mały|Grób Kazimierza Kaszewskiego na cmentarzu Powązkowskim Kazimierz Jan Kaszewski (ur. 5 marca 1825 w Warszawie, zm. 30 czerwca 1910 tamże) – polski krytyk literacki i teatralny, tłumacz, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Życiorys Był synem Jana Nepomucena (kompozytora, uczestnika powstania listopadowego, twórcy pierwotnej wersji melodii pieśni Boże, coś Polskę) i Teofili z Iwańskich. Uczęszczał do gimnazjum gubernialnego w Warszawie (do 1840), następnie na kursy przygotowawcze dla nauczycieli szkół rządowych w Warszawie (1840-1843). Przez wiele lat pracował jako urzędnik w administracji szkolnej; był m.in. sekretarzem Instytutu Panien w Puławach (1853-1857), sekretarzem Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie (1857-1862), oraz sekretarzem Rady Nadzorczej przy Towarzystwie Kredytowym Miejskim w Warszawie (1865-1909). W 1848 uczestniczył w powstaniu wielkopolskim i wojnie węgierskiej. W latach 1861–1862 wykładał logikę i psychologię na kursach przygotowawczych Szkoły Głównej Warszawskiej, przez krótki czas (1845) był nauczycielem w majątku rodu Jundziłłów w Iwacewiczach. Od 1860 roku był jednym z najbliższych przyjaciół Apolla Korzeniowskiego i jego małżonki Ewy z Bobrowskich Korzeniowskiej co włączało go do bezpośredniego grona osób współorganizujących przygotowania do powstania styczniowego (Apollon Korzeniowski zainicjował powstanie komitetu miejskiego, Ewa z Bobrowskich była siostrą naczelnika powstania Stefana Bobrowskiego), jego bliska przyjaźń z Apollem Korzeniowskim (zajmował się jego warszawskim dobytkiem, w listach zrównywany z rodziną) ceniącym sobie bardzo swój pobyt w Warszawie miała zaowocować powierzeniem wychowania syna Konrada Korzeniowskiego (Josepha Conrada) właśnie jego opiece, do czego finalnie jednak nie doszło, Conrad trafił pod opiekę rodziny swojej matki. Najprawdopodobniej (twierdzi Andrzej Biernacki) przez swoje zaangażowanie w powstaniu styczniowym pomimo starań nie otrzymał katedry logiki i psychologii w Szkole Głównej Warszawskiej, otrzymał ją Henryk Struve , a okresie od lipica 1863 do września 1864 Kaszewski miał zakaz pobytu w Warszawie,w latach 1862-1869 pełnił stanowisko sekretarza zarządzającego Szkoły Głównej Warszawskiej (poprzedniczki Uniwersytetu Warszawskiego) zamkniętej w ramach represji po powstaniu styczniowym w 1869 roku .https://www.wtg-gniazdo.org/upload/rocznik/2015/12Rocznik2015-Formanowicz.pdf
Był uznanym krytykiem literackim i teatralnym. Współpracował z „Tygodnikiem Ilustrowanym”, „Kłosami”, „Biblioteką Warszawską”. Był jednym z autorów haseł do 28 tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859-1868. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 roku na liście twórców zawartości tej encyklopedii."Encyklopedia Powszechna", tom I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa, 1859. Od 1865 roku (do końca życia) redagował „Tygodnik Romansów i Powieści”. W 1873 został wybrany na członka zagranicznego Akademii Umiejętności w Krakowie, ale miejsca w akademii nie otrzymał wobec sprzeciwu władz austriackich; należał natomiast od 1908 do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Był również członkiem honorowym Warszawskiej Kasy Literackiej.
Prowadził badania porównawcze nad estetyką i filozofią w utworach takich autorów, jak Seneka Młodszy, Lukrecjusz, Pierre Abelard, Baruch Spinoza, Wolter, Hippolyte Taine, August Comte. Krytykował część założeń metodologicznych pozytywizmu, bronił zarazem pozytywistów przed zarzutami o ateizm, materializm i fatalizm. Był sceptycznie nastawiony do literatury młodopolskiej. Uznawał, że rolą krytyki jest uchwycenie piękna utworu, z uwzględnieniem ducha czasu, warunków społecznych i politycznych oraz kultury, a za jedyną metodę naukową do badania zagadnień sztuki przyjmował metodę psychologiczną. Dokonał analizy głównych podręczników z historii literatury polskiej II połowy XIX wieku. Przygotował do wydania Wypisy z autorów starożytnych (1880). Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 34-2-16).
Upamiętnienie w Kościele Wszystkich Świętych w Warszawie w listopadzie 1911 wmurowano i poświęcono tablicę autorstwa rzeźbiarza Czesława Makowskiego w formie płyty z marmuru i medalionu z brązu. Na tablicy umieszczono napis" Ś.p. Kazimierz Kaszewski, literat-krytyk, tłumacz klasyków greckich na język polski. Urodzony 5/III 1820, zmarł 30/VI 1910 r."Poświęcenie pomnika Czas 1911 nr 536 z 23 listopada s. 2
Twórczość Jako tłumacz ogłosił m.in. Tragedie Sofoklesa (1888), Tragedie Ajschylosa (1895), Bukoliki Teokryta (1901), Prace i dni (1901) i Teogonię (1904) Hezjoda, liryki Anakreonta (1907), drobne utwory autorów francuskich (m.in. Wiktora Hugo) i niemieckich (m.in. Paula Heyse). Jego tłumaczenia wysoko cenił Piotr Chmielowski, wskazując na wierność przekładu i zachowanie ducha języka autorów; w późniejszym czasie tłumaczenia te spotykały się z mniejszą przychylnością.
Ogłosił komedię On będzie moim (1867), a także wiele prac naukowych z literatury, hellenistyki i pedagogiki, m.in.: Nauka logiki i jej korzyści (1861) Jan Amos Komeński (1862) Życie i pisma Salomona Majmona (1862) Pozytywizm, jego metoda i następstwa (1869) Kształcenie kobiet w Stanach Zjednoczonych Ameryki (1870) Krytyka literacka i jej trudności (1872) Luiz Camoens i jego dzieło (1880) Powieści ludowe Kraszewskiego (1880) Historia literatury greckiej (1881) Klasycyzm w szkołach (1886) Istota i zadanie powieści (1897) Gimnazjum (1899) Powołanie do badań oświaty polskiej (1902) Szacunek dla dziecka (1902)
Przypisy
Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1984
Linki zewnętrzne Publikacje Kazimierza Kaszewskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy teoretycy kultury Kategoria:Zmarli w 1910 Kategoria:Urodzeni w 1825 Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury greckiej