__BEZSPISU__ A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
A AAL – wysokość nad lotniskiem (Above Aerodrome Level) A/C – statek powietrzny (Aircraft) ACARS – system komunikacji ze statkami powietrznymi w oparciu o wiadomości i potwierdzenia odbioru (Aircraft Communication Addressing and Reporting System) ACAS – pokładowy system unikania kolizji (Airborne Collision Avoidance System) ACC – kontrola obszaru (Area Control Centre) A/D – lądowisko (Aerodrome) ADI – sztuczny horyzont (Attitude Indicator) ADC – centrala aerometryczna (Air Data Computer) ADIRU – Air Data Inertial Reference Unit AFIL – plan lotu złożony z powietrza (Flight Plan Filled in the Air) AFIS – lotniskowa służba informacji powietrznej (Aerodrome Flight Information Service) AGL – wysokość nad poziomem gruntu (Above Ground Level) AIP – zbiór informacji lotniczych, zawierających dane o lotniskach, drogach lotniczych i obowiązujących procedurach (Aeronautical Information Publication) AIS – Dział Informacji Lotniczej (Aeronautical Information Service) AMC – komórka zarządzania przestrzenią powietrzną (Airspace Management Cell) AMSL – wysokość bezwzględna nad poziomem morza (Above Mean Sea Level) APP – kontrola zbliżania (Approach Control) APU – pomocnicza jednostka mocy (Auxiliary Power Unit) ARL – Agencja Ruchu Lotniczego ARP – Punkt odniesienia lotniska (Aerodrome Reference Point) ASIR – prędkość wskazywana przez prędkościomierz bez żadnych poprawek (Airspeed Instrument Reading) ASM – zarządzanie przestrzenią powietrzną (Airspace Management) ATA – rzeczywisty czas przybycia (Actual time of arrival) ATC – kontrola ruchu lotniczego (Air Traffic Control) ATIS – automatyczny komunikat informacyjny, nadawany na lotnisku (Automatic Terminal Information Service) ATFM – zarządzanie przepływem ruchu lotniczego (Air Traffic Flow Management) ATM – system zarządzania ruchem lotniczym (Air Traffic Management) ATR – automat przywracania ciągu (Automatic Thrust Restoration) ATS – służby ruchu lotniczego (Air Traffic Services) ATZ – strefa ruchu lotniskowego (Aerodrome Traffic Zone) AUP – plan użytkowania przestrzeni powietrznej (Airspace Use Plan)
C CAS – skalibrowana prędkość powietrzna (Calibrated Air Speed) CAS – system poprawy sterowności (Control Augmentation System) CATO – określenie startu samolotu ze wspomaganiem katapultą (Catapult Assisted Take Off) CATOBAR – określenie samolotu w pełni przystosowanego do startu i lądowania na lotniskowcach (Catapult Assisted Take Off But Arrested Recovery) CBA – rejon lotów po obu stronach granicy państwa (Cross-Border Area) CFIT – kontrolowany lot ku ziemi (Controlled Flight Into Terrain) CHT – temperatura głowic cylindrów (Cylinder Head Temperature) CPA – obliczony przez TCAS moment, w którym dwa samoloty znajdą się najbliżej siebie (Closest Point of Approach) CSAS – Control and Stability Augmentation Systems CTA – obszar kontrolowany (Control Area) CTOL – określenie samolotu o konwencjonalnym sposobie startu i lądowania (Conventional Take-off and Landing) CTR – strefa kontrolowana lotniska (Controlled Zone) CAVOK – informacja przekazywana w depszy METAR – (Clouds and visibility OK) CVR – rejestrator rozmów w kokpicie (Cockpit Voice Recorder)
D DME – radiowa pomoc nawigacyjna (Distance Measuring Equipment) DOL – Drogowy Odcinek Lotniskowy
E EAS – skalibrowana prędkość powietrzna po uwzględnieniu poprawki na ściśliwość powietrza (Equivalent Air Speed) ECAM – scentralizowany, elektroniczny system monitorujący samolot (Electronic Centralised Aircraft Monitor) EFIS – Electronic Flight Instrument System EGT – temperatura spalin (Exhaust Gas Temperature) EICAS – Engine Indicating and Crew Alerting System EOBT – Czas odblokowania planu lotu (Estimated Off Block Time) EPR – stosunek ciśnień silnika odrzutowego (Engine Pressure Ratio)
