thumb|Trzon i blaszki ciemnobiałki ciemnej
Ciemnobiałka ciemna (Melanoleuca melaleuca (Pers.) Murrill) – gatunek grzybów należący do rodziny Melanoleucaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Melanoleuca, Melanoleucaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Agaricus melaleucus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1911 r. William Alphonso Murrill, przenosząc go do rodzaju Melanoleuca. Niektóre synonimy naukowe:
Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka czarniawa lub ciemnogłówka ciemna.
Morfologia Kapelusz Średnica 3–8 cm. W młodości jest łukowaty i ma podwinięty brzeg, potem staje się rozpostarty. Brzeg kapelusza ostry, często pofalowany, z małym tępym garbem na środku. Kolor od jasnobrązowego przez siwoczarny do ciemnobrązowego. U starszych grzybów kolor blednie. Blaszki Bardzo gęste, wykrojone przy trzonie i zbiegające ząbkiem. Są białe i bardzo długo nie zmieniają koloru. Oprócz blaszek biegnących przez cały promień kapelusza, do samego trzonu istnieją też blaszki krótsze, nie dochodzące do trzonu. Trzon Wysokość 4–12 cm, grubość 8–18 mm. Jest walcowaty, pełny, włóknisty i nieco zgrubiały przy podstawie. Nie posiada pierścienia. Powierzchnia jest nieco podłużnie włóknista lub karbowana i ubarwiona tak samo, jak kapelusz. Miąższ Biały, nieco brązowiejący w górnej części trzonu. Ma lekki gorzko migdałowy zapach i niewyraźny smak. Nie zmienia koloru po przełamaniu. Wysyp zarodników Bezbarwny. Zarodniki eliptyczne, z drobną, delikatną ornamentacją, amyloidalne o rozmiarach 7–8,5 × 5,5–5 μm. Gatunki podobne Ciemnobiałka prążkowanotrzonowa (Melanoleuca grammopodia) ma wyraźnie podłużnie karbowany trzon i nie ma migdałowego zapachu. Ciemnobiałka jasnoszara (Melanoleuca exscissa) jest jaśniejsza.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej i Europie. W Polsce jest raczej pospolita. W piśmiennictwie mykologicznym opisano liczne jej stanowiska na terenie całego kraju.
Saprotrof. Rośnie wśród traw, na dobrze oświetlonych miejscach w lasach mieszanych, liściastych i iglastych i w zaroślach.
Znaczenie Grzyb jadalny. Jest trudny do odróżnienia od innych gatunków ciemnobiałek, jednak dla grzybiarzy zwykle nie ma to większego znaczenia, gdyż wszystkie ciemnobiałki europejskie są jadalne.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Melanoleucaceae Kategoria:Mykobiota Polski