Tramwaje w Polsce – systemy komunikacji tramwajowej działające w Polsce.

Od 19 grudnia 2015 roku w Polsce istnieje szesnaście systemów tramwajowych – dziesięć z nich to systemy normalnotorowe (1435 mm), a pięć wąskotorowe (1000 mm)Standardową szerokością wagonów jest 2,4 m, jedynie w Olsztynie przyjęto 2,5 m; ponadto w Poznaniu na niektórych liniach kursują wagony Tatra RT6N1 o szerokości 2,44 m. i jedna sezonowa linia tramwaju konnego.

Charakterystyka Najmłodsza miejska sieć tramwajowa powstała w 2015 roku w Olsztynie. Największa sieć tramwajowa w Polsce działa w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, z kolei najmniejsza znajduje się w Grudziądzu. W latach 1945–1989 systemy w większych miastach były rozbudowywane i modernizowane: Warszawie, Poznaniu, Gdańsku, Wrocławiu, Łodzi, Krakowie, Szczecinie, Bydgoszczy, Toruniu, a w średnich i małych ośrodkach miejskich likwidowane: Słupsku, Inowrocławiu, Olsztynie, Wałbrzychu, Legnicy, Jeleniej Górze, Bielsku-Białej. Niektóre sieci zostały zlikwidowane przez podział miasta pomiędzy dwa państwa: Cieszyn, Słubice, Zgorzelec.

Tramwaj konny w Mrozach ma najmniejszy rozstaw szyn (900 mm); jest atrakcją turystyczną.

Rozbudowa sieci tramwajowej po 1989 Po wejściu Polski do Unii Europejskiej polskie samorządy mogą liczyć na wsparcie unijne w realizacji projektów tramwajowych. Wiele polskich miast z tego faktu skorzystało i modernizuje sieć (np. Grudziądz) bądź buduje nowe odcinki torowisk, między innymi: Warszawa, Kraków, Poznań, Łódź, Bydgoszcz, Toruń, Szczecin i Wrocław. Istnieją (lub istniały) plany przywrócenia linii tramwajowych w niektórych miastach (np. Słubice) lub budowy zupełnie nowych systemów, np. w Płocku, Radomiu, Rzeszowie czy Zamościu; jedynym zrealizowanym projektem odtworzenia systemu od nowa jest sieć tramwajowa w Olsztynie.

