Manu Dibango, właśc. Emmanuel N'Djoké Dibango (ur. 12 grudnia 1933 w Duali, zm. 24 marca 2020 w Paryżu) – kameruński saksofonista i wibrafonista. Rozwinął styl muzyczny będący połączeniem jazzu, muzyki funk i tradycyjnej muzyki kameruńskiej. Należał do grupy etnicznej Bassa. Najbardziej znany z wydanej w 1972 afrobeatowej płyty Soul Makossa.
Życiorys Młodość Dibango urodził się w Duali na terenie obecnego Kamerunu (wówczas był to Kamerun Francuski). Jego ojciec Michel Manfred N'Djoké DibangoDibango, Rouard & Raps 1994, str. xii był urzędnikiem państwowym. Matką była mieszkająca w Duali literatka i projektantka modyDibango, Rouard & Raps 1994, str. 4, prowadząca własną małą firmę. Zarówno on – syn rolnika z ludu Bassa, jak i ona – pochodząca z grupy etnicznej Duala, traktowali podziały etniczne z dystansemDibango, Rouard & Raps 1994, str. 1. Emmanuel nie miał rodzeństwa, chociaż ma przyrodniego brata z pierwszego małżeństwa ojcaDibango, Rouard & Raps 1994, str. 2, jest on cztery lata starszyDibango, Rouard & Raps 1994, str. 8. Choć w Kamerunie pochodzenie etniczne determinowane jest przez pochodzenie ojca, Dibango napisał w swojej autobiografii Three Kilos of Coffee, że nigdy nie był w stanie zidentyfikować w pełni swoich rodziców.
W dzieciństwie Dibango powoli zapomniał język Bassa na korzyść dialektu Duala. Jego rodzina nadal żyje społeczności Bassa, na płaskowyżu Bassa, w pobliżu rzeki Wouri. Po śmierci wujka Dibango, który był przywódcą swego ludu, ojciec Dibango odmówił przejęcia przez syna władzy, argumentując, że nigdy w pełni nie wpoił w niego zwyczajów tego ludu.
Od wczesnych lat uczył się muzyki i religii w kościele protestanckim w Duali. W 1941 po zakończeniu pierwszego etapu edukacji, Dibango został przyjęty do szkoły kolonialnej w pobliżu swego domu, gdzie uczył się francuskiego. Podziwiał nauczyciela, którego opisywał jako „nadzwyczajny rysownik i malarz”Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 5.
W 1944 w tej szkole odbyły się ceremonie powitalne związane z przybyciem do Kamerunu francuskiego prezydenta Charles'a de Gaulle'aDibango, Rouard & Raps 1994, str. 6.
Kariera Był członkiem znaczącej grupy African Jazz, współpracował z wieloma innymi muzykami, w tym z Fania All Stars, Fela Kuti, Herbie Hancock, Bill Laswell, Bernie Worrell, Ladysmith Black Mambazo, Don Cherry oraz Sly and Robbie. W 1998 razem z kubańskim artystą Eliadesem Ochoa nagrał album CubAfrica. Utwór „Soul Makossa” na płycie o tej samej nazwie zawiera słowa „makossa”, co oznacza „(ja) tańczę” w jego ojczystym języku. Miał duży wpływ na kilka popularnych przebojów muzycznych, w tym utwór Michaela Jacksona „Wanna Be Startin 'Somethin'”, utworu The Fugees z Akonem Cowboys oraz Rihanny Don't Stop the Music. W 1982 amerykański komik Eddie Murphy zainspirowany albumem Soul Makossa nagrał album, na którym w piosence Boogie In Your Butt interpoluje linię melodyczną basu i rogu. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku hip-hopowa grupa Poor Righteous Teachers w utworze „Butt Naked Booty Bless” wykorzystała jego sample perkusyjne.
Pełnił też funkcję pierwszego przewodniczącego Cameroon Music Corporation. W 2004 Dibango został uhonorowany tytułem Artysty UNESCO na rzecz PokojuErnest Kanjo, Cameroonian musicians seem to have lost their creative acumen in their endless battles over money, Post newsmagazine, wrzesień 2006.
Jego utwór Reggae Makossa pojawił się na ścieżce dźwiękowej do gry wideo Scarface: The World Is Yours. W sierpniu 2009 zagrał koncert zamykający Brecon Jazz Festival.
Zmarł 24 marca 2020 w wyniku COVID-19.
Dyskografia Soul Makossa (1972) Fiesta Records O Boso (1973) London/PolyGram Records Africadelic (1973) Makossa Man (1974) Atlantic Records Makossa Music (1975) Creole Records, licencja Société Française du Son (Francja) Manu 76 (1976) Decca/PolyGram Records Super Kumba (1976) Decca/PolyGram Records The World of Manu Dibango (1976) Decca Records Ceddo O.S.T (1977) Fiesta Records A l'Olympia (1978) Fiesta Records Afrovision (1978) Mango/Island/PolyGram Records Sun Explosion (1978) Decca/PolyGram Records Gone Clear (1980) Mango/Island/PolyGram Records Ambassador (1981) Mango/Island/PolyGram Records Waka Juju (1982) Polydor/PolyGram Records Mboa (1982) Sonodisc/Afrovision Electric Africa (1985) Celluloid Afrijazzy (1986) Deliverance (1989) Afro Rhythmes Happy Feeling (1989) Stern's Rasta Souvenir (1989) Disque Esperance Polysonik (1992) Live '91 (1994) Stern's Music Wakafrika (1994) Giant/Warner Bros. Records African Soul – The Very Best Of (1997) Mercury CubAfrica (z Eliades Ochoa) (1998) Mboa' Su – Kamer Feelin' (1999) Lion of Africa (2007) African Woodoo (2008) materiał z utworów nagranych pomiędzy 1971 i 1975 dla kina, telewizji i reklamy Past Present Future (2011) feat. „Soul Makossa 2.0” z partią wokalną Wayne'a Beckforda
Przypisy
Bibliografia Dibango, Manu; Rouard, Danielle; Raps, Beth G (1994), Three Kilos of Coffee: An Autobiography
Kategoria:Kameruńscy instrumentaliści Kategoria:Kameruńscy muzycy jazzowi Kategoria:Saksofoniści jazzowi Kategoria:Wibrafoniści jazzowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Duali Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2020 Kategoria:Zmarli na COVID-19 we Francji