F F&F – pociski rakietowe typu „odpal i zapomnij” (Fire & Forget) FAA – Federalny Zarząd Lotnictwa w USA (Federal Aviation Administration) FADEC – całkowicie autonomiczny cyfrowy system sterowania silnika (Full Authority Digital Engine/Electronics Control) FBW – dosł. „latanie poprzez kable” (Fly-By-Wire) FDR – rejestrator danych lotu (Flight Data Recorder) FIR – rejon informacji lotniczej (Flight Information Region) FIS – Służba Informacji Powietrznej (Flight Information Service) FL – poziom lotu (Flight Level) FMS – system zarządzania lotem (Flight Management System) FUA – elastyczne zarządzanie przestrzenią powietrzną (Flexible Use of Airspace)
G GA – lotnictwo ogólne (General Aviation) GND – kontroler ruchu naziemnego (Ground Controller) GPS – najpopularniejszy system nawigacji satelitarnej (Global Positioning System) GPWS – system ostrzegania o bliskości ziemi (Ground Proximity Warning System) GS – prędkość względem powierzchni ziemi (Ground Speed)
H HSI – wskaźnik sytuacji poziomej (Horizontal Situation Indicator) HOTAS – „ręce na przepustnicy i drążku sterowym” („Hands On Throttle And Stick”) HUD – wyświetlacz przezierny prezentujący informacje na specjalnej szybie bez zasłaniania widoku (Head-Up Display)
I IAS – prędkość wskazywana przez prędkościomierz z poprawką na błąd laboratoryjny przyrządu (Indicated Air Speed) IATA – Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (International Air Transport Association) ICAO – Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (International Civil Aviation Organization) IEPR – zintegrowany stosunek ciśnień silnika odrzutowego (Integrated Engine Pressure Ratio) IFATCA – Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Kontrolerów Ruchu Lotniczego (International Federation of Air Traffic Controllers) IFF – wojskowy system identyfikacji swój-obcy (Identification, Friend or Foe) IFR – lot wykonywany zgodnie z przepisami dla lotów według wskazań przyrządów (Instrumental Flight Rules) ILS – radiowy system nawigacyjny wspomagający lądowanie samolotu (Instrument Landing System) INS – system nawigacji bezwładnościowej (Inertial Navigation System) IMC – warunki w których nie jest możliwe wykonywanie lotów VRF
J JAR – europejskie przepisy lotnicze organizacji Joint Aviation Authorities (Joint Aviation Requirements)
L LOC – lokalizator, element ILS (LOCalizer) LLZ – stary skrót zastąpiony obecnie skrótem LOC, lokalizator będący elementem ILS (LocaLiZer) LLRA – radiowysokościomierz „krótkiego zasięgu” (Low Range Radio Altimeter) LRI – wskaźnik rezerwy siły nośnej (Lift Reserve Indicator)
M MDA – minimalna wysokość bezwzględna zniżania (Minimum Descent Altitude) MDH – minimalna wysokość względna zniżania (Minimum Descent Height) METAR – format kodowanego raportu o pogodzie, stosowanego w meteorologii lotniczej (Meteorological Aerodrome Report) MLS – radiowy system nawigacyjny, wspomagający lądowanie, opierający się na mikrofalach (Microwave Landing System) MTOM – alternatywne określenie maksymalnej masy startowej (Maximum Take-Off Mass) MTOW – maksymalna masa startowa (Maximum Take-Off Weight) MON (Minimum Operational Network) MRT - stała trasa lotnictwa wojskowego (Military Route)
N NFZ – strefa zakazu lotów (No-Flight Zone) NOF – komórka organizacyjna wyznaczona przez dane państwo do prowadzenia międzynarodowej wymiany depesz NOTAM (International NOTAM Office) NOTAM – zwięzła depesza informacyjna wydawana na żądanie przez Kierownictwo lotów, skierowana personelu lotniczego (Notice To AirMan) NOTAR – system używany w śmigłowcach bez wirnika ogonowego (NO TAil Rotor)
P PANSA – Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (ang. Polish Air Navigation Services Agency) PAŻP – Polska Agencja Żeglugi Powietrznej PCU – układ sterowania mocą (Power Control Unit) POWL – potencjał siły nośnej skrzydeł (Potential Of Wing Lift) PSR – radar pierwotny (Primary Surveilance Radar)
