thumb|250px|Włókna sklerenchymatyczne Sklerenchyma (twardzica) – tkanka wzmacniająca roślin. Dojrzałe komórki sklerenchymatyczne mają mocno zgrubiałe i na ogół silnie zdrewniałe ściany wtórne, inkrustowane ligniną, z licznymi jamkami. W czasie rozwoju tych komórek ich protoplasty najczęściej zamierają i zanikają – są to więc komórki martwe. Tkanka składa się przeważnie z komórek prozenchymatycznych (podłużnych). Funkcją sklerenchymy jest przede wszystkim nadawanie sztywności poszczególnym częściom rośliny. W rozwoju powstają z merystemów pierwotnych lub wtórnych.
Występuje w dwóch postaciach: stereidy (włókna sklerenchymatyczne) – forma podłużna, sklereidy (komórki sklerenchymatyczne, komórki kamienne) – forma kulista.
Stereidy Włókna mają postać podłużnych komórek, zwykle o długości 1-2 mm szerokości od 0,01 do 0,28 mm. Komórki są klinowato zakończone, a końce zachodzą na siebie. Ściana komórkowa jest gruba, a światło komórki bardzo ograniczone. Jamki występują nielicznie. Mogą występować pojedynczo lub tworzyć długie sznury lub pasma. Przestwory między komórkami występują rzadko i są niewielkie. W korzeniu znajdują się głównie w części centralnej, a w łodygach w obwodowej. W liściach wokół wiązek przewodzących tworzą pochwę sklerenchymatyczną. Ze względu na lokalizację można wyróżnić: włókna łykowe o jamkach prostych, włókna drzewne o jamkach lejkowatych, włókna kory pierwotnej, włókna perywaskularne, włókna liściowe, włókna typu włosków, występujące na nasionach, włókna pozadrzewne, nie wchodzące w skład drewna.
Włókna sklerenchymatyczne mają także znaczenie gospodarcze. Włókna lnu zwyczajnego i konopi siewnych mogą mieć długość nawet do 10 cm i są wykorzystywane do wyrobu nici i tkanin.
Sklereidy thumb|250px|Sklereid w kształcie kuli thumb|250px|Sklereidy wydłużone w liściu Sklereidy zwykle maja kształt zbliżony do kuli, mogą być jednak wydłużone. Są to komórki martwe o grubej ścianie komórkowej, niekiedy wysyconej suberyną.
Komórki kamienne (sklereidy) są nasycone solami mineralnymi i są najtwardszą tkanką roślinną.
Sklereidy nie tworzą jednolitej tkanki, lecz występują w postaci skupisk (np. grupy komórek kamiennych w miąższu owocu rzekomego gruszy) lub pojedynczo jako tzw. idioblasty. Wyróżnia się kilka typów tych komórek, w zależności od ich kształtów: brachysklereidy – kuliste asterosklereidy – rozgałęzione, osteosklereidy – walcowate, rozszerzone na końcach, makrosklereidy – walcowate, trichosklereidy – nitkowate.
Komórki kamienne odpowiadają za szczególną twardość struktur takich jak łupiny nasion.
Zobacz też kolenchyma
Przypisy
Kategoria:Tkanki roślinne