mały|Herb Rogala, którym pieczętowali się Turscy (Jan Kanty Rogala to jeden z pseudonimów Jana Kantego Turskiego) Jan Kanty Turski (ur. 1832Rok 1832 podają: Katalog Biblioteki Narodowej, K. Estreicher, Bibliografia XIX wieku, t. 4, s. 544 i Wielka Encyklopedia Tatrzańska (. w Krakowie, zm. 4 sierpnia 1870 tamże) – polski poeta, pisarz, dramaturg i publicysta czasopism krakowskich, lwowskich i warszawskich, nauczyciel.

Życiorys Był synem napoleończyka Szczepana Turskiego, który zmarł w czasie jego dzieciństwa, jego matka zaś, pochodząca z domu Stanclów, zmarła u progu jego dorosłości. W gimnazjumWynika to choćby z treści wiersza Władysława Tarnowskiego Pamięci J.K. Turskiego. i przez 2 lata studiów prawniczychZbieżne informacje o studiach prawniczych Władysława Tarnowskiego w jego biogramie (zamieszczonym w: Nowy Korbut, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1982, t. 16, cz. 1, s. 25) i wspomnieniu pośmiertnym o J.K. Turskim (Jan Kanty Turski (Wspomnienie), „Dziennik Literacki” 1870, s. 380.). był kolegą Władysława Tarnowskiego, później przeniósł się na wydział filologiczno-historyczny, który ostatecznie ukończył mimo biedy. Następnie zaczął naukę w seminarium w Tarnowie, z którego zrezygnował, przyjmując posadę guwernera. Wówczas powstał Artysta bez sławy. Następnie został nauczycielem w gimnazjum w Nowym Sączu, ale został aresztowany na kilka miesięcy, gdyż znaleziono jego listy u brata, który był podejrzany o spisek, dodatkowo obciążającym było znalezienie przy Janie wielu wierszy patriotycznych. Z powodu zakazu nauczania najpierw publikował w „Dodatku do Czasu”, a od końca 1860 do 1862 wydawał pismo „Niewiasta”, w którym zamieszczał swoje utwory, pisywał też „Gwiazdki Cieszyńskiej”, następnie współpracował przez kilkanaście lat z „Dziennikiem Literackim”. Żył w wielkiej biedzie, próbując zwiększyć swoje dochody, nawiązał współpracę z pismem politycznym „Kronika”, co zakończyło się wyrokiem więzienia za przestępstwo prasowe. Później wyjechał do Warszawy i objął redakcję „Bazaru”, pisywał do „Dzwonka”, „Przyjaciela dzieci”, „Kłosów”, „Opiekuna domowego”M.in. artykuł o Fryderyku Chopinie z 1866 r., o którym wzmianka na stronie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina., „Tygodnika Ilustrowanego”.

W 1866 r. ożenił się z Lidią Filippi, córką krakowskiego rzeźbiarza Pawła Filipiego, w rok później powrócił do Krakowa, tu jednak, w mieście mniejszym, powróciły kłopoty finansowe. Publikował w „Mrówce”, następnie pod pseudonimem w „Ogniwie” wydawanym w Czerniowcach, powrócił do zawodu nauczyciela. W 1869 r. zachorował, pod koniec roku powrócił do Krakowa, gdzie 4 sierpnia 1870 zmarłJan Kanty Turski (Wspomnienie.) zamieszczone w Dzienniku Literackim z r. 1870 na stronach 380 i 381..

Jana Kantego Turskiego fascynowały Tatry, jeździł do Zakopanego od początków aktywności literackiej (przed 1860), a także publikował na ich temat w prasie„Tygodnik Ilustrowany” 1860, nr 50 i 52; „Kłosy” 1865, nr 18; 1866, nr 32; oraz o Walerym Rzewuskim – fotografie krakowskim, także zafascynowanym Tatrami – „Tygodnik Ilustrowany” 1865, nr 300 (na podstawie Biogramu na Portalu Zakopiańskim)..

Utwory Poetyckie Artysta bez sławy: powieść poetyczna, Kraków: K. Budweiser, 1858 (wyd. I), Lwów: nakładem „Dziennika Literackiego”, 1866 (wyd. II). Poezye Jana Kantego Turskiego, Kraków: Ż. J. Wywiałkowski, 1862; oraz Redakcya Niewiasty, 1862. W jassyrze: poemat historyczny, Kraków: Druk „Czasu”, 1862. Licytacja, poemat opublikowany w „Mrówce”.

