thumb|240px|Grób dyrygenta Stefana Rachonia na cmentarzu Powązkowskim Stefan Rachoń (ur. 4 stycznia 1906 w Ostrowie, zm. 3 sierpnia 2001 w Olsztynie) – polski dyrygent i skrzypek.

Życiorys Urodził się w rodzinie Andrzeja (1858–1925), wiejskiego skrzypka, i Marianny z Feledynów. Miał dwóch braci: Karola i Antoniego oraz sześć sióstr: Józefę, Stanisławę, Bronisławę, Eleonorę, Zofię i (?). Edukację muzyczną rozpoczął w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Lublinie. Klasę skrzypiec u Wacława Grudzińskiego ukończył z odznaczeniem. Podjął pracę w sześcioosobowej orkiestrze grającej na projekcjach filmów niemych w lubelskim kinie „Corso”. Później pracował na stanowisku pierwszego skrzypka Orkiestry Towarzystwa Filharmonicznego w Lublinie. W 1933 roku ukończył Konserwatorium Warszawskie. Grę na skrzypcach studiował w klasie Józefa Jarzębskiego i Ireny Dubiskiej, a dyrygenturę pod kierunkiem Grzegorza Fitelberga. Podczas studiów grał jako taper w kinach międzywojennej Warszawy. Oficjalnie debiutował w 1930 roku na antenie Polskiego Radia w audycji Kącik młodych talentów. W tym samym roku otrzymał propozycję utworzenia radiowej orkiestry rozrywkowej.

Po wybuchu II wojny światowej walczył w 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej. W okresie okupacji niemieckiej przebywał w Warszawie, gdzie grał w lokalach gastronomicznych i kawiarniach. Należał do Tajnej Orkiestry Polskiego Radia. Brał czynny udział w powstaniu warszawskim. Po powstaniu, w 1944 roku przedostał się do Krakowa i współpracował z Orkiestrą Generalnej Guberni. Stamtąd przyjechał do wyzwolonego Lublina i założył pięcioosobowy zespół, z którym grał w „Pszczółce” (radiostacji Polskiego Radia w Lublinie).

Po powrocie do Warszawy w 1945 roku utworzył pierwszą powojenną orkiestrę Polskiego Radia przemianowaną później na Orkiestrę Polskiego Radia i Telewizji. Dyrygował nią do 1980 roku. Radiowe studio M-1, w którym pracowała orkiestra, było przez długie lata miejscem radiowych debiutów polskich piosenkarzy. Stefan Rachoń dokonał z orkiestrą radiową około dziesięciu tysięcy nagrań muzyki symfonicznej, operowej, operetkowej i rozrywkowej. Wspólnie z Orkiestrą brał udział w festiwalach piosenki w Opolu, Sopocie i Zielonej Górze, towarzyszył piosenkarzom na koncertach estradowych oraz podczas nagrań fonograficznych w Polsce, a także za granicą (m.in. w Anglii, Czechosłowacji, Niemieckiej Republice Demokratycznej, Związku Radzieckim i na Węgrzech). Zasiadał w jury Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej GórzeXII Festiwal Piosenki Radzieckiej, Zielona Góra, 9-12 czerwca 1976, b.n.s..

Był przyjacielem i pomocnikiem-doradcą Ireny Santor.

Za swoją działalność dyrygencką Stefan Rachoń był wielokrotnie nagradzany i odznaczany. W latach 90. XX wieku wraz z innymi sławnymi polskimi dyrygentami od Telewizji Polskiej otrzymał „Złotą Batutę”.

Dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Hanna Czaplicka. Po jej śmierci pojął za żonę śpiewaczkę operową Barbarę Nieman.

Zmarł w 2001 w wieku 95 lat w olsztyńskim Szpitalu Wojewódzkim, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 2-1-9).

Nagrania (wybór) Słowik Warszawy-Bogna Sokorska; Muza SX-0228 Franz Lehár – Fragmenty operetek, (współuczestniczył dyr. Karol Stryja); Muza X-0316 Wanda Polańska – sopran, (współuczestniczył dyr. Jan Pruszak); Muza SX-1041

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2000). Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954). Złoty Krzyż Zasługi (1950). Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Odznaka „Za zasługi dla woj. zielonogórskiego” Odznaka „Za zasługi dla m. Lublina” Medal „Za zasługi w rozwoju współpracy kulturalnej między Polską a Związkiem Radzieckim” (przyznany przez ZG TPPR, 1974)Medale dla działaczy kultury, "Trybuna Ludu", nr 111, 21 kwietnia 1974, s. 2. Order „Znak Honoru” (ZSRR, 1984)XX Festiwal Piosenki Radzieckie "Barwy Przyjaźni" - rozpoczęli namłodsi, "Rzeczpospolita", nr 134, 6 czerwca 1984, s. 6. Źródło:.

Nagrody

Nagroda Przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji (1963) Złoty Mikrofon za 40 lat działalności muzycznej na antenie radiowej oraz dorobek i poziom Orkiestry Polskiego Radia (1973) Nagroda Stowarzyszenia Autorów ZAiKS za popularyzację polskiej twórczości rozrywkowej (1991) Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady „Prometeusz” (1994) Diamentowa Batuta - Nagroda Honorowa z okazji 70-lecia Polskiego Radia (1995) Źródło:.

Przypisy

Linki zewnętrzne Afisze i zdjęcia w bibliotece Polona

Kategoria:Ludzie związani z Olsztynem Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Muzycy związani z Lublinem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy dyrygenci Kategoria:Polscy skrzypkowie Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 2001