Jerzy Antczak (ur. 25 grudnia 1929 we Włodzimierzu) – polski reżyser telewizyjny, teatralny i filmowy oraz aktor.
Życiorys Absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Lublińcu. Następnie ukończył Wyższą Szkołę Teatralną im. Leona Schillera w Łodzi, dyplom uzyskał w 1953.
Jako aktor debiutował na deskach Teatru Powszechnego w Łodzi; później zajmował się też reżyserią, od końca lat 50. aktywny już tylko jako reżyser.
W 1957 był dyrektorem teatru „715” w Łodzi, w 1959 naczelnym reżyserem Łódzkiego Ośrodka Telewizyjnego, a od 1963 naczelnym reżyserem Warszawskiego Ośrodka Telewizyjnego. thumb|Jerzy Antczak w latach 60. W latach 1963–1975 był naczelnym reżyserem Teatru Telewizji. Reżyserował osobiście m.in. Kordiana J. Słowackiego, Trzy siostry Czechowa, Szklaną menażerię T. Williamsa; również ważne spektakle Teatru Faktu (Epilog Norymberski). 22 lipca 1964 z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał zespołową nagrodę państwową I stopnia za twórczość artystyczną w teatrze telewizji.
Laureat nagrody państwowej I stopnia (indywidualnej 1964 i 1970, zespołowej 1976).
W 1977 jego film Noce i dnie był nominowany do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.
Od 1979 mieszka w USA, gdzie był wykładowcą (z tytułem profesora) Uniwersytetu Kalifornijskiego (UCLA) w Los Angeles, na Wydziale Filmu i Telewizji.
W 1980 ukazała się monografia poświęcona reżyserowi autorstwa Barbary Kaźmierczak-Drozdowskiej Jerzy Antczak (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1980, ).
Na początku lat 90. czasowo przebywał w Polsce, realizując dwa filmy: Dama kameliowa i Chopin. Pragnienie miłości oraz dwa przedstawienia teatru TV: „Cezar i Pompejusz” oraz „Ścieżki chwały”.
14 września 2013 otrzymał Platynowe Lwy za całokształt twórczości na 38. Festiwalu Filmowym w Gdyni.
Życie prywatne Od 1956 aż do śmierci żony w 2024 był żonaty z aktorką Jadwigą Barańską, z którą ma syna Mikołaja (ur. 1964).
Filmografia + Filmy i seriale Jerzego AntczakaRokFilmReżyserScenarzystaUwagi 1962Spóźnieni przechodniefilm fabularny, cz. 4 – Stary profesor, na podstawie opowiadania Stanisława DygataŁabędzi śpiewfilm fabularny, telewizyjny, na podstawie opowiadania Antona Czechowa 1965Wystrzałfilm fabularny, telewizyjny, na podstawie opowiadania Aleksandra Puszkina1966Mistrzfilm fabularny, telewizyjny 1968Hrabina Cosel film fabularny, na podstawie powieści Ignacego Józefa Kraszewskiego pod tym samym tytułemHrabina Coselserial fabularny1969Całe życie Sabinyfilm fabularny, na podstawie powieści Heleny Boguszewskiej pod tym samym tytułem1970Epilog norymberskifilm fabularny, telewizyjny1975Noce i dniefilm fabularny, adaptacja powieści Marii Dąbrowskiej pod tym samym tytułem1977Noce i dnieserial fabularny1982The Wallfilm fabularny, telewizyjny, produkcji amerykańskiej, na podstawie powieści Johna Herseya1994Dama kameliowafilm fabularny, telewizyjny, adaptacja powieści Aleksandra Dumasa (syna) pod tym samym tytułem2002Chopin. Pragnienie miłościfilm fabularny, również w wersji angielskiej Chopin. Desire for Love thumb|Z żoną, Jadwigą Barańską podczas jednego ze spotkań z publicznością w Warszawie
Teatr Telewizji Jerzy Antczak zrealizował dla telewizji około 130 przedstawień.