Systemy Miasto lub obszar Operator Rozstaw Długość torupojedynczego (km) Data ArtykułOtwarciaElektryfikacjiLikwidacji Białystok Towarzystwo Białostockich Tramwajów Konnych 1000 mm 6,2 (ok.) 1895 brak 1915 Tramwaje w Białymstoku Bielsko-Biała Bielska Kolej Elektryczna 1000 mm 8,3 1895 1971 Tramwaje w Bielsku-Białej Bydgoszcz MZK Bydgoszcz 1000 mm 91,86 1888 1896 funkcjonuje Tramwaje w Bydgoszczy BytomStädtische Straßenbahn Beuthen 1435 mmb.d. 1913 1945W 1945 roku sieć została scalona z siecią w konurbacji górnośląskiej. Tramwaje w Bytomiu Cieszynb.d. 1000 mm 1,8 1911 1921 Tramwaje w Cieszynie Częstochowa MPK Częstochowa 1435 mm 30 1959 funkcjonuje Tramwaje w Częstochowie ElblągTramwaje Elbląskie 1000 mm 33,83 1895 funkcjonujeTramwaje w Elblągu Gdańsk Gdańskie Autobusy i Tramwaje 1435 mm 114,4 1873 1896 funkcjonuje Tramwaje w Gdańsku Gorzów Wielkopolski MZK Gorzów Wielkopolski 1435 mm 24,43 1899 funkcjonuje Tramwaje w Gorzowie Wielkopolskim Górnośląsko-Zagłębiowska MetropoliaW sieć wchodzą: Będzin, Bytom, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Katowice, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Ruda Śląska, Zabrze. Tramwaje Śląskie 1435 mm 346,5 1894 1898 funkcjonuje Tramwaje w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Grudziądz MZK Grudziądz 1000 mm 18 1896 1899 funkcjonuje Tramwaje w Grudziądzu Gubinb.d. 1000 mm 2,5 1904 1938 Tramwaje w Gubinie Inowrocławb.d. 1000 mm 4,2 1912 1962 Tramwaje w Inowrocławiu Jelenia Góra Kolej Elektryczna w Jeleniej Górze 1000 mm(do 1899 – 1435 mm) 19,2 1897 1900 1969 Tramwaje w Jeleniej Górze Kostrzyn nad Odrąb.d. 1000 mm 6,3 1903 1925 1945 Tramwaje w Kostrzynie nad Odrą KoszalinKösliner Stadt- und Strandbahn 1435 mm 17,4Na części trasy tramwaje poruszały się po torze kolejowym. 1911 1938 Tramwaje w Koszalinie Kraków MPK Kraków 1435 mmDo roku 1925 – ruch lewostronny.(do 1953 – 900 mm) 194 1882 1900 funkcjonuje Tramwaje w Krakowie Legnicab.d. 1000 mmb.d. 1882 1898 1968 Tramwaje w Legnicy MrozyWarszawskie Towarzystwo Higieniczne900 mm2,51908brak 1967 Tramwaj konny w MrozachGmina Mrozy900 mm1,752012brak funkcjonuje Aglomeracja łódzkaW skład sieci wchodzą: Konstantynów Łódzki, Pabianice, Zgierz oraz wsie, przez które przechodzą linie do ww. miejscowości. Dawniej także Aleksandrów Łódzki, Rzgów, Tuszyn, Ozorków, Kruszów, Lutomiersk. MPK Łódź 1000 mm 208 1898 funkcjonuje Tramwaje w Łodzi Olsztyn MZK Olsztyn 1000 mm 6 1907 1965 Tramwaje w OlsztynieMPK Olsztyn 1435 mmJedyna sieć w Polsce przystosowana wyłącznie do taboru dwukierunkowego o szerokości 2500 mm. 21 2015 funkcjonuje Poznań MPK Poznań 1435 mm 157,7 1880 1898 funkcjonuje Tramwaje w Poznaniu Słubiceb.d. 1000 mmb.d. 1898 1945 Tramwaje w Słubicach SłupskMZGK Słupsk 1000 mmb.d. 1910 1959 Tramwaje w Słupsku SopotW latach 1946–1961 jedna z linii gdańskich tramwajów docierała do Sopotu.b.d. 800 mm 2 1884 brak 1906 Tramwaje w Sopocie Szczecin Tramwaje Szczecińskie 1435 mm 119 1879 1896 funkcjonuje Tramwaje w SzczecinieZarząd portu1435 mmb.d.1955brak 1963/1964Linia tramwajowaul. Bytomska – Elewator EwaSzczekocinyb. d.600 mm211915brak 1935Tramwaje w Szczekocinach Tarnówb.d. 1000 mm 2,6 1911 1942 Tramwaje w Tarnowie Toruń MZK Toruń 1000 mm 59,159 1891 1899 funkcjonuje Tramwaje w Toruniu Wałbrzych Wałbrzyska Kolej Powiatowa 1000 mmb.d. 1898 1966 Tramwaje w Wałbrzychu Warszawa Tramwaje Warszawskie 1435 mm(do 1948 – 1525 mm) 346,2 1866 1908 funkcjonuje Tramwaje w WarszawieWołominb. d.800 mmb. d.1907brak 1939Tramwaje konne w Wołominie Wrocław MPK Wrocław 1435 mm 190,14 1877 1893 funkcjonuje Tramwaje we Wrocławiu Zgorzelecb.d. 1000 mmb.d. 1898 1945 Tramwaje w Zgorzelcu

Znaczenie kolorów użytych w tabeli:

Ponadto sieć tramwajową posiadały Kołomyja, Lwów i Wilno w okresie przynależności do II Rzeczypospolitej; nadal funkcjonuje ona we Lwowie.

Osobne artykuły: Tramwaje w Kołomyi, Tramwaje we Lwowie, Tramwaje w Wilnie.

Uwagi

Przypisy

P