– japoński serial z gatunku tokusatsu z roku 1992. Jest szesnastym serialem z sagi Super Sentai stworzonym przez Toei Company. Emitowany był na kanale TV Asahi w każdą niedzielę od 21 lutego 1992 roku do 19 lutego 1993, liczył 50 odcinków.

W 1993 roku Zyuranger jako pierwszy Sentai został zaadaptowany przez amerykańską firmę Saban Entertainment na Mighty Morphin Power Rangers. Sceny walki z Zyuranger pojawiły się w pierwszym sezonie, jednak kostiumy pojawiły się także w innych.

Każdy odcinek rozpoczyna się słowami narratora: .

Fabuła Dwaj astronauci lądują promem kosmicznym na planecie Nemezis, gdzie odnajdują tajemniczą urnę, po której otwarciu nieumyślnie uwalniają uwięzioną tam czarownicę Bandorę oraz jej przybocznych. Wiedźma postanawia zaatakować Ziemię aby zemścić się za zabitego przez dinozaury syna i wygnanie z planety po pierwszej próbie jej podboju. Bandora nienawidzi dzieci, stąd są one jej głównym celem. Aby przeciwstawić się Bandorze dobry czarodziej Barza wybudza że stanu hibernacji piątkę legendarnych prehistorycznych wojowników - Zyurangersów, których misją jest ocalenie Ziemi od potworów wiedźmy.

Zyurangersi / – czerwony wojownik, 24-letni lider Zyurangersów. Ma duże poczucie sprawiedliwości. Geki jest księciem plemienia Yamato, jednak jak się okazuje, jego prawdziwym ojcem jest Czarny Rycerz, zaciekły wróg króla tego plemienia. Po pojedynku który wygrywa król, Geki zostaje przez niego adoptowany i oddzielony od starszego brata Buraia. W walce używa miecza. Gdy Burai umiera, Geki przejmuje jego moce. Jego bestią jest Tyranozaur. Broń: Bestia-Mentor: Tyranozaur / – czarny wojownik. Najstarszy z głównej piątki, ma 27 lat. Rycerz z plemienia Sharma. Posiada ogromną wiedzę, pełni funkcję stratega i zastępcy dowódcy. Jako jedyny umie czytać księgi z czasów prehistorycznych. Został wychowany przez starszą siostrę, ponieważ stracił rodziców. Szybko wydoroślał, zwłaszcza kiedy Bandora zabiła mu siostrę. W walce używa topora. Jego bestią jest Mamut. Gōshi pojawia się także w dwóch ostatnich odcinkach Gokaiger. Broń: Mothbreaker Bestia-Mentor: Mamut / – niebieski wojownik. Rycerz z plemienia Etof. Ma 20 lat, bardzo odważny, ale też dziecinny. Dan nie liczy się z konsekwencjami, emocje biorą u niego górę nad rozumem. Poza tym jest wesoły, pełni też funkcję błazna. Do walki zwykle używa dwóch dzid. Jego bestią jest Triceratops. Broń: Tricelanca Bestia-Mentor: Triceratops / – żółty wojownik. Rycerz z plemienia Daim. Najmłodszy, ma 15-lat. Ma ogromną nadzieję, nigdy się nie poddaje. Boi jest najbardziej zwinnym i wysportowanym Zyurangersem. Popularny wśród dzieci. Lubi dużo jeść, nie znosi jednak marchwi. Jest dosyć poważny jak na swój wiek. Do walki używa pary sztyletów. Jego bestią jest Szablotygrys. Broń: Szablo Sztylety Bestia-Mentor: Szablotygrys / – różowa wojowniczka, jedyna kobieta w drużynie. Księżniczka plemienia Risha, ma 16 lat. Uczuciowa, miła i kochająca dziewczyna, stanowi kontrast do jej kolegów z drużyny. Opanowała sztukę błyskawicznej zmiany ubrań. Rywalizuje z Lamią, żoną Gryfozera. W walce posługuje się łukiem. Jej bestią jest Pteranodon. Broń: Ptera Strzała Bestia-Mentor: Pteranodon / – zielony wojownik. Ma 30 lat i pierwszy raz pojawia się w odcinku 17. Burai jest starszym bratem Gekiego osieroconym przez ojca, który zdradził plemię Yamato. W przeciwieństwie do Gekiego nie został zaadoptowany przez króla plemienia, co spowodowało urazę do brata. Podczas ataku Bandory Burai skrył się w jaskini, która zawaliła się zabijając go na miejscu. Jego martwe ciało było w tej jaskini przetrzymywane. Kiedy Ryota otworzył jaskinię ponownie, Burai wskrzesił się i po transformacji zaatakował Zyurangersów. Żywił nienawiść do swojego brata za to że został wychowany przez kogoś, kto zabił ich prawdziwego ojca. Przyłącza się do Bandory, jednak po pojedynku z Gekim w 22 odcinku uświadamia sobie o uczuciach brata i dołącza do grupy jako szósty Zyuranger. Niedługo potem okazuje się, ze Burai ma ograniczony do 30 godzin czas życia po wyjściu ze śpiączki, co symbolizuje zielona świeczka umieszczona w Komnacie Wieczności – tajemniczej izbie w innym wymiarze, w której nie mija czas. Jeśli Burai wyszedłby z Komnaty wówczas świeczka zaczęłaby się palić i skracać jego życie. W 42 odcinku Komnata Wieczności zostaje zniszczona przez Bandorę. W tym samym odcinku Burai umiera po pomocy, jaką udzielił bratu. Kloto poinformowała Dana i Gōshiego, że woda życia, którą zdobyli do uratowania chłopca nie zadziałałaby w przypadku Buraia, gdyż ten już raz umarł i nie może być ponownie wskrzeszony. Jego bestią jest Smoczy Cesarz, którego wzywa używając krótkiego miecza-fleta zwanego Jūsōken. Sam Smoczy Ranger nieco różni się od pozostałych wzorami na rękawicach i butach, a także noszeniem Smoczej Zbroi. Przed śmiercią Burai oddaje bratu swą zbroję, broń oraz bestię. Burai jest pierwszym stałym szóstym wojownikiem w Sentai. Postać Buraia zyskała ogromną popularność wśród widowni; kiedy twórcy serialu zadecydowali o jego śmierci, wielu młodych fanów przysyłało listy z prośbami o pozostawienie go przy życiu. Mimo to w ostatnim odcinku serialu pojawia się jego duch. Jego imię oznacza „wrogość” (無頼 burai). Broń: Miecz Wzywający Bestię Bestia-Mentor: Smoczy Cesarz