Q QAR – rejestrator szybkiego dostępu (Quick Access Recorder) QDM – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający kurs magnetyczny do punktu QDR – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający kierunek magnetyczny od punktu QFE – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający ciśnienie nad lotniskiem, używany do ustawiania wysokościomierza (Field Elevation) QFF – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający ciśnienie atmosferyczne na poziomie morza QFU – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający kierunek magnetyczny używanej drogi startowej QGH – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający procedure podejścia do lądowania według radionamiernika wysokiej częstotliwości VDF QNE – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający ciśnienie standardowe 1013,25 hPa (760 mmHg) QNH – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający ciśnienie lokalne, sprowadzone do poziomu morza QTE – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający kierunek rzeczywisty od punktu QUJ – jeden z tzw. kodów Q, oznaczający kierunek rzeczywisty do punktu
R RA – radiowysokościomierz (Radar Altimeter/Radio Altimeter) RA – tzw. „propozycja rozwiązania” systemu TCAS (Resolution Advisory) RAT – awaryjna turbina powietrzna (Ram Air Turbine) RCDI – alternatywne określenie wariometru (Rate of Climb and Descent Indicator) RDF – (Radio Direction Finding) RVR – widoczność drogi startowej (Runway Visual Range) RMZ – (Radio Mandatory Zone) strefa obowiązkowej dwukierunkowej łączności radiowej
S SAS – system poprawy stabilności (Stability Augmentation System) SIGI – Space Integrated GPS/INS SLAR – pokładowy radar obserwacji bocznej (Side Looking Airborne Radar) SSR – wtórny radar dozorowania (Secondary Surveillance Radar) STAR – opublikowana procedura dolotowa do lotniska (Standard Terminal Arrival Route) STCA – system krótkoterminowego ostrzegania przed kolizją, montowany na lotniskach (Short Term Conflict Alert) STOBAR – określenie samolotu przystosowanego do startu i lądowania na lotniskowcach, jest to kombinacja STOVL i CTOL (Short Take Off But Arrested Recovery) STOL – określenie samolotu zdolnego do krótkiego startu i lądowania (Short Take-off and Landing) STOVL – określenie samolotu zdolnego do krótkiego startu i pionowego lądowania (Short Take-off and Vertical Landing)
T TA – tzw. „propozycja ruchowa” systemu TCAS (Traffic Advisory) TAF – depesza zawierająca prognozę pogody dla danego lotniska (Terminal Aerodrome Forecast) TAS – prędkość rzeczywista lotu względem opływających statek powietrzny strug powietrza (True Air Speed) TAWS – system ostrzegania o zbliżającej się powierzchni gruntu (Terrain Awareness and Warning System) TCAS – pokładowy system zapobiegający zderzeniom statków powietrznych (Traffic Alert and Collision Avoidance System) TFR – radar omijania przeszkód terenowych (Terrain Following Radar) TFR – trasa lotnicza umożliwiająca przeloty pomiędzy TSA i/lub TRA TMA – Rejony kontrolowane lotnisk cywilnych (Terminal Manoeuvring Area) TP – transponder (alternatywny skrót) TPDR – transponder TRA – strefa czasowo rezerwowana (Temporarily Reserved Area) TSA – strefa czasowo wydzielona (Temporarily Separated Area) TWR – kontrola lotniska (Tower)
V VDF – radionamiernik wysokiej częstotliwości (Very high frequency Direction-Finding station) VFR – zasady lotu z widocznością (Visual Flight Rules) VHF – bardzo wielka częstotliwość (30 – 300MHz) (Very High Frequency) VLF – bardzo mała częstotliwość (3-30KHz) (Very Low Frequency) VMC – minima pogodowe, które muszą być spełnione do wykonywania lotów VFR (Visual Meteorological Conditions) VOR – rodzaj radiolatarni stosowanej w nawigacji (VHF Omni-directional Range) VSI – wariometr (Vertical Speed Indicator) V/STOL – określenie samolotu zdolnego do pionowego startu i lądowania w pionie oraz startu i lądowania na krótkich pasach startowych (Vertical/Short Take Off and Landing) VTOHL – określenie samolotu zdolnego do pionowego startu, ale konwencjonalnego lądowania (Vertical Take Off Horizontal Landing) VTOL – określenie samolotu zdolnego do pionowego startu i lądowania (Vertical Take-off and Landing) VVI – alternatywne określenie wariometru (Vertical Velocity Indicator)
W