Maria Radomska z domu Bociańska (ur. 7 lipca 1889 w Pleszewie, zm. 20 lipca 1965 tamże) – uczestniczka strajków szkolnych i powstania wielkopolskiego, działaczka społeczna.
Życiorys Urodziła się w rodzinie chłopskiej jako córka Wojciecha i Wiktorii ze Stefaniaków. Była siostrą Ludwika, pułkownika i wojewody, oraz Jana, dyplomaty.
W 1902, jako uczennica klasy VII, była główną inicjatorką podjęcia strajku szkolnego w Pleszewie, odpowiadając na apel dzieci z Wrześni przysłany pocztą. Namówiła do niego trzy koleżanki; wszystkie należały do najlepszych w klasie. Protest polegał na nieodpowiadaniu po niemiecku na lekcji religii. Strajkujące dzieci poddane były karom cielesnym, nie otrzymywały promocji, siedziały w klasie oddzielone od innych dzieci, które miały zakaz rozmawiania z nimi. W strajku tym wytrwała wraz Marią Majewską 3 lata, stając się najdłużej strajkującymi. Władze szkolne przedłużyły im czas nauki o dwa lata.
Strajki uniemożliwiły jej dalszą naukę – otrzymała tzw. wilczy bilet (zakaz przyjęcia do jakiejkolwiek szkoły w państwie niemieckim). Naukę zmuszona była kontynuować samodzielnie, jednocześnie prowadząc tajne nauczanie najmłodszych dzieci. W domu swoich rodziców uczyła dzieci języka polskiego. W Pleszewie zaangażowała się w działalność ogródka jordanowskiego oraz zespołu teatralnego. Była bibliotekarką Towarzystwa Czytelni Ludowych, działała w Towarzystwie Zupełnej Wstrzemięźliwości od Napojów Alkoholowych „Wyzwolenie”. W 1916 założyła Drużynę Skautową im. Królowej Jadwigi, której została drużynową. Była to druga w Wielkopolsce (po poznańskiej) żeńska drużyna harcerska. W 1918 działała w konspiracji.
W listopadzie 1918 Bociańska-Radomska weszła w skład Rady Ludowej powiatu pleszewskiego. Zaangażowała się w działalność kuchni dla jeńców i powracających z niewoli polskich robotników. Działała w komisji spraw szkolnych i podkomisji finansowej miasta Pleszewa. Była delegatką powiatu pleszewskiego na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu w 1918. Wzięła udział w powstaniu wielkopolskim jako kurierka, sanitariuszka oraz organizatorka zaopatrzenia. Współorganizowała oddziały powstańcze w Pleszewie, którymi dowodził jej brat por. Ludwik Bociański. W wolnej Polsce reaktywowała żeńską drużynę harcerską w Pleszewie.
Od 1922 należała do Związku Obrony Kresów Zachodnich. W 1935 została przewodniczącą sekcji byłych harcerek działającej przy Kole Przyjaciół Harcerstwa w Pleszewie. W 1938 została członkinią Zarządu Głównego Stowarzyszenia Rodzin Powstańców Wielkopolskich. Była matką chrzestną sztandaru organizacji.
Jej mężem był od 1917 Władysław Radomski (zm. 1936), rolnik, przedsiębiorca, działacz społeczny, w latach 1919–1921 radny Rady Miejskiej w Pleszewie. Małżonkowie prowadzili gospodarstwo rolne o powierzchni 30 ha, położone za miastem, oraz Fabrykę Konserw i Marmolady w Pleszewie. Mieli siedmioro dzieci: 4 córki i 3 synów (pielęgniarkę Marię, oficera zawodowego Józefa, lekarza Kazimierza, historyczkę Jadwigę, ekonomistę Władysława, mechanika samochodowego Ludwika oraz mgr rehabilitacji Teresę). W czasie niemieckiej okupacji w domu Radomskich odbywały się komplety tajnego nauczania i wieczory kulturalne; ukrywał się również poszukiwany przez Niemców partyzant. Małżonkowie zatrudnili pod przykryciem w swojej fabryczce dwóch nauczycieli tajnego nauczania. Mimo że gospodarstwo ogrodnicze Bociańskich było atrakcyjne dla Niemców, rodzina uniknęła konfiskat i wywózki dzięki zatrudnionej w miejscowym gestapo życzliwej im Niemce Trudzie Knappe, którą niegdyś zatrudniali.
Została pochowana na cmentarzu przy ul. Kaliskiej w Pleszewie.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Wielkopolski Krzyż Powstańczy Odznaka honorowa „Za walkę o szkołę polską”
Upamiętnienie Klub Kobiet Ławka nr 4 w Pleszewie poświęcił rok 2026 Marii Radomskiej-Bociańskiej.
Przypisy
Linki zewnętrzne (fotokopia aktu urodzenia w języku niemieckim) Podcast Zamieniam się w słuch: #244. Kim była Maria Radomska? Rozmowa z Agnieszką Słupianek-Winkowską, 2 lipca 2026
Kategoria:Członkowie Związku Obrony Kresów Zachodnich Kategoria:Ludzie urodzeni w Pleszewie Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za walkę o szkołę polską” Kategoria:Pochowani w Pleszewie Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polskie sanitariuszki Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w zaborze pruskim Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1965 Kategoria:Delegaci na Polski Sejm Dzielnicowy