thumb|Książę Władysław Czartoryski, kierownik Agencji Głównej w Paryżu thumb|Pieczęć Agencji Głównej w Paryżu (obraz odwrócono dla odczytania napisu) Agencja Główna w Paryżu – organ władz powstania styczniowego, utworzony w Paryżu dekretem Rządu Narodowego z 15 maja 1863 roku, jako ciało koordynujące powstańczą działalność dyplomatyczną na arenie międzynarodowej, kierowana przez księcia Władysława Czartoryskiego. Agencja powstała w wyniku przekształcenia związanego z stronnictwem białych, powołanego przez obóz Hôtel Lambert Biura Paryskiego Spraw Polskich. Agencja zakończyła działalność w lutym 1864.
Władze Rząd Narodowy mianował księcia Władysława Czartoryskiego głównym swym pełnomocnikiem przy rządach Francji, Anglii, Włoch, Szwecji i Turcji. Wskutek czego Książę mocen jest w imieniu Rządu Narodowego i narodu polskiego przedstawiać objaśniające memoriały do wyżej wymienionych rządów i przedsiębrać wszystkie czynności, mające na celu poparcie sprawy niepodległości Polski. Wraz z nominacją Rząd Narodowy wręczył mu też instrukcję, omawiającą zakres jego kompetencji. Czartoryski zostawał jednocześnie polskim ministrem spraw zagranicznych i polskim ambasadorem we Francji.
Kompetencje Agent główny miał występować wobec rządów innych państw jako przedstawiciel rządu uznanego przez całe społeczeństwo polskie, jako przedstawiciel podziemnego Państwa Polskiego. W świetle danej instrukcji agenci powinni podkreślać, że kwestia polska jest kwestią prawa, sprawiedliwości i porządku a przywrócenie Polski dla żadnego z państw nie byłoby w prawdziwym rozumieniu rzeczy szkodliwym i groźnym. Agenci zostali zobowiązani do składania Rządowi Narodowemu przynajmniej raz w miesiącu systematycznych raportów. Instrukcja rządowa z 17 sierpnia 1863 roku powierzała agentom dyplomatycznym obowiązki opieki konsularnej nad przebywającymi w danym kraju Polakami.
Struktura Agencja podporządkowana została Wydziałowi Spraw Zagranicznych Rządu Narodowego. Podlegały jej 4 wydziały: stosunków z innymi agencjami (Wydział Dyplomatyczny) wydział drukowy (propagandy) wydział kasy i kontroli wydział krajowy i zagraniczny oraz sekretariat.
Wydziałowi Dyplomatycznemu Agencji Głównej w Paryżu podlegały agencje dyplomatyczne w poszczególnych krajach: Agencja Angielska, agent hrabia generał Władysław Zamoyski Agencja Szwedzka, agenci książę Konstanty Marian Czartoryski i Walerian Kalinka Agencja Rzymska, agenci Władysław Kulczycki, książę Konstanty Czartoryski Agencja Rumuńska, agent Teofil Samuel Glück Agencja Turecka, agent Władysław Jordan Agencja Włoska w Turynie, agent Leon Rzyszczewski placówka w Szwajcarii, agent Juliusz Grużewski placówka w Dreźnie, agent Józef Ignacy Kraszewski placówka w Berlinie Agencja Wiedeńska, agent Leon Skorupka, agent pełnomocny Rządu Narodowego książę Jerzy Konstanty Czartoryski
Działalność Agencja utrzymywała stałą bezpośrednią łączność Paryża przez Kraków z Warszawą oraz z ośrodkami w innych krajach gdzie działali jej agenci. Korzystano także z pośrednictwa konsulatu francuskiego w Warszawie. Czartoryski niektóre depesze nadawał telegrafem, przesyłając je zaszyfrowane na adres bankiera Leopolda Stanisława Kronenberga. Działalność wszystkich agencji zagranicznych finansował Rząd Narodowy. Od lipca do listopada 1863 Agencja Główna w Paryżu dostawała miesięcznie 21 500 franków. Agencja musiała stawić czoło uzurpacji utworzonego przez Rząd Narodowy 3 maja 1863 roku Komitetu Polskiego w Paryżu, który próbował wystąpić jako jedyne oficjalne przedstawicielstwo zagraniczne władz powstańczych. 7 lipca 1863 roku Rząd Narodowy skarcił te działania, pozostawiając sprawy polityczne w wyłącznej gestii agenta głównego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dyplomacja powstania styczniowego Kategoria:Historia Paryża Kategoria:Stosunki polsko-francuskie