thumb|Kobierzec parnika wspaniałego na stanowisku naturalnym thumb|Kwiaty parnika wspaniałego thumb|Kwiat Disporum smilacinum Parnik (Disporum Salisb. ex G.Don) – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny zimowitowatych, obejmujący 20 gatunków występujących w Azji, na obszarze od subkontynentu indyjskiego przez Półwysep Indochiński i Chiny do dalekiego wschodu Rosji, Japonii, Korei i Indonezji. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów (duo - dwa) i (sporos – nasiono), z uwagi na przeważnie dwunasienne owoce.
Morfologia Pokrój Rośliny zielne.
Łodyga Pędem podziemnym jest krótkie kłącze. Niektóre gatunki tworzą długie stolony. Pędy naziemne wzniesione, proste lub rozgałęzione dystalnie.
Liście Ulistnienie naprzemianległe. Krótko ogonkowe lub siedzące liście skupione na dystalnym odcinku pędu. Blaszki liściowe równowąskie do niemal okrągłych.
Kwiaty Kwiaty obupłciowe, sześciopręcikowe, często zwisłe, wyrastające na krótkich szypułkach pojedynczo, w parach lub kilka zebranych w baldach z wierzchołka pędu. Okwiat sześciolistkowy, biały, zielonkawy, żółty, różowy, ciemnoczerwony lub ciemnopurpurowy, rurkowato-dzwonkowaty do talerzykowatego. Pręciki osadzone u nasady listków okwiatu, o spłaszczonych nitkach. Zalążnia trójkomorowa, z 2–6 zalążkami w każdej komorze. Szyjka słupka nitkowata, wierzchołkowo trójwrębna do trójklapowanej.
Owoce Ciemnogranatowe lub czarne jagody zawierające kuliste lub jajowate nasiona.
Genetyka Liczba chromosomów homologicznych u roślin z tego rodzaju wynosi x = 7, 8, 12, 14, 15 lub 16. Ich genom jest diploidalny.
Systematyka Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj zaliczany jest do plemienia Uvularieae w rodzinie zimowitowatych (Colchicaceae), należącej do rzędu liliowców (Liliales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Według niektórych systemów rodzaj zaliczany jest do rodziny szparagowatych, Convallariaceae (= Ruscaceae s.str., = Asparagaceae-Nolinoideae).
Gatunki Disporum acuminatissimum W.L.Sha Disporum acuminatum C.H.Wright Disporum bodinieri (H.Lév. & Vaniot) F.T.Wang & Tang Disporum calcaratum D.Don Disporum cantoniense (Lour.) Merr. Disporum hainanense Merr. Disporum jinfoshanense X.Z.Li Disporum kawakamii Hayata Disporum leucanthum H.Hara Disporum longistylum (H.Lév. & Vaniot) H.Hara Disporum lutescens (Maxim.) Koidz. Disporum megalanthum F.T.Wang & Tang Disporum nantouense S.S.Ying Disporum sessile (Thunb.) D.Don ex Schult. & Schult.f. – parnik wspaniały Disporum shimadae Hayata Disporum smilacinum A.Gray in M.C.Perry Disporum tonkinense Koyama Disporum trabeculatum Gagnep. Disporum uniflorum Baker Disporum viridescens (Maxim.) Nakai
Zagrożenie i ochrona Disporum uniflorum jest uwzględniony w Czerwonej Liście Zagrożonych Roślin Naczyniowych Japonii ze statusem "krytycznie zagrożony".
Zastosowanie Rośliny spożywcze Młode liście parnika wspaniałego, Disporum smilacinum i Disporum viridescens, a także liście i młode pędy Disporum cantoniense są jadalne. Po ugotowaniu są spożywane jako jarzyna.
Rośliny lecznicze Sok z kłączy Disporum cantoniense używany jest do obniżenia gorączki.
Rośliny ozdobne Dwa gatunki roślin z tego rodzaju, Disporum smilacinum i parnik wspaniały (przede wszystkim jego kultywar 'Variegatum') są uprawiane jako rośliny ogrodowe w krajach klimatu umiarkowanego. Rośliny te wymagają stanowiska w półcieniu i żyznego podłoża. Oba gatunki są mrozoodporne (strefy mrozoodporności 5–9 w przypadku D. smilacinum, 4–9 w przypadku parnika wspaniałego). Kwitną późną wiosną.
Przypisy
Kategoria:Zimowitowate