thumb|Józef Bogusz z żoną Janiną i wnuczkiem, 1975 r. Józef Bogusz (ur. 11 września 1904 w Tarnopolu jako Józef Birkenfeld, zm. 21 marca 1993 w SiegenAuszug aus dem Todesregister, Standesamt Siegen Nr 427/1993, Niemcy) – polski chirurg, etyk, historyk medycyny, profesor nadzwyczajny Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, współzałożyciel „Zeszytów Oświęcimskich”, dwukrotnie zgłoszonych do Pokojowej Nagrody Nobla przez Senat RP, współautor „Zasad Etyczno-Deontologicznych Polskiego Towarzystwa Lekarskiego”Prof. Józef Bogusz (1904–1993), Uniwersytet Jagielloński. Lista pamięci, www.uj.edu.pl, data dostępu: 2012-06-01.

Życiorys Urodził się w żydowskiej rodzinie lekarskiej, jako syn Karola Birkenfelda i Gustawy z domu Goldberg. W latach 1919–1922 uczył się w III Państwowym Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie, zdając maturę w 1922. Studia medyczne skończył w 1928 na Wydziale Lekarskim UJ, po czym rozpoczął pracę w Klinice Chirurgicznej tego Wydziału, początkowo pod kierunkiem prof. Maksymiliana Rutkowskiego, a później – Jana Glatzla.

W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie. Pracował na oddziale neurochirurgii Szpitala im. Dzieciątka Jezus i prowadził przychodnię chirurgiczną. Za udział w powstaniu warszawskim otrzymał Warszawski Krzyż Powstańczy. Po wojnie wrócił do Akademii Medycznej w Krakowie (marzec 1945), gdzie pracował na stanowisku kierownika I Katedry i Kliniki Chirurgicznej UJ. W 1948 roku uzyskał habilitację, a w 1953 został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Pełnił funkcję wiceprezesa, a w latach 1966–1968 prezesa Zarządu Głównego Towarzystwa Chirurgów Polskich. Był członkiem wielu polskich i zagranicznych towarzystw naukowych. W latach 1960 i 1970 Rada Wydziału Lekarskiego występowała z wnioskiem o nadanie tytułu profesora zwyczajnego, którego jednak nie przyznano. Przeszedł na emeryturę w roku 1974. Pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (pas 14, rząd zach.). mały|Grób prof. Józefa Bogusza na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Zakres działalności naukowej Był kontynuatorem krakowskiej szkoły chirurgów tarczycy. Interesował się też m.in. chirurgią żołądka, jelit i dróg żółciowych oraz zagadnieniami chirurgii wieku podeszłego. Dzięki udoskonaleniom techniki operacji zmniejszył w klinice śmiertelność w operacjach nadczynnego wola z poziomu 5,3% w latach 50. XX w. do poziomu 0,8% w końcu lat 60. Był w Polsce jednym z pionierów chirurgicznego leczenia nowotworów przełyku i wpustu żołądka, skutecznie wdrażał techniki zakładania sztucznego odbytu i rozwiązywał psychologiczne problemy operowanych chorych. Jedną z jego pasji była historia chirurgii.

Publikacje Jest autorem kilku podręczników akademickich oraz ponad dwustu prac naukowych, publikowanych w kraju i zagranicą. Część prac dotyczyła historii polskiej chirurgii i problemów deontologii, m.in.: „Lekarz i jego chorzy”, „W służbie zdrowia i życia ludzkiego”, „Profesorowie Wydziału Lekarskiego UJ jako uczeni i żołnierze ruchu oporu”, „Sylwetki chirurgów polskich”, „Zarys dziejów chirurgii polskiej” Inicjatorem wydania tej książki była Komisja Historyczna Towarzystwa Chirurgów Polskich. We wprowadzeniu napisano, że jest ona:

Józef Bogusz pisał lub redagował opracowania kierowane do pielęgniarek, np.: „Chirurgia dla pielęgniarek”, „Encyklopedia dla pielęgniarek”

Wyróżniane są jego zasługi jako współzałożyciela i naczelnego redaktora „Zeszytów Oświęcimskich” Przeglądu Lekarskiego, które poświęcono skrupulatnemu dokumentowaniu wydarzeń II wojny światowej, a równocześnie poszukiwaniu dróg zbliżenia narodów – polskiego i niemieckiego.

Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1988) – odznaczony przez prezydenta RFN Richarda von Weizsäckera za zasługi w propagowaniu idei pojednania narodów polskiego i niemieckiego

Nagrody Nagroda „Problemów” (1984) – za wieloletnią popularyzację humanistycznych problemów współczesnej medycyny i krzewienie etyki lekarskiej

Upamiętnienie thumb|240px|Tablica na budynku na Osiedlu Strusia 14 w Krakowie przy ulicy noszącej imię Józefa Bogusza, upamiętniająca lekarza, ufundowana przez Towarzystwo Lekarskie Krakowskie z okazji 115. rocznicy urodzin Z okazji 100-lecia urodzin Józefa Bogusza 17 marca 2007 zorganizowano w UJ uroczystą sesję naukową. Organizatorami były: Towarzystwo Lekarskie Krakowskie, Towarzystwo Chirurgów Polskich – oddział w Krakowie, Komisja Nauk Medycznych PAN – oddział w Krakowie, Katedra Psychiatrii CM UJ, Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem. Wygłoszono liczne referaty na temat dorobku i myśli Profesora. Wręczono pamiątkowe medale, wybite z okazji 100-lecia. W sesji – poza przedstawicielami krajowej chirurgii – uczestniczyła konsul generalny Federalnej Republiki Niemiec, dr Marlen Klingler (z referatem nt. zasług dla polskiego-niemieckiego pojednania). Prof. Marian Barczyński powiedział m.in.:

Wspominano m.in. zdanie profesora:

W Krakowie upamiętniając Józefa Bogusza jego imieniem nazwano ulicę na Osiedlu Strusia, w Bieńczycach. W 2019 roku na budynku przy tejże ulicy wmurowano tablicę upamiętniającą profesora, ufundowaną przez Towarzystwo Lekarskie Krakowskie w 115. rocznicę urodzin.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polscy chirurdzy Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy etycy Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Laureaci Nagrody „Problemów” Kategoria:Polscy historycy medycyny Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnopolu Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1993 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady