Akka – jedno ze starożytnych miast portowych, którego historia sięga epoki brązu. Ze względu na swoje strategiczne położenie umożliwiające szeroki dostęp do Palestyny, przez setki lat było ważnym portem. Miasto miało swoje okresy rozwoju i upadku, wielokrotnie zmieniając swoich właścicieli. Swój szczyt rozwoju osiągnęło na przełomie XII i XIII wieku jako stolica Królestwa Jerozolimskiego. Od XIX wieku jego rola malała na korzyść sąsiedniego miasta portowego Hajfa. Zespół zabytków Akki jest od 2001 roku umieszczony na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Starożytność

Pierwotna lokalizacja miasta Akka od czasów starożytnych do okresu hellenistycznego była na oddalonym o 2 km od brzegu Morza Śródziemnego wzgórzu Tell Akka (100 m n.p.m.). Badania archeologiczne odkryły tutaj pozostałości kananejskiej osady rolniczej, pochodzące prawdopodobnie z III tysiąclecia p.n.e. Około 3000 p.n.e. osada została opuszczona, i ponownie zamieszkana w połowie epoki brązu (2000-1500 p.n.e.). Nowo powstała osada szybko rozrosła się do rozmiarów ufortyfikowanego miasta z murem obronnym i przedmurzem. Jego okolica była jednym z najbardziej zaludnionych obszarów na terenie Kanaanu. W XVI wieku p.n.e. uległo zniszczeniu na skutek pożaru. Okres największego rozwoju miasta przypadł na XIV i XIII wiek p.n.e. Tutejszy port morski utrzymywał kontakty handlowe z Cyprem i miastami położonymi nad Morzem Egejskim. Port Akka znajdował się wówczas u ujścia rzeki Naaman do morza. Mieszkańcy utrzymywali się z handlu, rolnictwa, przetwarzania metali i produkcji purpury ze ślimaków. Z tego okresu pochodzą pierwsze pisane wzmianki historyczne o Akko. Zostało ono wówczas wymienione na liście miast zdobytych przez faraona Tutmozisa III (świątynia Amona w Karnaku) oraz w listach z Amarny. Na początku epoki żelaza osiedliły się tutaj Ludy Morza, a następnie ich miejsce zajęli Fenicjanie. W II połowie XIII wieku p.n.e. do Kanaanu wkroczyły koczownicze plemiona Izraelitów. Według świadectwa biblijnego miasto nie zostało jednak wówczas zdobyteZobacz: Księga Sędziów 1,31: „Aser nie wypędził mieszkańców Akko ani Sydonu, ani Achlab, ani Akzib, ani Chelba, ani Afik, ani Rechob”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.. Pomimo to, miasto zostało przyznane pokoleniu Asera. Żydowski historyk Józef Flawiusz podaje, że w czasach króla Salomona miasto należało już do Królestwa Izraela. Jednakże przez cały czas żydowskiej dominacji Akka była mocno związana politycznie z Fenicją i w 725 roku p.n.e. dołączyła do Sydonu i Tyru w buncie przeciwko asyryjskiemu królowi Salmanasarowi V. W 722 roku p.n.e. razem z całym Izraelem Akka znalazła się pod panowaniem Asyrii. W 701 roku p.n.e. król asyryjski Sennacheryb zniszczył Akkę. Niemal natychmiast ją odbudowano, przenosząc jej lokalizację bliżej morza – mniej więcej w obecne miejsce. W 586 roku p.n.e. miasto ze swoim portem przeszło pod panowanie Babilonii.

W 332 roku p.n.e. wojska Aleksandra Macedońskiego podbiły Azję Mniejszą, Syrię i Fenicję. Miasto Akka znalazło się wówczas w strefie wpływów kultury greckiej. Greccy historycy nazywali miasto Ake (Józef Flawiusz używał także nazwy Akre), jednak w rzeczywistości w 332 roku p.n.e. nazwę zmieniono na Antiochia Ptolemais (gr. Αντιόχεια της Πτολεμαΐδος), a następnie Ptolemais. Była to helleńska kolonia wojskowa, która utrzymywała ścisłe kontakty z innymi miastami Starożytnej Macedonii. Akka była najważniejszym miastem portowym Celesyrii (prowincja Syria Dolna) i jednym z największych miast w świecie helleńskim. Zajmowało powierzchnię około 1000 ha. Po śmierci Aleksandra Wielkiego, w wyniku wojen diadochów rejon Ptolemais znalazł się pod panowaniem dynastii Ptolemeuszy, którzy kontrolowali Egipt i Judeę. W wyniku serii kolejnych wojen, w 198 roku p.n.e. miasto przeszło w ręce Seleucydów. W państwie Seleucydów znajdowały się ważniejsze kraje Bliskiego i Środkowego Wschodu: Syria, Mezopotamia, Persja oraz dolina Indusu. Rządy Seleucydów doprowadziły do wybuchu w 167 roku p.n.e. żydowskiego powstania Machabeuszy (lata 167-160 p.n.e.). W 165 roku p.n.e. Szymon Machabeusz bezskutecznie usiłował zdobyć miasto Ptolemais, które dzięki temu nie weszło w skład nowo powstałego Państwa Machabeuszy. Około 153 roku p.n.e. przeciwko syryjskim władcom wystąpił rzekomy syn króla Antiocha IV, Aleksander I Balas. Wkroczył on wówczas do Ptolemais, które bez walki otworzyło przed nim swoje bramy. Walczący z nim syryjski władca Demetriusz I Soter usiłował przekupić Żydów – oferując między innymi dochody z miasta Akki na Świątynię Jerozolimską – nie zdołał jednak pozyskać ich poparcia. Żydzi pod wodzą Jonatana Machabeusza poparli w tej wojnie Aleksandra Balasa. Z wdzięczności za okazane poparcie Jonatan Machabeusz został w 150 roku p.n.e. z wielkimi honorami przyjęty w Ptolemais. Jednakże kilka lat później Syryjczycy zdradziecko pojmali go i zamordowali właśnie w Ptolemais. Król żydowski Aleksander Jannaj przejściowo zdobył Ptolemais, która jednak bardzo szybko powróciło do Syrii. W następnych latach miasto kilkakrotnie przechodziło w ręce faraona Kleopatry VII i armeńskiego króla Tigranesa II Wielkiego.

W 64 roku p.n.e. do Syrii wkroczyły rzymskie legiony Pompejusza. Syria została przekształcona w prowincję Syrię. Gajusz Juliusz Cezar podczas swego panowania odwiedził Ptolemais. Przez wiele następnych lat wszystkie dokumenty napisane w mieście były datowane od roku wizyty Cezara. Pomimo że za czasów panowania króla Heroda Wielkiego miasto Ptolemais nie znajdowało się w granicach jego państwa, sfinansował on budowę kilku obiektów użyteczności publicznej. Między innymi wybudowano salę gimnastyczną. Gdy po śmierci Heroda Wielkiego w 4 roku p.n.e. wybuchła wojna Warusa, w Ptolemais odbyła się koncentracja rzymskich legionów przed przystąpieniem do pacyfikacji Galilei, Judei i Idumei. W czasach Nowego Testamentu Apostoł Paweł spędził w Ptolemais jeden dzieńZobacz: Dzieje Apostolskie 21,7: „Kończąc naszą żeglugę, przybyliśmy z Tyru do Ptolemaidy i powitawszy braci, pozostaliśmy u nich jeden dzień.” (według tłumaczenia Biblii Tysiąclecia).. W następnych latach Rzymianie utworzyli w mieście kolonię (C. Claudii Cæsaris). Po wybuchu w 66 roku wojny żydowskiej, prokurator Gesjusz Florus przy wsparciu Syryjczyków zorganizował w Ptolemais masakrę Żydów. Następnie Rzymianie wykorzystywali Ptolemais jako bazę zaopatrzeniową dla swoich legionów walczących w Galilei. Po upadku w 70 roku oblężonej Jerozolimy, w Ptolemais osiedliło się wielu żydowskich uciekinierów. Wykorzystywali oni przy tym fakt, że miasto znajdowało się w Syrii i nie dotyczyły go pogromy żydowskie przeprowadzane w Judei. W 351 roku Rzymianie ponownie wykorzystali Ptolemais jako bazę dla swoich legionów podczas wojny przeciwko Gallusowi.

Średniowiecze

W 395 roku cesarz Teodozjusz umierając, podzielił Cesarstwo rzymskie na Cesarstwo zachodniorzymskie i Cesarstwo Wschodniorzymskie (czyli Bizancjum). Syria z miastem Ptolemais znalazła się wówczas pod panowaniem Bizancjum. Po tym jak bizantyńska armia cesarza Herakliusza została rozgromiona w bitwie pod Jarmuk (636 rok), a następnie w 638 roku muzułmanie zajęli Jerozolimę, Ptolemais przeszło pod panowaniem Arabów. Wrócono wówczas do używania starożytnej nazwy miasta, Akko. W latach 638–661 miasto należało do Kalifatu Raszidun i było główną stocznią oraz bazą arabskiej floty walczącej z Bizancjum. W latach 661–750 Akko należało do Kalifatu Ummajjadów. W tym okresie kalif Abd al-Malik zdecydował o przeniesieniu głównej bazy morskiej z Akko do Tyru, co rozpoczęło stopniowy proces podupadania miasta. W latach 750–978 Akko należało do Kalifatu Abbasydów. W owym czasie tutejszy port był już tak zaniedbany, że rzadko zawijały do niego statki. Nowy okres dynamicznego rozwoju miasta rozpoczął się w 868 roku wraz z dojściem do władzy dynastii Tulunidów, która rządząc z pobliskiego Egiptu, zaczęła starać się o rozwój tutejszej gospodarki. Założyciel tej dynastii, Ahmad Ibn Tulun, zbudował w Akko nowy port, co było początkiem powrotu miasta do swojej świetności. W latach 978–1079 miasto należało do Kalifatu Fatymidów. W pierwszej połowie XI wieku powodzenie miasta zostało zagrożone wewnętrznymi wojnami arabskimi oraz wielkim trzęsieniem ziemi w 1033 roku. Abbasydzi wykorzystali do walki z Fatymidami wojska Turków Seldżuckich. Podczas tych walk Akko kilkakrotnie przechodziło z rąk do rąk. W ten sposób, w latach 1079–1099 miasto znalazło się pod panowaniem Seldżuków, a następnie ponownie Fatymidów.