Dezomorfina – organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, różniąca się od niej brakiem grupy hydroksylowej i wiązania podwójnego. Ma działanie uspokajające i przeciwbólowe, jest ok. 8–10 razy silniejsza od morfiny, działa od niej szybciej i krócej (w związku z czym częściej podaje się kolejne dawki), a w mniejszym stopniu od morfiny powoduje nudności i depresję oddechową. Tradycyjnie syntetyzowana z kodeiny. Jest używana jako narkotyk.
Dezomorfina została opisana i opatentowana w 1932 roku w Stanach Zjednoczonych, a jej użycie medyczne odnotowano po raz pierwszy w 1935 roku. Błędnie oczekiwano, że w przeciwieństwie do morfiny nie będzie uzależniająca – okazało się wręcz odwrotnie. Ze względu na wyniszczające skutki używania leku w USA już w 1936 r. zaczęto ściśle regulować jej użycie. Do lat 60. XX wieku była używana jako środek przeciwbólowy; zaprzestano takiego stosowania ze względu na jej silne działanie. W Szwajcarii była sprzedawana w celach medycznych jako Permonid do 1952 roku, a do 1981 r. produkowano ją dla indywidualnych klientów.
Krokodyl W 2001 lub 2002 r. w Rosji pojawiły się pierwsze doniesienia o narkotyku znanym jako krokodyl (). Używanie krokodyla zauważono głównie w małych miejscowościach w najbiedniejszych, najbardziej odizolowanych częściach kraju, pierwotnie w syberyjskich miastach w pobliżu koła podbiegunowego północnego, co mogło mieć związek z długą, ośmiomiesięczną zimą skutkującą deficytem rozrywek i ograniczeniem sposobów spędzania wolnego czasu (z tego samego powodu mieszkańcy częściej pili alkohol). W 2010 roku zyskał on na popularności, uzależnionych było wtedy ok. 100 tys. Rosjan, przez co informacje o tym problemie obiegły świat. Biorą go osoby głównie z niższych warstw społecznych, co wynika z niskiej ceny – jest ok. 20 razy tańszy od heroiny. Inną przyczyną popularności jest fakt, że wytworzenie narkotyku nie wymaga zaawansowanej wiedzy chemicznej. Przypuszcza się, że wzrost produkcji krokodyla wynikał z zablokowania przerzutu afgańskiej heroiny do Rosji wskutek działań polityki antynarkotykowej państwa – w latach 2009–2011 killkudziesięciokrotnie wzrosła sprzedaż leków zawierających kodeinę, a to m.in. z niej produkuje się krokodyl. Zażywanie dezomorfiny jako narkotyku wykryto także w kilku byłych republikach radzieckich, m.in. w Ukrainie i w Gruzji, a także w takich krajach jak Szwecja, Norwegia, Niemcy, Francja, Belgia, USA, Kanada, Polska (w niej pierwszy przypadek śmiertelny odnotowano w grudniu 2011 roku; w Polsce, w przeciwieństwie do Rosji, od stosowania dezomorfiny skutecznie odrzuca wystarczająca dostępność innych narkotyków, które nie są aż tak niebezpieczne). Ekspansja ciągle trwa (stan na 2014 r.), lecz jest powolna. Możliwe, że osoby zażywające krokodyl nawet nie wiedzą, jaki środek biorą – mogą myśleć, że to tania heroina.
Krokodyl jest otrzymywany domowymi sposobami w przeciągu ok. pół godziny dzięki kilku prostym reakcjom chemicznym; wytwarza się go z ogólnodostępnych leków, a dokładniej z mieszaniny m.in. kodeiny, acetonu, kwasu siarkowego lub solnego, benzyny, rozpuszczalników, jodu i czerwonego fosforu (np. zeskrobanego z zapałek). Uzyskany w ten sposób jasnobrązowy płyn jest wstrzykiwany dożylnie i działa po 2–3 minutach wywołując podobne efekty do heroiny czy morfiny – początkowo silną euforię, a następnie senność i błogostan, trwające w tym przypadku ok. 2 godziny. Silnie uzależnia psychicznie i fizycznie, z reguły po kilku dniach używania, chociaż znane są przypadki uzależnienia fizycznego po pierwszym użyciu substancji. Objawy odstawienia obejmują silne nudności, wymioty, biegunkę, duży ból całego ciała – objawy te są silniejsze niż przy wcześniej znanych narkotykach.
Krokodyl, ze względu na zanieczyszczenia i toksyczne związki powstałe w procesie produkcji, nieodwracalnie uszkadza organizm zażywającego, na skórze którego pojawiają się zielonkawe plamy spowodowane gniciem ciała. To dlatego nazywany jest „krokodylem” – zainfekowane tkanki przypominają krokodylą skórę. Po pewnym czasie występują również niegojące się rany, w które często wdaje się gangrena, doprowadzając do śmierci albo do konieczności amputacji mięśnia (o ile nie został on wcześniej dostatecznie zniszczony, aby nastąpiło samoistne oderwanie się od ścięgien i kości). Uszkodzenia skóry i mięśni oraz jałowa martwica kości są wynikiem wysokiej zawartości fosforu w narkotyku. Oprócz wcześniej wymienionych skutków, u osób zażywających krokodyl pojawiają się również takie choroby i objawy jak głęboka martwica tkanek, stany zapalne żył, owrzodzenia i pęknięcia, oddzielanie się płatami martwej tkanki, ropnie, zakrzepowe zapalenie żył; wszystko przekłada się na niezwykle silny ból – to z kolei skłania do brania kolejnych dawek narkotyku. Widoczne zmiany występują nawet po pierwszym przyjęciu krokodyla, chociaż przy minimalizacji zanieczyszczeń w substancji mogą wystąpić kilka miesięcy lub nawet lata później. Narkomani umierają w ciągu 2–3 lat od pierwszej dawki, przez takie zjawiska jak ropnie w mózgu, depresja oddechowa, krwotoki, rozległa martwica tkanek. W Rosji efektywność leczenia wynosi jedynie 3% – istnieje pilna potrzeba opracowywania i wdrażania programów terapeutycznych dla uzależnienia od krokodyla. Szacuje się, że w wyniku stosowania tego narkotyku rocznie umiera ok. 30 tys. osób (chociaż według innych źródeł 30 tys. ofiar to łączna liczba zgonów na 2012 rok), często wskutek celowego „złotego strzału” – samobójstwa przez przedawkowanie. Średnia wieku ofiar śmiertelnych wynosi 24 lata. W związku z wymienionymi skutkami stosowania substancji, krokodyl jest uznawany za najniebezpieczniejszy narkotyk na świecie. Sama dezomorfina nie jest głównym problemem i to nie ona zabija – zabójcze są zanieczyszczenia, które odróżniają ten narkotyk od czystej dezomorfiny.
Synteza
Przypisy
Kategoria:Alkaloidy Kategoria:Fenole Kategoria:Kumarany Kategoria:Morfinany Kategoria:Opioidy