Prozatorskie Protekcje i intrygi, monografia opublikowana w „Niewiaście”. Życie bez jutra: powieść, Lwów: Redakcja „Dziennika Literackiego”, 1864 (wyd. I), Gródek: J. Czaiński, 1902. Kulig pod pseudonimem J.K. Rogala, publikowany w zeszytach miesięcznych „Dodatku do Czasu”. Wielkie początki: powieść w 2 częściach, złożona z obrazków i wspomnień krakowskich, Lwów: K. Wild, 1865. Dalecy krewni: powieść spółczesna, Lwów: Dziennik Literacki, 1866. Ocalona (powieść), opublikowana w piśmie „Bazar”. List zabójczy (powiastka Jan Kantego Turskiego i Juliusa Evoli), 1867Egzemplarz uwzględniony w katalogu British Library.. Ostatnia wola: powieść z życia ludu górskiego, Poznań: F. Bażyński, 1868 (wyd. I), Poznań, 1887 (wyd. II), Leitgeber, 1900Była to według portalu Zakopiańskiego jedna z pierwszych powieści tatrzańskich. Niespodzianka królewska z czasów Stefana Batorego, opowiadanie w Wiadomość o ludach słowiańskich zamieszkujących Węgry: opowiadania, zebrane przez Władysława Ludwika Anczyca, Kraków: Wydawnictwo Czytelni Ludowej, 1870Opowiadanie to, jak podaje prof. Estreicher ukazało się na str 125 ,ukazało się wcześniej, bo w r. 1869 w „Kalendarzu Ilustrowanym”.. Zochna Hrabianka, Lwów, 1870Wzmiankowana w katalogu dzieł J.K. Turskiego pozostających w zbiorach British Library. Nieszczęsny legat: powieść spółczesna, Poznań: M. Leitgeber, 1871. Oczekiwany (powiastka), opublikowana w piśmie „Towarzysz”. Wnuczka, powieść na zamówienie pisma „Kalina”. Historyczne Maryna Mniszchówna, monografia opublikowana w „Niewiaście”. Maria Kazimiera, monografia opublikowana w „Niewiaście”. Jadwiga królowa polska, monografia opublikowana w „Niewiaście”. Abecadlnik historyczny, Kraków J. Bensdorff, 1862 (wyd. I), tamże, 1864 (wyd. II). Marcin Lelewel Borelowski, Kraków: Ż. J. Wywiałkowski, 1863. Antoni Morawski, rzeźnik, konfederat: historja prawdziwa, Kraków: nakładem własnym, drukiem Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1867. Przewodnik dla zwiedzających kopalnie Wieliczki: według najświeższych źródeł, Księgarnia Wydawnictw Dzieł Tanich i Pożytecznych, 1868.

Dramatyczne Małżeństwo zaimprowizowane: komedya w 1 akcie, Kraków: drukiem „Czasu”, Kraków, 1860. Ulicznik krakowski, nakładem autora, Lwów: wydawnictwo M.F. Poręba, 1862; Bochnia, Kraków: W. Pisz, 1862; Kraków: Ż. J. Wywiałkowski, Tomy 1-3, 1862Wzmianki w katalogu WorldCat o tomie 1 i o tomie 3.. Dobosz rozbójnik karpacki: obrazek dramatyczny w 3 aktach, Kraków: J. Bensdorff, 1865. Ostatnie chwile Stańczyka (jednoaktówka), opublikowana w „Tygodniku Ilustrowanym”. Astolf, król duchów alpejskich: bajeczka czarodziejska w 3 aktach. (Teatra dla dzieci), Kraków: J. Bensdorff, 1865 (wyd. I), Tarnów: M. Fenichel, Tarnów, 1878 (wyd. II). Cesarz Rudobrody. Bajeczka czarodziejska w 2 aktach, Kraków: J. Bensdorff, 1865. Cyk, cak, cyk, czyli Kto siędzie jeszcze do stołu. komedyjka w 1 akcie, Kraków: J. Bensdorff, 1865. Cud, czyli Krakowiacy i Górale, dramat ludowy w 2 aktach, podług Bogusławskiego, Kraków: J. Bensdorff, 1865. Szopka krakowska, Kraków: J. Bensdorff, Kraków, 1865. Rozjemca po ukazie: obrazek powieściowy, Toruń: F. T. Rakowicz, J. Buszczyński, 1868. Faworyt: komedyjka w 1 akcie, wyd. własnym nakładem, Lwów: wydawnictwo H. Jasieński, Lwów, 1869.

Przekłady Friedrich Schiller, Don Carlos, Kraków: J. Bensdorf, 1865 (wyd. I), Tarnów: M. Fenichl, 1878 (wyd. II). Friedrich Schiller, Zbójcy, wyd. J. Bensdorf, 1865.

Przypisy

Bibliografia Jan Kanty Turski (Wspomnienie), „Dziennik Literacki”, 1870, s. 380–381.

K. Estreicher, Bibliografia polska XIX wieku, t. 1, s. 125 (dostępne na: estreicher.uj.edu.pl), t. 4, s. 544 (dostępne na: estreicher.uj.edu.pl).

Linki zewnętrzne

Turski Jan Kanty (Zofia i Witold H. Paryscy, Wielka Encyklopedia Tatrzańska) Katalog dzieł Jana Kantego Turskiego w zbiorach Biblioteki Narodowej Katalog publikacji Jana Kantego turskiego w WorldCat Publikacje Turskiego w bibliotekach cyfrowych: Przewodnik dla zwiedzających kopalnie Wieliczki: według najświeższych źródeł w CBN-Polona Faworyt w Śląskiej bibliotece Cyfrowej Niespodzianka królewska z czasów Stefana Batorego w CBN-Polona

Kategoria:Polscy poeci Jan Kategoria:Zmarli w 1870 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie