismarcka nie zamierzała wspierać niemieckiej ekspansji morskiej i kolonialnej, czego oczywistymi przejawami była rezygnacja w traktacie pokojowym z Francją (zawartym 10 maja 1871 roku we Frankfurcie) z przejęcia w ramach reparacji którejś z francuskich kolonii lub części floty pokonanychWedług własnych słów Bismarcka z lutego 1871 roku, Niemcom kolonie byłyby równie zbędne, jak szable polskiej szlachcie, która szczyci się nimi gdy nie ma się w co ubrać. Za: . Dla Kaiserliche Marine wyznaczone zostały jedynie zadania obrony własnego wybrzeża, zaś główną siłą broniącą Cesarstwa miała być potężna armia lądowa. Wyrażało się to również w całkowitym podporządkowaniu floty interesom armii.
Główną bazą marynarki zostało założone w 1869 roku Wilhelmshaven i kotwicowisko u ujścia Jade. W 1872 roku powstała Akademia Marynarki Wojennej (Marineakademie) w Kilonii. Rok później zainicjowano plan rozbudowy floty, przewidujący powstanie ośmiu fregat pancernych, sześciu korwet pancernych, siedmiu monitorów, 20 korwet, 18 kanonierek, 20 torpedowców oraz szeregu mniejszych i pomocniczych jednostek. Rozbudowane miały zostać stocznie marynarki w Gdańsku (Stocznia Cesarska), Kilonii i Wilhelmshaven. Postulaty przeznaczenia na realizację tego planu kwoty 218,5 miliona marek zostały drastycznie zredukowane przez Reichstag, przy poparciu kanclerza Bismarcka. W efekcie pierwsze nowe pancerniki kazamatowe dla marynarki cesarskiej powstały w stoczniach brytyjskich i francuskichWpłynęła na to również nieufność rządzących do możliwości niemieckiego przemysłu zbrojeniowego. Także koncern Kruppa był wówczas uważany za niezdolny do skutecznego konkurowania z produktami brytyjskiego Armstronga. Za: .
thumb|left|SMS „Friedrich Carl” Pomimo wszystko jednostki Kaiserliche Marine zaczęły pojawiać się na wodach międzynarodowych. W 1873 roku zespół niemieckich okrętów: fregata pancerna , korweta pancerna i kanonierka „Albatross”, dowodzony przez komodora , został skierowany w rejon śródziemnomorskiego wybrzeża Hiszpanii, dla obrony życia i interesów przebywających tam Niemców w związku z niepokojami jakie wybuchły w tym kraju po proklamacji republiki. Operując w rejonie zajętej przez karlistów bazy floty w Kartagenie, Werner zdobył w energicznych akcjach trzy rebelianckie okręty, wysadzając ich załogi na ląd, a jednostki oddając rządowi hiszpańskiemu. Jego działania zyskały uznanie ze strony współpracujących z nim dowódców brytyjskich, rezydentów niemieckich w Hiszpanii oraz opinii publicznej i prasy w Cesarstwie. Wręcz przeciwna była reakcja kanclerza Bismarcka: Werner został, za nadmierną samodzielność i przekroczenie swych prerogatyw, pozbawiony dowództwa na morzu i przeniesiony na stanowisko szefa stoczni w Wilhelmshaven.
W latach 1874–1876 fregata dowodzona przez komandora Georga von Schleinitza odbyła wyprawę badawczą dookoła świata. Jej kulminacyjnym punktem była obserwacja tranzytu Wenus na Wyspach Kerguelena w grudniu 1874 roku. Rozwój aspiracji kolonialnych Cesarstwa znajdował wyraz w coraz częstszych podróżach mniejszych jednostek na odległe akweny oraz rejsach szkoleniowych zespołów floty, podczas których bandera niemiecka była prezentowana w różnych portach świata, najczęściej w regionie śródziemnomorskim. Podczas jednego z nich, 31 maja 1878 roku w pobliżu brytyjskiego Folkestone, doszło na skutek błędów nawigacyjnych do zderzenia dwóch pancerników: i , w którym ten drugi zatonął wraz z 284 członkami załogi.
Również w 1878 roku rozpoczęła się stała obecność okrętów Kaiserliche Marine w Indiach Zachodnich. Pierwszym była fregata pancerna „Hansa” dowodzona przez komandora , która już w styczniu następnego roku interweniowała w obronie interesów niemieckich podczas rewolucyjnych zamieszek w Wenezueli. Wkrótce, po opłynięciu południowego cypla Ameryki, dotarła w rejon wybrzeża peruwiańskiego, by we wrześniu zawinąć do portu w Callao. Jej obecność uchroniła miasto przed zbombardowaniem przez flotę chilijską podczas toczącej się pomiędzy oboma krajami wojny. W 1882 roku okręty niemieckie brały udział w interwencji w afrykańskim królestwie Dahomeju. W tym samym roku kanonierka „Hyäne” odbyła wyprawę badawczą na Wyspę Wielkanocną. Powoli rozbudowywana Kaiserliche Marine stawała się coraz znaczniejszą potęgą morską. W roku rezygnacji generała von Stoscha ze stanowiska szefa Admiralicji (7 marca 1883) była trzecią flotą świata, po Royal Navy i Marine Nationale, dysponując trzynastoma okrętami pancernymi, taką samą liczbą kanonierek oraz szeregiem mniejszych jednostek dostosowanych do służby kolonialnej. Wśród sfer rządzących rosła świadomość znaczenia istnienia silnej floty dla postępów dyplomacji i utrzymania mocarstwowej pozycji państwa. 17 września 1881 roku, wzorem brytyjskich, odbyła się pierwsza uroczysta parada morska na redzie Kilonii, w obecności cesarza Wilhelma I.
Następcą von Stoscha został również generał armii lądowej – Leo von Caprivi, oficer z bogatą kartą kariery w piechocie, ale zupełnie niezorientowany w sprawach marynarkiMiarą nieznajomości przez von Capriviego (przyszłego kanclerza Rzeszy) zagadnień morskich może być fakt nierozpoznawania przez niego insygniów poszczególnych stopni marynarskich. Za: . Był za to doskonałym wykonawcą zamierzeń kanclerza Bismarcka, podzielającym jego niechęć do ekspansji kolonialnej. Okres, w którym von Caprivi zarządzał marynarką, był czasem całkowitego oparcia strategii obrony państwa na armii lądowej. To jej podporządkowano priorytety zbrojeniowe, flocie pozostawiając jedynie środki pozwalające na zachowanie dotychczasowego stanu posiadania. W założeniach planistów Kaiserliche Marine miała podczas ewentualnej wojny spełniać wyłącznie rolę pomocniczą. W efekcie, o ile armia niemiecka była zdolna do walki na dwóch frontach, z Rosją i Francją jako przyszłymi przeciwnikami równocześnie, marynarka nie byłaby w stanie stawić czoła połączonym siłom rosyjskiej Floty Bałtyckiej i francuskiej Floty Atlantyckiej.
thumb|Korweta „Olga”, lata 80. XIX wieku Realna aktywność Kaiserliche Marine przejawiała się jednak, pomimo oporów kanclerza, w akcjach kolonialnych. 4 lipca 1884 roku załoga kanonierki „Möwe” dokonała aneksji Bagidy w Togolandzie, gdzie ustanowiono niemieckiego gubernatora w osobie Gustawa Nachtigala, a dziesięć dni później podniosła flagę Cesarstwa w Kamerunie. W tym samym roku, w sierpniu, przy aktywnym udziale korwet „Elisabeth” i „Leipzig”, ustanowiono niemiecki protektorat nad terytorium na północ od rzeki Oranje w Afryce Południowej, dając początek Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej, w październiku „Elisabeth” z kanonierką „Hyäne” zajęły Matupi w Archipelagu Bismarcka, a w listopadzie północne wybrzeże Papui. W 1885 roku, pod lufami kotwiczącej na wprost pałacu eskadry niemieckiej, przedstawiciele Cesarstwa zawarli korzystny układ z sułtanem Zanzibaru, na mocy którego uzyskali w dzierżawę pas wybrzeża Tanganiki. W październiku tegoż roku anektowano Wyspy Marshalla, w roku następnym Wyspy Salomona. Nie obyło się bez strat (w czerwcu 1885 roku korweta „Augusta” została wyrzucona przez sztorm na brzeg Zatoki Adeńskiej, zginęło 223 członków załogi) i konfliktów: próba aneksji Wysp Karolińskich przez kanonierkę „Iltis” w 1885 roku wywołała gwałtowny protest Hiszpanii, roszczącej sobie prawa do archipelagu. Aby uniknąć wojny, Bismarck oddał sprawę pod osąd arbitrażu papieskiego, który przyznał wyspy Hiszpanom, dając Niemcom prawo do założenia na jednej z nich stacji bunkrowej i swobodę handlu.
3 czerwca 1887 roku uroczyście położono kamień węgielny pod budowę Kanału Cesarza Wilhelma. Miał on skrócić drogę z Bałtyku na Morze Północne i dać swobodę ruchów okrętom niemieckim nawet w przypadku ewentualnej blokady Cieśnin Duńskich. W uroczystości brało udział 21 jednostek Kaiserliche Marine, w tym siedem pancerników, które uświetniły ją salutem armatnim. Była to już ostatnia rewia morska z udziałem cesarza Wilhelma I przed jego śmiercią 9 marca 1888 roku.
Epoka wilhelmińska thumb|Cesarz Wilhelm II (w środku) na pokładzie małego krążownika „Geier”, 1894 Po krótkim panowaniu Fryderyka III, tron Rzeszy objął jego syn, Wilhelm II. Osobiście zafascynowany flotą, był już wcześniej mocno skonfliktowany z von Caprivim i całkiem jawnie wspierał opozycyjnych wobec niego oficerów marynarki. Po matce wnuk królowej Wiktorii, uważał brytyjską strategię morską za najlepszą na świecie, a Royal Navy za wzór do naśladowania. Wilhelm skorzystał wkrótce ze swych konstytucyjnych prerogatyw do osobistego dowodzenia marynarką i doprowadził do dymisji Capriviego. Jego następcą został mianowany wiceadmirał (w 1878 roku pechowy dowódca pancernika „Großer Kurfürst”), a po jego rychłej śmierci w styczniu 1889 roku wiceadmirał .