Pryzmat Amiciego (pryzmat dachowy, prostokątny pryzmat dachowy, pryzmat Porro) – odwracający obraz i zmniejszający aberrację chromatyczną element przyrządów optycznych, np. „szukaczy” teleskopów optycznych lub refraktometrów Abbego. Jego pomysłodawcą był włoski astronom, optyk, botanik i matematyk – Giovanni Battista Amici (1786–1863).
Odkrycie i zasada działania
Innowacyjny pomysł G.B. Amiciego, który w przyszłości umożliwił rozwój technik mikroskopowych i technik obserwacji astronomicznych, dotyczył możliwości zmniejszenia dyspersji światła przez połączenie początkowo dwóch, a następnie trzech pryzmatów, sporządzonych z materiałów o różnym współczynniku dyspersji. Pierwszy taki pryzmat achromatycznyW podręczniku Mieczysława Jeżewskiego „Fizyka” z 1953 r. oraz w „Słowniku fizycznym” (wyd. Wiedza powszechna, 1984) „pryzmat achromatyczny” opisano nie przytaczając nazwiska Amiciego., który załamuje światło nie rozszczepiając go, Amici otrzymał sklejającDo sklejania pryzmatów używano balsamu kanadyjskiego. pryzmaty wykonane ze szkła kronowego i flintu. Sklejenie dwóch takich pryzmatów (ścianką z flintu) było kolejnym krokiem, prowadzącym do otrzymania pryzmatu znanego dzisiaj jako à vision directe – rozszczepiającego światło bez jego załamania. Amici nie opublikował swoich wynalazków – zostały opisane przez G.B. Donatiego w latach 1862 i 1866.
Współczesne zastosowania thumb|240px|Pryzmat Amiciego do amatorskich obserwacji astronomicznych 240px|thumb|Szukacz teleskopu optycznego
Współcześnie popularne są tzw. dachowe pryzmaty Amici, które odwracają wiązkę o 90° i obracają obraz o 180°. Umożliwiają prostowanie obrazów odwróconych przez obiektywy. Pryzmaty te często są używane w parach, co pozwala przemieszczać wiązki nie zmieniając ich kierunku. Zachodzi w nich całkowite wewnętrzne odbicie do 100%. Standard wykonania i cena zależą od potencjalnego zastosowania, np. w urządzeniach do badań naukowych lub w amatorskim sprzęcie do obserwacji astronomicznych. Oferowane są pryzmaty o coraz doskonalszej płaskości powierzchni. Stosowane są też specjalne powłoki wewnętrzne i zewnętrzne, np. powłoki antyrefleksyjne na powierzchniach wejścia i wyjścia wiązki lub powłoki z aluminium (z czarną farbą ochronną lub lustrzane).
Uwagi
Przypisy G. B. Donati, ""Intorno alle strie degli spettri stellari (On lines in stellar spectra)," Il Nuovo Cimento, nr 15, s. 292-304 (1862). G. B. Donati, "Intorno alle strie degli spettri stellari (On lines in stellar spectra)," Annali del Reale Museo di Fisica e Storia Naturale di Firenze nr 1, s. 1-20 (1866)
Kategoria:Pryzmaty