Pomocnicy – nieśmiertelny pustelnik, mentor Zyurangersów. 170 milionów lat wcześniej walczył z Bandorą. Przez cały ten okres opiekował się grotą w której hibernowała piątka Zyurangersów. Przyjaciel Gnoma. – narwany król elfów, przyjaciel Barzy. Miał klucz do jaskini, w której hibernował Burai. Wnuk Gnoma, Ryota, zabrał mu ten klucz i otworzył jaskinię. – byt będący życiem samym w sobie, które zazwyczaj przyjmuje kształt dziewczyny. Kiedy Burai przebudził się, Daijūjin poprosił Kloto, by przedłużyła jego życie. Burai otrzymał od niej Jūsōkena. Powiedziała mu, że jeśli będzie przebywał w pomieszczeniu zwanym Komnatą Wieczności, jego życie się nie skończy, ale jeśli z niej wyjdzie będzie miał jedynie 30 godzin życia. Kiedy komnata ta została zniszczona przez Bandorę, zgasła zielona świeczka i oznaczało to kres życia Buraia. Była strażniczka Wody Życia, którą Gōshi i Dan chcieli zdobyć, by uratować pewnego chłopca w szpitalu. Kloto powiedziała im, że nawet jeśli chcieliby oni przywrócić Buraia do życia, działanie tej wody nie poskutkuje, ponieważ już raz został on wskrzeszony.

Bronie – moduł przemiany Zyurangersów w postaci srebrnej zapinki do pasa, która w środku posiada monetę z symbolem każdego z grupy. By przemienić się w wojownika należy wypowiedzieć nazwę urządzenia a potem obracając urządzenie nacisnąć przycisk, który otwiera monetę. Smoczy Ranger posiada złotego Dino Bucklera. Na urządzeniu znajduje się napis „Zyuranger Kyōryūsentai”. – podstawowa broń każdego Zyurangera, noszona w kaburze na prawej nodze. Posiada jeszcze dwie formy: oraz . – ostateczna broń wojowników, powstała z połączenia ich osobistych broni. Z wyglądu przypomina działo w kształcie kuszy. Pierwszy raz utworzone w 4 odcinku, gdy Zyurangersi odnaleźli swoje bronie. Potrafi zniszczyć potwora jednym strzałem. – miecz będący osobistą bronią Tyrano Rangera. – osobista broń Mamut Rangera, topór bojowy połączony z działem. – osobista broń Tricera Rangera, lanca obustronnie zakończona trójzębami, która może rozdzielić się na dwie. – osobista broń Tygrys Rangera, podwójne sztylety. – osobista broń Ptera Rangera, łuk połączony z podwójnym ostrzem. – trzy motocykle (w tym dwa z bocznymi koszami). Tyrano Ranger jeździ czerwonym Road Zaurerem 1, Mamut Ranger i Tygrys Ranger czarno-żółtym Side Zaurerem 2 (kosz po lewej stronie) zaś Tricera Ranger i Ptera Ranger niebiesko-białym Side Zaurerem 3 (kosz po prawej stronie). – osobista broń Smoczego Rangera, krótki miecz połączony z fletem. Służy do walki, jak też do wzywania i kontrolowania Smoczego Cesarza. Przed śmiercią Burai oddał go Gekiemu wraz ze Smoczą Zbroją. – złota zbroja noszona przez Smoczego Rangera. Była skarbem klanu Yamato, który został skradziony przez Buraia. W jej skład wchodzą napierśnik oraz dwa ochraniacze na ramionach. Przed swoją śmiercią Burai oddał ją Gekiemu. – dodatkowe bronie dla piątki Zyurangersów, które zostały odnalezione wraz z Królem Brachionem przez Gekiego i Buraia. Przypominają laserowe proce Grzmotoproca może połączyć się z Ranger Pistoletem w .

Shugojū – bestia-mentor Tyrano Rangera. Przybywa wydostając się z wnętrza Ziemi. Jest to czerwona maszyna przypominająca tyranozaura. Formuje szkielet i głowę Daijūjina. Jest pierwszą maszyną, która pojawiła się w serialu. – bestia-mentor Mamut Rangera. Przybywa wychodząc z krainy lodu. Jest to czarna maszyna przypominająca mamuta. W każdej formacji formuje ręce oraz tarczę. – bestia-mentor Tricera Rangera. Przybywa wyjeżdżając z pustyni. Jest to niebieska maszyna przypominająca triceratopsa. W każdej formacji stanowi lewą nogę. – bestia-mentor Tygrys Rangera. Przybywa wyskakując z dżungli. Jest to żółta maszyna przypominająca tygrysa szablozębnego. W każdej formacji stanowi prawą nogę. – bestia-mentor Ptera Rangera. Przybywa wylatując z wulkanu. Jest to czerwono-biała maszyna przypominająca pterozaura. Formuje zbroję na tor Daijūjina. – bestia-mentor Smoczego Rangera. Jest ukryty w oceanie. Z wyglądu bardzo przypomina Godzillę. Formuje szkielet, tors i głowę Gōryūjina, a także jego broń. Ponadto stanowi górną część Jūtei Daijūujina. Po śmierci Buraia jego panem zostaje Geki. W Power Rangers jest znany jako Smokozord. – jedyna bestia-mentor bez właściciela. Podobnie jak pozostałe Shugojū ma własną inteligencję i nie potrzebuje pilota. Został odnaleziony przez Gekiego i Buraia, kiedy poszukiwali Thunder Slingerów. Tworzy pojazd dla Kyūkyoku Daijūjina. W Power Rangers jest zwany Jaszczurem.

Mecha – połączenie pierwszych pięciu Shugojū. Posiada drugą postać zwaną Dino Tankerem (獣戦車ダイノタンカー Jūsensha Dainotankā), która jest maszyną przypominającą czołg. Tyranozaur formuje głowę i szkielet, Mamut ręce i tarczę, Pteranodon zbroję na torsie, Triceratops i Szablotygrys odpowiednio lewą i prawą nogę. Uzbrojony jest w Tarczę Mamuta, a także w Miecz Dinozaurów Godhorn (恐竜剣ゴッドホーン Kyōryūken Goddohōn). W Power Rangers jest zwany Megazordem. – połączenie Smoczego Cesarza, Mamuta, Triceratopsa i Smilodona. Jest to alternatywna wersja Daijūjina, ponieważ Smoczy Cesarz zastępuje Pteranodona i Tyranozaura w formacji. Uzbrojony jest w wiertło. W Power Rangers jest zwany Bojowym Smokozordem. – połączenie Daijuujina i Smoczego Cesarza. Smoczy Cesarz stanowi górną część robota. – prawdziwa postać Daijūjina, połączenie wszystkich siedmiu Shugojū, najsilniejsza formacja. W Power Rangers jest zwany Ultrazordem.

Gang Bandory – wiedźma, główny przeciwnik Zyurangersów. Kiedyś była królową plemienia wróżek, jednak kiedy tyranozaur zabił jej syna Kaia, Bandora sprzedała duszę Wielkiemu Szatanowi i poprzysięgła zemstę na ludziach i dinozaurach. Została zamknięta wraz ze swoimi podwładnymi w magicznym „kuble” na planecie Nemesis, z którego uwolniła ją dwójka astronautów. Nie znosi porażek, często bierze ją migrena po przegranych walkach jej potworów. W ostatnim odcinku została ponownie uwięziona przez Daijūjina w imbryku wraz ze swym gangiem i wysłana daleko w kosmos. W Power Rangers jest znana jako Rita Odraza. – główny żołnierz Bandory, który przypomina humanoidalnego gryfa w złotej i skrzydlatej zbroi. Mąż Lami. Dopóki nie spotkał się z żoną ponownie, milczał cały czas. Mimo to mógł bez trudu dowodzić potworami. Zażarty rywal Tyrano Rangera. W finale rodzi mu się dziecko. W Power Rangers jest znany jako Złoty. – inteligentny skrzat, który tworzy potwory z gliny. Nie jest do końca zły, można powiedzieć, że jest dosyć ekscentrycznym artystą. Posiada ogromną wiedzę i nie jest tak komiczną postacią jak pozostali z gangu. W Power Rangers znany jako Płetwiarz.