thumb|Chorwacki karabinek automatyczny VHS thumb|Polski karabinek automatyczny Grot w wersji:klasycznej (na górze)bezkolbowej (na dole) Bullpup, układ bezkolbowy – układ konstrukcyjny broni indywidualnej, w którym komora zamkowa znajduje się (patrząc od strony lufy) za mechanizmem spustowym.
Nazywany także układem bez kolby właściwej, ponieważ w tym układzie jej funkcję spełnia zakończenie komory zamkowej, lub układem bezkolbowym.
Po raz pierwszy zastosowano go w 1901 roku w karabinie powtarzalnym Thorneycrofta, powstałym po przerobieniu kb Lee Enfielda. W 1936 r. pistolet maszynowy w układzie bez kolby właściwej został opatentowany przez Francuza Henriego Delacre’a.
Zalety układu Zwiększona długość lufy w porównaniu z układem tradycyjnym, dzięki czemu przy zachowaniu z góry określonej długości lufy można skrócić samą broń, Zmniejszony podrzut (a w konsekwencji zwiększenie celności ognia, zwłaszcza ciągłego) dzięki umieszczeniu kolby i lufy w jednej linii (współcześnie często spotykane także w układzie klasycznym).
Wady układu Opinię kontrowersyjnych i niepraktycznych, a w konsekwencji gorszych od tradycyjnych, systemy w układzie bull–pup zyskały przez następujące wady:
Trudniej działający mechanizm spustowy (wada spowodowana koniecznością połączenia języka spustowego z resztą mechanizmu za pomocą szyny spustowej w postaci długiego pręta), Skomplikowana lub utrudniona wymiana magazynka, szczególnie w pozycji leżącej (według zwolenników układu bullpup – dużo łatwiejsza w porównaniu do układu tradycyjnego w przypadku podróżowania w pojeździe), Linia celownicza umieszczona wysoko nad lufą, a w konsekwencji zmuszanie strzelca do znacznego podnoszenia się ponad ewentualną osłonę (problem występuje czasem w układzie tradycyjnym) Zmniejszony zasięg ciosu w przypadku walki na bagnety (problem praktycznie nieistotny w przypadku współczesnego pola walki), Odczuwanie przez strzelca wystrzału (gniazdo wylotowe łusek blisko twarzy), Ponadto typowe dla klasycznego układu jest wyrzucanie łusek na bok. W przypadku bullpupów powodowałoby to konieczność strzelania z jednej, odgórnie określonej strony ciała (odstępstwo powodowałoby, iż wyrzucane łuski trafiałyby strzelca w twarz). Zaradzono temu – w zależności od broni – poprzez umieszczenie okna wyrzutowego łusek w dolnej części komory zamkowej, umieszczenie przy oknie wyrzutowym występu odbijającego łuski do przodu, odprowadzanie łusek specjalnym kanałem do okna wyrzutowego umieszczonego w przedniej części broni lub poprzez umożliwienie przestawienia kierunku wyrzucania. Każda z tych metod ma swoje wady i zalety.
Przykłady broni w układzie bullpup KBP A-91M Afanasiew TKB-011M Karabin Barrett M95 Bor Bushmaster M17S EM-2 Enfield L85 SIMA Electronica FAD FN F2000 FN P90 GIAT FAMAS Hajbar KH2002 IMI TAR-21 Karabin Interdynamics MKR Karabin TKB-408 Korobow TKB-022 Karabinek OC-14 Groza karabin NA-2 karabin NA-4 Pancor Jackhammer TKB-059 Typ 95 SAR-21 Karabin Steyr ACR Steyr AUG Tor (WKW Wilk) TVGK Typ 86 Valmet M82 VB Berapi LP06 Vector CR-21 Wepr Walther G22 Walther WA 2000 Jantar
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Budowa broni palnej