Wybrane pozycje Zegarek 1961; wystąpili: Tadeusz Łomnicki, Kazimierz Opaliński, Antonina Gordon-Górecka Wilki w nocy 1962; wystąpili: Jadwiga Barańska, Mariusz Dmochowski, Zofia Mrozowska, Edmund Fetting, Zdzisław Mrożewski Szklana menażeria 1963; wystąpili: Jadwiga Barańska, Barbara Ludwiżanka, Władysław Kowalski, Ignacy Gogolewski Kordian 1963; wystąpili: Ignacy Gogolewski, Kazimierz Opaliński, Zdzisław Mrożewski, Ignacy Machowski Wspólny pokój 1964; wystąpili: Michał Pawlicki, Ignacy Machowski, Stanisław Zaczyk, Ryszarda Hanin, Władysław Kowalski, Marian Kociniak Mistrz (również wersja filmowa) 1964; wystąpili: Janusz Warnecki, Stanisław Zaczyk, Ryszarda Hanin, Igor Śmiałowski Dudek 1964; wystąpili: Jadwiga Barańska, Czesław Wołłejko, Danuta Szaflarska, Irena Kwiatkowska, Edward Dziewoński, Andrzej Szczepkowski, Igor Śmiałowski, Lech Ordon Dni Turbinych 1965; wystąpili: Michał Pawlicki, Andrzej Zaorski, Ryszard Pietruski, Władysław Hańcza, Jerzy Turek, Zbigniew Zapasiewicz Pożegnanie z Marią 1966; wystąpili: Tadeusz Łomnicki, Ewa Wiśniewska, Zbigniew Zapasiewicz, Marian Kociniak, Leonard Pietraszak Skowronek 1966; wystąpili: Jadwiga Barańska, Józef Nalberczak, Edmund Fetting, Henryk Borowski, Stanisław Jasiukiewicz, Ignacy Gogolewski, Zdzisław Mrożewski Notes 1968; wystąpili: Tadeusz Fijewski, Zofia Kucówna, Jan Englert, Eugenia Herman, Stanisław Milski, Andrzej Zaorski, Teresa Szmigielówna, Ryszard Pietruski Trzy siostry 1968; wystąpili: Jadwiga Barańska, Zofia Petri, Jolanta Wołłejko, Tadeusz Fijewski, Ignacy Gogolewski, Bronisław Pawlik, Stanisław Jasiukiewicz, Jan Englert, Ryszard Pietruski Oświadczyny. Jubileusz 1971; wystąpili: Jadwiga Barańska, Tadeusz Fijewski, Mieczysław Pawlikowski, Wanda Łuczycka O szkodliwości palenia tytoniu 1971; wystąpił: Tadeusz Fijewski (Było to pierwsze przedstawienie teatru tv zrealizowane w kolorze) Ścieżki chwały 1995; wystąpili: Janusz Nowicki, Leon Charewicz, Adam Ferency, Janusz Michałowski, Artur Żmijewski, Henryk Machalica, Marcin Troński, Artur Barciś, Sławomir Orzechowski, Bronisław Wrocławski Cezar i Pompejusz 1996; wystąpili: Zbigniew Zapasiewicz, Mariusz Benoit, Stanisława Celińska, Jerzy Kamas, Artur Żmijewski, Leon Charewicz, Cezary Morawski, Marcin Troński
Książki
Noce i dnie mojego życia (autobiografia; Axis Mundi, Warszawa 2009, ; Axis Mundi, Warszawa 2025, ); Jak ja ich kochałem (autobiografia; Axis Mundi, Warszawa 2020, , ); Serce Chopina, czyli węzeł gordyjski (powieść biograficzna; Axis Mundi, Warszawa 2024, ; wydanie drugie zmienione: Axis Mundi, Warszawa 2025, ).
Odznaczenia i nagrody Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1976) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (10 października 2008)
Złote Ekrany 1964: Kordian 1966: Wystrzał 1971: Epilog Norymberski thumb|Jerzy Antczak - wypowiedź podczas wieczoru poświęconego Jadwidze Barańskiej w 1. rocznicę śmierci aktorki - Kino Luna, Warszawa, 26 października 2025 Inne nagrody Nagrody Komitetu do Spraw Radia i Telewizji (pięciokrotnie) 1966: Palermo Światowy Festiwal Radia i Telewizji – Mistrz film TV. „Prix Italia” 1968: Sofia, Bułgaria Festiwal Teatrów Interwizji – „Notes” Grand Prix 1976: Nagroda specjalna Międzynarodowej Unii Krytyki Filmowej za Noce i dnie 2003: Chopin. Pragnienie miłości, The WorldFest-Houston International Film Festival, The Platinum Remi Award – „Platyna” dla najlepszego dramatu 2008: Epilog norymberski, The WorldFest-Houston International Film Festival, The Platinum Remi Award – „Platyna” dla najlepszego filmu z gatunku „dokudrama” 2013: Platynowe Lwy za całokształt twórczości na 38. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni 2015: Złota Sowa Polonii za twórczość filmową 2015: Diamentowe Lwy za najlepszy film Noce i dnie na 40-lecie Festiwalu Filmowego w Gdyni (2015)
Przypisy Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.
Linki zewnętrzne
Jerzy Antczak w bazie Akademii Polskiego Filmu
Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Artyści polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Laureaci Platynowych Lwów za całokształt twórczości Kategoria:Ludzie związani z Lublińcem Kategoria:Ludzie urodzeni we Włodzimierzu (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles